Fiziki şəxslərin əmlak vergisi

posted in: Vergi, Xəbər | 0

Vergi Məcəlləsinə dəyişiklik, əmlakın siyahıya alınması, elektron qaimə-faktura, alğı-satqı əməliyyatları, ƏDV bəyannaməsi, elektron uyğunsuzluqlar, maliyyə sanksiyası, uçot hesabatlılıq gəlirlərin və xərclərin uçotuVergi Məcəlləsinə edilən yeni dəyişiklikdə fiziki şəxslərin əmlak vergisi ilə bağlı yenilik nəzərdə tutulmuşdur. Mövzu ilə bağlı təfərrüatları İqtisadi Araşdırmalar və Tədris Mərkəzinin təlimçisi, iqtisadçı ekspert Cavid Vəlizadə açıqlayır.

Dəyişikliklərdə, Məcəllənin 6.1.5 maddəsinə əsasən, 198.1-ci maddədə nəzərdə tutulan hal istisna olmaqla, fiziki şəxslərin əmlak vergisi dövlət vergilərinə aid edilmişdir. Məcəllənin 198.1-ci maddəsində göstərilən fiziki şəxslərin əmlak vergisi aşağıdakılardır:

• xüsusi mülkiyyətində olan binalara;

• su və hava nəqliyyatı vasitələrinə görə yığımlar.

Məcəllənin 197.1.3 maddəsində göstərilir ki, müəssisələrin, habelə fərdi sahibkarların balansında olan əsas vəsaitlər vergitutma obyektidir. Məcəllənin 198.2 maddəsinə əsasən, müəssisələr və fərdi sahibkarlar əsas vəsaitlərin bu Məcəllənin 202-ci maddəsinə uyğun olaraq, yəni müəssisənin və fərdi sahibkarın əsas vəsaitlərinin əmlakının orta illik qalıq dəyəri götürülərək müəyyənləşdirilən dəyərindən 1 faiz dərəcəsi ilə əmlak vergisi ödəyirlər.

Müəssisələr və fərdi sahibkarlar cari vergi ödəmələri kimi hər rübün ikinci ayının 15-dən gec olmayaraq əvvəlki ildəki əmlak vergisinin məbləğinin 20 faizi həcmində vergi ödəyirlər. Əvvəlki hesabat ilində əmlak vergisi ödəyicisi olmayan və növbəti ildə bu verginin ödəyicisi olan, habelə yeni yaradılmış və əmlak vergisi ödəyicisi olan hüquqi şəxslər əmlakın və fərdi sahibkarlar əsas vəsaitlərin əldə edildiyi rübdən sonra hər rübün ikinci ayının 15-dən gec olmayaraq həmin əmlaka görə hesablanmalı olan illik əmlak vergisi məbləğinin 20 faizi miqdarında cari vergi ödəmələrini həyata keçirirməlidirlər və əmlak vergisinin illik bəyannaməsini hesabat ilindən sonrakı ilin mart ayının 31-dən gec olmayaraq vergi orqanına verməlidirlər.

Müəssisənin və fərdi sahibkarın əsas vəsaitlərinin orta illik qalıq dəyəri aşağıdakı qaydada hesablanır:

1. Müəssisənin əmlakının və fərdi sahibkarın əsas vəsaitlərinin hesabat ilinin əvvəlinə və sonuna qalıq dəyəri toplanıb ikiyə bölünür.

Misal 1: Fərdi sahibkarın balansında olan əmlakın ilin əvvəlinə qalıq dəyəri 145.000 AZN, əmlakın ilin sonuna qalıq dəyəri 168.000 AZN olmuşdur.

Orta illik qalıq dəyəri = (145.000 + 168.000)/2 = 156.500
Əmlak vergisi = 156500 x1% = 1565 manat

2. Müəssisə və ya fərdi sahibkar hesabat ili ərzində yaradıldıqda (uçota alındıqda) və ya əmlak vergisi ödəyicisi olduqda, onun əsas vəsaitlərinin yaradıldığı (uçota alındığı) və ya əmlak vergisi ödəyicisi olduğu tarixə və ilin sonuna qalıq dəyəri toplanaraq 24-ə bölünür və müəssisənin və ya fərdi sahibkarın yaradıldığı (uçota alındığı) və ya əmlak vergisi ödəyicisi olduğu aydan sonra, ilin sonuna qədər olan ayların sayına vurulur.

Misal 2: Fərdi sahibkar 2022-ci ilin may ayından əmlak vergisinin ödəyicisi olmuşdur. Onun yaradıldığı tarixə əmlakının qalıq dəyəri 60.000 manat, ilin sonuna qalıq dəyəri isə 68.000 manat təşkil etmişdir.

Əmlak vergisi= (60.000+68.000)/24x7x1%=373.33 manat

3. Müəssisə və ya fərdi sahibkar hesabat ili ərzində ləğv edildikdə və ya uçotdan çıxarıldıqda, onun əsas vəsaitlərinin ilin əvvəlinə və ləğv edildiyi və ya uçotdan çıxarıldığı tarixə qalıq dəyəri toplanaraq 24-ə bölünür və ilin əvvəlindən müəssisənin ləğv edildiyi və ya fərdi sahibkarın uçotdan çıxarıldığı aya qədər olan ayların sayına vurulur.

Misal 3: Fərdi sahibkar 2022-ci ilin oktyabr ayında uçotdan çıxarılmışdır. Fərdi sahibkarın əmlakının ilin əvvəlinə qalıq dəyəri 142.000 manat, ləğv edildiyi tarixə 128.000 manat təşkil etmişdir.

Əmlak vergisi=(142000+128000)/24x9x1%=1.012,5 manat

Qeyd: Yeni dəyişikliyə görə, fiziki şəxslərə məxsus sahibkarlıq fəaliyyətində istifadə olunmayan minik avtomobilləri istisna olmaqla, Məcəllənin 199.4.3 maddəsinə əsasən, mexaniki nəqliyyat vasitələri əmlak vergisinə cəlb ediləcəkdir.


Mənbə: vergiler.az



Teleqram qrupumuza üzv olun



Ən son mühasibat xəbərlərini qaçırmaq istəmirsinizsə, bu linkə daxil olaraq XƏBƏRLƏRƏ ABUNƏ OLUN

Mühasibat, Audit və Kadr Xidmətləri üçün linkə daxil olun

Mühasibat sahəsində ən son iş elanları və xəbərlərini izləmək üçün linkə daxil olaraq qrupumuza üzv olun

“Əmək müqaviləsi bildirişi” altsistemində minimum əməkhaqqıdan aşağı maaşın qeyd olunmasına məhdudiyyət tətbiq olunub

posted in: Xəbər | 0

minimum əməkhaqqı, iş vaxtı norması, istehsalat təqvimi, 2022, işsizlikdən sığorta ödənişi, icbari sığorta müqaviləsi, Əlilliyin müəyyən olunmasıÖlkəmizdə minimum əməkhaqqının 300 manata çatdırılması ilə əlaqədar Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi yanında Dövlət Əmək Müfəttişliyi Xidməti iş yerlərində minimum əməkhaqqının həmin məbləğdən az olmaması üçün ciddi nəzarət tədbirləri görür.

Nazirliyin İctimaiyyətlə əlaqələr və kommunikasiya şöbəsindən verilən məlumata görə, bu barədə Dövlət Əmək Müfəttişliyi Xidmətinin 2021-ci ilə dair fəaliyyətinin yekunlarına və Xidmətin qarşısında duran vəzifələrə həsr olunmuş iclasda bildirilib.

Əmək və əhalinin sosial müdafiəsi naziri Sahil Babayev Prezident İlham Əliyevin Sərəncamları ilə ölkəmizdə əməkhaqqı sisteminin inkişafında ciddi irəliləyişə nail olunduğunu vurğulayıb. O, 2019-cu ilin əvvəlində 130 manat təşkil edən minimum əməkhaqqının son 3 ildə 2,3 dəfə artırılaraq 300 manata çatdırıldığını, bu il üçün yaşayış minimumunu (210 manat) 43 faiz üstələdiyini bildirib.

İclasda iş yerlərində minimum əməkhaqqının 300 manatdan az olmaması üçün ciddi nəzarətin həyata keçirilməsinin, bununla bağlı işçilərin əmək hüquqlarının qorunmasının vacibliyi qeyd edilib.

Yeni tədbirlər planı əsasında bu sahədə aparılan işlər diqqətə çatdırılıb. Qeyd olunub ki, “Əmək müqaviləsi bildirişi” altsistemi vasitəsilə bu sahədə vəziyyətə elektron nəzarət olunur. Əmək müqavilələri, eləcə də müqavilələrə dəyişiklik edilməsi və ya xitam verilməsi barədə bütün məlumatlar həmin altsistemdə əhatə olunub.

Altsistemdə əmək müqaviləsində minimum əməkhaqqıdan aşağı məbləğdə əməkhaqqının qeyd olunmasına məhdudiyyət tətbiq olunub. Bu il yanvarın 1-dək 300 manatdan aşağı əməkhaqqı qeyd edilmiş əmək müqavilələrində artıq yeni ilin ilk günündən müvafiq düzəlişlər edilməsi üçün elektron sistem vasitəsilə aidiyyəti işəgötürənlərə xəbərdarlıq mesajı da çatdırılıb.

İclasda əmək qanunvericiliyinə əməl olunmasına dövlət nəzarəti, eləcə də əmək münasibətləri sahəsində inzibati xətaların elektron informasiya sistemləri vasitəsilə aşkarlanması, həmin xətalarla bağlı e-qaydada inzibati icraatın tətbiqi sahəsində görülmüş işlər və xidmətin qarşısında duran vəzifələr müzakirə olunub.


Mənbə: vergiler.az



Teleqram qrupumuza üzv olun



Ən son mühasibat xəbərlərini qaçırmaq istəmirsinizsə, bu linkə daxil olaraq XƏBƏRLƏRƏ ABUNƏ OLUN

Mühasibat, Audit və Kadr Xidmətləri üçün linkə daxil olun

Mühasibat sahəsində ən son iş elanları və xəbərlərini izləmək üçün linkə daxil olaraq qrupumuza üzv olun


 

Zərərdə olan vergi ödəyicilərinin cari ödənişləri necə hesablanacaq?

posted in: Xəbər | 0

Vergi yükünün azaldılması, maliyyə sanksiyaları, xronometraj metodu, kameral vergi yoxlamasının müddəti, kameral vergi yoxlaması, xronometraj metodu, mülki-hüquqi müqavilə, vergi sanksiyası, Vergi Məcəlləsi, ədv öhdəliyi, güzəştlər cari vergi arayışıVergi Məcəlləsinin 151.5-ci maddəsinin əhatə dairəsinin gələn ildən genişləndirilməsi məsələsi gündəlikdədir. Mövzunu maliyyə mütəxəssisi Vüqar Mirheydərov şərh edir.

Vergi Məcəlləsinin 151.5-ci maddəsinə əsasən, əvvəlki vergi ilində fəaliyyəti olmayan və növbəti vergi ilində fəaliyyət göstərən hüquqi şəxslərin və sahibkarlıq fəaliyyətini hüquqi şəxs yaratmadan həyata keçirən fiziki şəxslərin, habelə yeni yaradılmış və fəaliyyət göstərən vergi ödəyicilərinin (bundan sonra – əvvəllər fəaliyyəti olmayan vergi ödəyiciləri) cari vergi ödəmələri aşağıda göstərilən qaydada həyata keçirilir:

– Əvvəllər fəaliyyəti olmayan vergi ödəyicilərinin mənfəət vergisi və ya gəlir vergisi üzrə cari vergi ödəmələri təqvim ili ərzində rüblər üzrə artan yekunla bu Məcəllə ilə müəyyənləşdirilən müvafiq vergi dərəcələrinə əsasən hesablanır.

– Cari vergi ödəmələrinin məbləği mənfəətdən və ya gəlirdən verginin məbləğinin 75 faizindən az olmamalıdır.

– Əvvəllər fəaliyyəti olmayan vergi ödəyiciləri rüb başa çatdıqdan sonra 15 gün ərzində cari vergi ödəmələrini aparmalı və rüb ərzində mənfəətdən və ya gəlirdən hesablanmış cari vergi məbləği barədə vergi orqanına arayış təqdim etməlidirlər.

– Cari vergi ödəmələri bu Məcəllənin 151.5.3-cü maddəsi ilə müəyyən edilmiş müddətdə ödənilmədikdə, ödəmə müddətindən sonrakı hər bir ötmüş gün üçün əvvəllər fəaliyyəti olmayan vergi ödəyicisindən ödənilməmiş cari vergi ödəmələrinə görə bu Məcəllənin 59-cu maddəsində nəzərdə tutulmuş qaydada faiz tutulur.

– Bu Məcəllənin 151.5.4-cü maddəsində müəyyən edilmiş faiz bu Məcəlləyə müvafiq olaraq aparılmış vergi yoxlaması nəticəsində aşkar edilmiş vaxtında ödənilməmiş vergilər üzrə cari vergi ödəmələrinə münasibətdə bütün ötmüş müddətə ancaq bir ildən çox olmamaq şərti ilə tətbiq edilir.

– Cari vergi ödəmələri vergi ili üçün əvvəllər fəaliyyəti olmayan vergi ödəyicisindən tutulan verginin məbləğinə aid edilir.

– Sadələşdirilmiş verginin ödəyiciləri mənfəət və ya gəlir vergisi ödəyicisi olduqda cari vergi ödəmələrinin məbləği bu Məcəlləyə uyğun olaraq müəyyən edilir.

– Əvvəllər fəaliyyəti olmayan vergi ödəyiciləri bu Məcəllənin 16.2-ci və 151.5.3-cü maddələrində nəzərdə tutulmuş müvafiq arayışı təqdim etmədikləri halda, vergi orqanı cari vergi ödəmələrinin məbləğini bu Məcəllənin 67-ci maddəsinə uyğun olaraq vergini əlaqəli məlumatlar əsasında hesablayır və vergi ödəyicisinə müvafiq bildiriş göndərir.

– Cari vergi ödəmələri hesabat ili başa çatdıqdan sonra yenidən haqq-hesab edilir və bu zaman hesablanmış cari vergi məbləği hesabat üzrə vergi məbləğindən çox olduğu halda artıq hesablanmış cari vergi və ona uyğun faiz məbləğləri azaldılır.

Vergi Məcəlləsinə gələn ildən nəzərdə tutulan dəyişikliklərə əsasən, həmin maddənin ötən ildə vergi tutulan mənfəəti olmayan vergi ödəyicilərinə də tətbiq edilməsi gözlənilir.

Misal: Tutaq ki, “XX” MMC şirkəti 2021-ci ili 20 min manat zərərlə bağlayıb. 151.5-ci maddənin köhnə versiyasına görə, 2022-ci ildə “XX” MMC şirkəti cari vergi ödənişlərini ödəməli deyildi; yalnız il tamam olduqdan 31 mart 2023-cü il tarixinədək mənfəət və zərər bəyannaməsini təqdim etməklə şirkətin vergi öhdəliyi yaranacaqdı.

01 yanvar 2022 tarixdən qüvvəyə minəcək dəyişikliklər nəticəsində isə şirkət 15 aprel 2022-ci il tarixinədək cari vergi ödənişlərini artan yekun üsulu ilə hesablayan 151.5 modelinə uyğun olaraq cari vergi ödənişləri haqqında arayış təqdim etməlidir və hesablanmış verginin ən azı 75%-ni büdcəyə ödəməlidir.

Məsələn, tutaq ki, 2022-ci ilin birinci rübündə şirkətin gəlirləri 15 min manat, xərcləri isə 5 min manat təşkil edib. Bu halda şirkət aprelin 1-dən 15-dək aşağıdakı üsulla hesablanmış vergi ödənişini icra etməyə borcludur:

((15.000 – 5.000) x 20% ) x 75% = 1.500 manat.

Bəs əvvəlki illərdə əldə edilmiş zərəri hüquqi şəxslər üçün 5 ilədək, fərdi sahibkarlar üçün isə 3 ilədək gələcək hesabat dövrlərinə köçürməyə imkan verən Vergi Məcəlləsinin 121-ci maddəsinin təsiri necə olacaq? Əslində, vergi ödəyicisi bu zərərin cari ilin ötən hissəsinə uyğun olan hissəsini hesablamalarında nəzərə ala bilər. Yuxarıdakı misalda bu, keçən ilin itkisinin ¼ hissəsidir, çünki cari ilin cəmi dörddə biri keçib:

((15.000 – 5.000 – (20.000 x 1/4) x 20%) x 75% = 750 manat.

Fərziyyələrimizi davam etdirək. Tutaq ki, 2022-ci ilin ikinci rübündə şirkətin gəlirləri 20 min manat, xərcləri isə 10 min manat olub. İkinci rüb üçün cari vergi ödənişlərinin hesablanması belə olacaq:

(15.000 + 20.000 – 5.000 – 10.000 – 20.000 x 1/2) x 20% x 75% = 1.500 manat.

Birinci rübdə şirkət cari vergi ödənişlərinin artıq 750 manatını ödədiyi üçün ikinci rüb üçün 1.500 – 750 = 750 manat ödəyəcək.

Cari vergi ödənişləri haqqında arayış müəyyən edilmiş müddətdə təqdim edilmədikdə vergi orqanları mövcud məlumatlar (verilmiş elektron qaimə-fakturalar və s.) əsasında onları müstəqil hesablamaq hüququnu özündə saxlayır. Ən pis halda, vergi ödəyicisi ilin sonunda mənfəət və zərər bəyannaməsini təqdim etməklə bunun üçün lazım olan bütün məlumatları verəcəkdir. Vaxtında ödənilməmiş ödənişlərə görə, Vergi Məcəlləsinin 59-cu maddəsinə əsasən, hər gecikdirilmiş gün üçün 0,1 faiz dərəcəsi ilə faiz tutulur.


Mənbə: vergiler.az



Teleqram qrupumuza üzv olun



Ən son mühasibat xəbərlərini qaçırmaq istəmirsinizsə, bu linkə daxil olaraq XƏBƏRLƏRƏ ABUNƏ OLUN

Mühasibat, Audit və Kadr Xidmətləri üçün linkə daxil olun

Mühasibat sahəsində ən son iş elanları və xəbərlərini izləmək üçün linkə daxil olaraq qrupumuza üzv olun

Mühasibat uçotunun inkişaf mərhələləri (12-ci hissə)   

posted in: Xəbər | 0

Mühasibat uçotunun inkişaf mərhələləri (12-ci hissə)  Mühasibat uçotu

Tədqiqatçılar güman edirlər ki, ikili mühasibatlıq XIII əsrdə meydana çıxıb, belə ki, XIII əsrə kimi bundan ötrü obyektiv şərait olmayıb:

1)      pullar çox nadir hal olub;

2)      adi hesabdarlıq işçisinin psixologiyası konstruktiv olmayıb, o, həyatında və ya sənədlərdə gördüklərini yazıb;

3)      mənfəət ən mühüm kateqoriya kimi lazımi dərəcədə tanınmamışdı, tacir maliyyə kateqoriyalarından daha çox istehlak əməliyyatlarını həyata keçirirdi;

4)      pulun bütün funksiyalarından, yalnız ödəmə vasitələrinin funksiyası üstünlük təşkil edirdi, iqtisadi proseslərin uçotu pul əsasında deyil, təbii əsasda qurulmuşdu;

5)      bir çox əsrlər boyu insanların psixologiyasında kəmiyyət deyil, keyfiyyət anlayışları üstünlük təşkil etmişdi.

Bəzi tədqiqatçılar hesab edirdilər ki, ikili qeydiyyat Avropanın iqtisadi cəhətdən böyüməsinə və kapitalist münasibətlərinin yaranmasına səbəb olmuşdu, digərləri isə ikili qeydiyyatın yaranmasını kredit münasibətlərinin inkişafı ilə əlaqələndirirdi.

İkili qeydiyyat hesabların göndərilməsinə nəzarət etmək ehtiyacından kortəbii olaraq yaranmışdı. İqtisadi həyat amillərinin böyük əksəriyyəti həmişə ikili xarakter daşıyırdı: təchizatçıdan mallar daxil olurdu, həmin mallar satılırdı və s. Bu, məntiqi zərurətə, debet və kredit dövriyyələrini balanslaşdırmağa gətirib çıxaran prosedur üsulu idi.


Məqalənin 11-ci hissəsini buradan oxuya bilərsiniz


İkili mühasibatlıq öz inkişafında beş mərhələdən keçib:

1)      ikili qeydiyyat formal üsul kimi, qeydiyyat metodlarının təkamülünün nəticəsi olaraq ortaya çıxıb;

2)      ikili qeydiyyata, təsərrüfat əməliyyatlarının qeydlərinin düzgünlüyünə avtomatik olaraq  nəzarət etməyə imkan verən bir texniki üsul kimi baxılırdı;

3)      uçot vahid pul ölçüsündən istifadə etməklə, vahid tam və qapalı bir sistem idi;

4)      sistemdə yalnız sahibinin hesablarının olmasını deyil, həm də maliyyə nəticələrinin uçotunu nəzərdə tutur;

5)      uçot obyektlərinin inkişafı və genişlənməsi ilə əlaqəlidir.

Mövcudluğunu qoruyub saxlayan mühasibat prosedurunun niyə ikili mühasibatlıq adlandırılması ilə bağlı bir neçə izah mövcuddur:

1)      qeydlərin iki növü – xronoloji və sistemli uçot qeydləri;

2)      həyata keçirilməsinin iki səviyyəsi – analitik və sistemli uçot;

3)      hesabların iki qrupu –maddi və şəxsi;

4)      hər bir hesabda iki bərabər hüquqlu kəsik (debet və kredit);

5)      hər bir təsərrüfat həyatı faktı bərabər məbləğdə iki dəfə qeydə alınır;

6)      A – P = K tənliyi ilə əks olunan iki paralel uçot dövriliyi;

7)      Hər bir informasiya axınının iki nöqtəsi var – giriş və çıxış;

8)      Təsərrüfat həyatı faktında həmişə iki şəxs iştirak edir – bir şəxs verir, digəri isə alır;

9)      Istənilən mühasibatlıq işi iki dəfə yerinə yetirilir – əvvəlcə faktlar qeydə alınır, sonra isə işin düzgünlüyü yoxlanılır;

10)    Eyni qeyd iki dəfə qeydə alına bilər, əvvəlcə planlı olaraq, çonra isə uçot və ya faktiki şəkildə.

Beləliklə, ikili qeydiyyat üç elementar metodu təşkil edir: balans, hesablar və ikili qeydiyyat.  Onlar harmoniya illüziyasını yaradırlar, bütün debet həmişə kreditlə uyğun gəlməlidir, aktiv isə həmişə passivə bərabər olmalıdır. Bunu həyat deyil, mühasibatlıq tələb edir və  bu, fəaliyyəti sadələşdirmək, onu idarə etmək üçün zəmin yaratmaqdan ötrü çox vacibdir.



Teleqram qrupumuza üzv olun



Ən son mühasibat xəbərlərini qaçırmaq istəmirsinizsə, bu linkə daxil olaraq XƏBƏRLƏRƏ ABUNƏ OLUN

Mühasibat, Audit və Kadr Xidmətləri üçün linkə daxil olun

Mühasibat sahəsində ən son iş elanları və xəbərlərini izləmək üçün linkə daxil olaraq qrupumuza üzv olun

1 584 585 586 587 588 589 590 2. 382