Blog Full

Vergi Məcəlləsinə təklif edilən dəyişikliklərdən biri də elektron sənəd dövriyyəsinin təkmilləşdirilməsi ilə bağlıdır. Bakı Hesabat Mərkəzinin rəhbəri, iqtisadçı ekspert Mehdi Babayev layihədə bununla bağlı yer alan yenilikləri belə şərh edib:

Vergi Məcəlləsinə 01 yanvar 2022-ci il tarixdən təklif olunan dəyişikliklər qüvvəyə minərsə, vergi ödəyiciləri aşağıdakı 4 yeni formada elektron qaimə-faktura və digər sənədləri də elektron qaydada tərtib edəcəklər:

1. elektron əmtəə-nəqliyyat qaiməsi (malsatanlardan, vergi orqanında uçotda olmayan fiziki şəxslərdən mal alanlar, malgöndərənlər, ümumiyyətlə daşınan yükün sahibləri-yükgöndərənlər),

2. yük avtonəqliyyatı üçün elektron yol vərəqi (nəqliyyat vasitəsinin mülkiyyətçisi və ya onu istifadə edənlər),

3. aksizli malların (neft məhsulları istisna olmaqla) elektron təsərrüfatdaxili yerdəyişməsi qaimə-fakturası (aksizli malların istehsalçısı və aksizli mal idxal edənlər),

4. ixrac qeydi ilə satış elektron qaimə-fakturası (malları ixrac qeydi ilə satanlar).

Vergi ödəyiciləri malsatanlardan, həmçinin vergi orqanında uçotda olmayan fiziki şəxslərdən malların, o cümlədən kənd təsərrüfatı məhsullarının alınaraq ümumi istifadədə olan avtomobil yollarına çıxmaqla avtomobil nəqliyyatı vasitəsilə alıcının obyektinə, aidiyyəti topdan satışı ilə məşğul olan ticarət obyektlərinə, bazarlara daşınması və ya gətirilməsi üçün elektron əmtəə-nəqliyyat qaiməsini və yük avtonəqliyyatı üçün elektron yol vərəqini tərtib edəcəklər.

Əslində hazırki rəsmi Qaydalara görə əmtəə-nəqliyyat qaiməsi ilə rəsmiləşdirilməmiş yüklər daşınma üçün qəbul edilə bilməz. Başqa çür desək, əmtəə-nəqliyyat qaiməsi tərtib edilmədikdə yükgöndərən (ekspeditor) yükü daşımaya təqdim etməməli, daşıyıcı isə onu qəbul etməməlidir.

Lakin bu sənəd kağız daşıyıcısında tərtib olunduğuna görə vergi orqanının nəzarətindən kənarda qala bilirdi. Qaimə-faktura və yol vərəqəsinin elektron qaydada tərtib edilməsi, o deməkdir ki, real vaxt rejimində vergi orqanı artıq biləcəkdir ki, nəqliyyat vasitəsi nə iş görür, nə qədər yanacaq sərf edir, kimin (haranın) malı kimə (hara) daşınır və sair.

Aksizli malları istehsal edən və həmçinin, idxal edən vergi ödəyiciləri aksizli malları ona məxsus digər təsərrüfat subyektlərinə (obyektlərinə), yaxud əvvəlcədən sifariş edilməyən əməliyyatlar üzrə nəqliyyat vasitələrinə elektron təsərrüfatdaxili yerdəyişməsi qaimə-fakturası ilə rəsmiləşdirməklə istehsal binasının (və ya idxal etdiyi malların boşaldığı yerin) hüdudlarından kənara çıxara bilməyəcəklər.

Bütün bu əlavə olunan elektron qaimə-fakturaların və digər sənədlərin vaxtında tərtib olunması mühasiblərin məsuliyyətində olacaq.

Mənbə: vergiler.az

Teleqram qrupumuza üzv olun

Ən son mühasibat xəbərlərini qaçırmaq istəmirsinizsə, bu linkə daxil olaraq XƏBƏRLƏRƏ ABUNƏ OLUN

Mühasibat, Audit və Kadr Xidmətləri üçün linkə daxil olun

Mühasibat sahəsində ən son iş elanları və xəbərlərini izləmək üçün linkə daxil olaraq qrupumuza üzv olun

Peşəkar mühasib sertifikatı imtahanının II mərhələsi üzrə dekabrın 26-da keçiriləcək imtahana qeydiyyat elan edilib.

DİM tərəfindən 2021-ci il dekabrın 26-da peşəkar mühasib sertifikatı (PMS) almaq istəyən namizədlər üçün imtahanın II mərhələsi keçiriləcəkdir.

Namizədlər 16 dekabr saat 13:00-dək DİM-in rəsmi internet səhifəsində göstərilən linkə (https://exidmet.dim.gov.az/elimt/pms2test/QeydList) daxil olub qeydiyyatdan keçə bilərlər.

İmtahanın II mərhələsi – qanunvericilik üzrə imtahanda iştirak etmək istəyən namizədlər aşağıda qeyd edilən sertifikat növlərinə uyğun istiqamətlərdən birini seçməklə qeydiyyatdan keçməlidirlər:

1. Kiçik və Orta Sahibkarlıq Subyektləri üçün Maliyyə Hesabatlarının Beynəlxalq Standartları üzrə PMS; Maliyyə Hesabatlarının Beynəlxalq Standartları üzrə PMS;

2. İctimai Sektor üçün Mühasibat Uçotunun Beynəlxalq Standartları üzrə – I, II səviyyə PMS.

İmtahanda iştirak haqqı 50 manatdır. İmtahanın davametmə müddəti 3 saatdır.

Namizədlərin bilik və bacarılarının yoxlanılması məqsədilə imtahanda 40 tapşırıqdan ibarət sual kitabçası təqdim olunur. İmtahandan maksimum 100 bal toplamaq mümkündür. Qapalı tipli test tapşırıqlarından 20-si 1 balla, 15-i 2 balla, açıq tipli 5 test tapşırığının hər biri 10 balla qiymətləndirilir.

Hər bir sertifikat növü üzrə imtahan proqramları DİM-in rəsmi internet səhifəsində yerləşdirilib. Namizədlər proqramlarla bu linkə daxil olaraq tanış ola bilərlər.

Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 237 saylı 22 may 2019-cu il tarixli qərarının aşağıdakı bəndinə əsasən namizədlər göstərilən sənədləri təqdim etməklə imtahanda iştirak edə bilərlər:

2.10.2. iqtisadi sahədə orta ixtisas təhsili haqqında sənədin (diplomun) və mühasibatlıq sahəsində azı 5 (beş) illik iş stajına malik olmasını təsdiq edən sənədin surətləri və yaxud ali təhsil haqqında sənədin (diplomun) surəti.

PMS imtahanında iştirak etmək hüququ verən orta ixtisas təhsilinə aid ixtisasların siyahısı DİM-in rəsmi internet səhifəsində (link) yerləşdirilib.

Bu ixtisaslar üzrə orta ixtisas təhsili olan namizədlər mühasibatlıq sahəsində azı beş illik iş stajı haqqında məlumat göstərilmiş əmək kitabçasının surətini elektron şəkildə qeydiyatdan keçdikləri səhifədə göstərilən ünvana yükləməlidirlər. Əmək kitabçasında göstərilən məlumatların həqiqiliyi DİM tərəfindən yoxlanılacaq və namizədə bu barədə bildiriş göndəriləcəkdir.

İmtahandan 5 gün əvvəl namizədlər Mərkəzin saytından “İmtahana buraxılış vərəqəsi”ni və “Namizədin yaddaş kitabçası”nı çap edib götürə bilərlər.

Diqqət: Sanitar-epidemioloji vəziyyətlə əlaqədar Nazirlər Kabineti yanında Operativ Qərargahın verəcəyi qərarlardan asılı olaraq imtahan tarixi dəyişə bilər. Namizədlərə tövsiyə edilir ki, DİM-in rəsmi internet saytını müntəzəm olaraq izləsinlər.

Mənbə: dim.gov.az

Teleqram qrupumuza üzv olun

Ən son mühasibat xəbərlərini qaçırmaq istəmirsinizsə, bu linkə daxil olaraq XƏBƏRLƏRƏ ABUNƏ OLUN

Mühasibat, Audit və Kadr Xidmətləri üçün linkə daxil olun

Mühasibat sahəsində ən son iş elanları və xəbərlərini izləmək üçün linkə daxil olaraq qrupumuza üzv olun

Vergi Məcəlləsinin 85.4-cü maddəsinə əsasən, vergi orqanları vergiyə cəlb edilən hesabat dövrü qurtardıqdan sonra 3 il ərzində vergi ödəyicisinin vergisini, faizləri və maliyyə sanksiyasını hesablamaq və hesablanmış məbləği yenidən hesablamaq, verginin, faizlərin və maliyyə sanksiyalarının hesablanmış (yenidən hesablanmış) məbləğini vergiyə cəlb edilən hesabat dövrü qurtardıqdan sonra 5 il ərzində tutmaq hüququna malikdirlər.

İqtisadçı ekspert Anar Bayramov həmin maddənin 2-ci hissəsinə əsaslanaraq bildirib ki, bu maddə ilə müəyyən edilən 3 illik müddət (məcburi dövlət sosial sığorta, işsizlikdən sığorta və icbari tibbi sığorta haqları istisna olmaqla) səyyar vergi yoxlamasının keçirilməsi barədə vergi orqanının qərar qəbul etdiyi tarixdən əvvəlki 3 illik dövrü əhatə edir. Vergi ödəyicisi tərəfindən bu maddədə göstərilən müddətdə təqdim edilən vergi bəyannaməsi üzrə vergi orqanı tərəfindən vergilərin hesablanması Vergi Məcəlləsinin 37.2-ci maddəsində göstərilən müddətdə həyata keçirilir. Maddədə diqqət yetiriləsi 3 mühüm məqam yer alıb. Birinci məqam odur ki, 3 illik müddət anlayışı vergiyə aid edilsə də məcburi dövlət sosial sığortası, işsizlikdən sığorta və icbari tibbi sığorta haqlarına şamil edilmir. Yəni vergi orqanı 2020-ci ildə vergi ödəyicisinin 3 ildən çox müddətə olan məcburi dövlət sosial sığortası ilə bağlı əməliyyatlarını yoxlaya bilər.

Misal 1: Vergi ödəyicisi 2012-2014-cü illərdə işçilərin əməkhaqqı gəlirləri üzrə məcburi dövlət sosial sığortasının hesablanmasını düzgün həyata keçirməyib. Vergi orqanı 2020-ci il tarixdə həyata keçirdiyi yoxlama zaman 3 ildən daha çox müddət olan 2012-2014-cü illər üzrə əməkhaqqı gəlirləri üzrə sənədləri yoxlaya bilər.

İkinci məqam: Vergi baxımından 3 illik müddət səyyar vergi yoxlamasının keçirilməsi barədə vergi orqanının qərar qəbul etdiyi tarixdən əvvəlki 3 illik dövrü əhatə edir.

Misal 2: Vergi orqanı 2021-ci ilin fevral ayında qərar verib ki, mənfəət (gəlir) vergisi ödəyicisində səyyar vergi yoxlaması həyata keçirsin. 2019-cu il üzrə mənfəət vergisi bəyannaməsinin 2020-ci ilin 31 mart tarixinə kimi təqdim olunmasını nəzərə alsaq, o zaman vergi orqanı vergi ödəyicininin 2016, 2017 və 2018-ci illər üzrə mənfəət (gəlir) vergisi bəyannaməsini yoxlamaq hüququna malikdir.

Üçünçü məqam: Vergi ödəyicisi tərəfindən bu maddədə göstərilən müddətdə təqdim edilən vergi bəyannaməsi üzrə vergi orqanı tərəfindən vergilərin hesablanması bu Məcəllənin 37.2-ci maddəsində göstərilən müddətdə həyata keçirilir.

Vergi Məcəlləsinin 37.2-ci maddəsinə əsasən, kameral vergi yoxlaması vergi ödəyicisi tərəfindən bu Məcəllənin 72-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş vergi bəyannaməsinin vergi orqanına təqdim edildiyi vaxtdan 30 iş günü müddətində keçirilir. Vergi orqanı vergi ödəyicisinin təqdim etdiyi bəyannamə üzrə 30 iş günü müddətində əlavə vergi hesablaya bilər. Həmin müddət bitdikdən sonra vergi orqanının kameral vergi yoxlaması həyata keçirmək hüququ olsa da, əlavə verginin hesablanması aparılmır.

Mənbə: vergiler.az

Teleqram qrupumuza üzv olun

Ən son mühasibat xəbərlərini qaçırmaq istəmirsinizsə, bu linkə daxil olaraq XƏBƏRLƏRƏ ABUNƏ OLUN

Mühasibat, Audit və Kadr Xidmətləri üçün linkə daxil olun

Mühasibat sahəsində ən son iş elanları və xəbərlərini izləmək üçün linkə daxil olaraq qrupumuza üzv olun

Mühasibat uçotu və onun inkişaf mərhələləri (3-cü hissə)

Buna görə də, mühasib uçot metodologiyasında qoyulmuş təhrifedici tendensiyaları anlamaq və görmək, sənədlərin arxasında mülkiyyətçinin, administratorun, işçilərin, hesabat verən şəxslərin, kreditorların və debitorların maraqlarını görmək imkanına malik olmalıdır. Bunun üçün təsərrüfat həyatının hər bir faktı üzrə yeddi suala cavab vermək kifayətdir:

1. İqtisadi həyat faktının predmeti nədir və ya onu necə qiymətləndirmək olar?
2. Sövdələşmənin yeri haradır və risk necə bölüşdürülür?
3. Xərcləri kim çəkəcək?
4. Dəyərlər üçün kimə ödəniş etməli və ya göndərməli və yaxud xidmət göstərməli?
5. Hüquq və öhdəliklər nə vaxt ortaya çıxır?
6. Onları nə üçün almaq və yerinə yetirmək lazımdır?
7. Necə, yəni, hansı formada əldə etməli və yerinə yetirməli?

Bu zaman mühasib həmişə yadda saxlamalıdır ki, təsərrüfat həyatı faktlarının təsviri müxtəlif ola bilər, lakin bu formaların müxtəlifliyi onların ümumi təsvirini tapmağa mane olmur. Bunun üçün analiz və sintez vasitələrindən istifadə olunur. Təhlil nəzəriyyənin strukturunu açıqlayır, biliyi təqdim edir, sintez nəzəriyyənin yerinə yetirdiyi funksiyaları göstərir, onu başa düşməyə imkan verir. İqtisadi həyatın faktlarına münasibətdə təhlil onları içəridən, sintez isə  – kənardan araşdırır. Beləliklə, uçot kateqoriyalarının əsl inkişaf prosesində yeganə düzgün yenidənqurma işlərini vermək mümkün deyil. Yenidənqurma üçün müxtəlif yanaşmaları təsvir etmək, edilən şərhləri nəzərdən keçirmək, fərqləri müqayisə etmək və təhlil etmək, insanların nə olduğunu, qeyri-bərabər başa düşməsinin səbəblərini açmaq mümkündür.

Məqalənin 2-ci hissəsini buradan oxuya bilərsiniz

Bir çox əsrlər boyu mühasiblər öz tarixləri ilə maraqlanmırdı və yalnız XX əsrin əvvəllərindən mühasibat tarixinə elmi maraq yarandı. Mühasiblər uçot tarixini fərqli şəkildə başa düşürdülər və buna görə də onun öyrənilməsində dörd yanaşmadan istifadə etdilər:

1. Fəlsəfi – müəlliflər tarixi inkişafın gedişini başa düşməyə və bu inkişafı hansı qanunların idarə etdiyini öyrənməyə çalışdılar. Bu yanaşmanın ən məşhur nümayəndələri F. V. Yezerski, Y. M. Qalperin, A. Haar və başqaları olmuşlar. Onlar mühasibat tarixindən bəzi faktları əks etdirən öz sxemlərini qurdular, lakin sxemlərin özləri müəlliflərə yalnız uçot nəzəriyyələrini sübut etmək üçün lazım idi. Ona görə də bu istiqamət uğursuz oldu.
2. Sənədli – müəllifləri faktları ifadə etməyə üstünlük verirdilər, onlar qədim kitabların mətnlərini uçot üzrə dərc edirdilər, şərhlərdən isə çəkinirdilər. Nümayəndələri  V. F. Şirokiy, B. Penndorf, F. Melis, E. Stevelink və başqaları olmuşlar, hansı ki, uçot tarixi üzrə materialların toplanmasında  xidmətləri olmuşdur.
3. Sintetik – müəlliflər hər hansı bir fəlsəfi konsepsiyanın köməyi ilə faktiki materialları ümumiləşdirmişlər, buna görə də bu istiqamət əvvəlki iki istiqaməti birləşdirmişdir. Nümayəndələri A.İ. Qalaqan, N.S. Pomazkov, A.İ. Lozinskiy, K.P. Keyl, Q.D. Eldridj və başqaları olub.
4. Analitik – müəllifləri bütün mühasibat uçotunun tarixini deyil, ayrı-ayrı kateqoriyalarını təsvir edirdilər. Nümayəndələr A.Ç. Littleton, B.S. Yamey, N.R. Veytsman və başqaları idi. Bu, istiqamətin müxtəlif növlülüyü kimi  ikili qeydiyyatın təfsiri ilə əlaqəli fikirlərin inkişafını izləmək cəhdləri sayıla bilər.

Teleqram qrupumuza üzv olun

Ən son mühasibat xəbərlərini qaçırmaq istəmirsinizsə, bu linkə daxil olaraq XƏBƏRLƏRƏ ABUNƏ OLUN

Mühasibat, Audit və Kadr Xidmətləri üçün linkə daxil olun

Mühasibat sahəsində ən son iş elanları və xəbərlərini izləmək üçün linkə daxil olaraq qrupumuza üzv olun