Blog Full

Bu il sentyabrın 1-nə Azərbaycan iqtisadiyyatında muzdla çalışan işçilərin sayı ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 14 min nəfər və yaxud 0,8% artaraq 1 684,9 min nəfər olub.

Dövlət Statistika Komitəsinə istinadən xəbər verilir ki, bunun 900,6 min nəfəri dövlət, 784,3 min nəfəri isə qeyri-dövlət sektorunda fəaliyyət göstərib.

Muzdla işləyənlərin 19,1%-i təhsil, 18,7%-i ticarət; nəqliyyat vasitələrinin təmiri, 12,8%-i sənaye, 8,2%-i əhaliyə səhiyyə və sosial xidmətlərin göstərilməsi, 7,5%-i tikinti, 6,6%-i dövlət idarəetməsi və müdafiə; sosial təminat, 4,4%-i nəqliyyat və anbar təsərrüfatı, 3,5%-i kənd təsərrüfatı, meşə təsərrüfatı və balıqçılıq, 3,5%-i peşə, elmi və texniki fəaliyyət, 1,8%-i maliyyə-sığorta fəaliyyəti, 13,9%-i isə iqtisadiyyatın digər sahələrində məşğul olublar.

Bu ilin yanvar-avqust aylarında ölkə iqtisadiyyatında muzdla çalışan işçilərin orta aylıq nominal əmək haqqı ötən ilin eyni dövrünə nisbətən 2,2% artaraq 725,6 manat təşkil edib. İqtisadiyyatın mədənçıxarma sənayesi, maliyyə və sığorta fəaliyyəti, peşə, elmi və texniki fəaliyyət, informasiya və rabitə, eləcə də nəqliyyat və anbar təsərrüfatı sahələrində orta aylıq nominal əməkhaqqı daha yüksək olub.

Mənbə: report.az

Teleqram qrupumuza üzv olun

Ən son mühasibat xəbərlərini qaçırmaq istəmirsinizsə, bu linkə daxil olaraq XƏBƏRLƏRƏ ABUNƏ OLUN.

Mühasibat, Audit və Kadr Xidmətləri üçün linkə daxil olun.

Mühasibat sahəsində ən son iş elanları və xəbərlərini izləmək üçün linkə daxil olaraq qrupumuza üzv olun

Vergi Məcəlləsinin 153-cü maddəsinə əsasən, əlavə dəyər vergisi (ƏDV) vergi tutulan dövriyyədən hesablanan verginin məbləği ilə bu Məcəllənin müddəalarına uyğun olaraq verilən elektron qaimə-fakturalara və ya idxalda ƏDV-nin ödənildiyini göstərən sənədlərə müvafiq surətdə əvəzləşdirilməli olan verginin məbləği arasındakı fərqdir. Azərbaycan Respublikası ərazisində istehsal olunan kənd təsərrüfatı məhsullarının pərakəndə satışı zamanı əlavə dəyər vergisi ticarət əlavəsindən hesablanan verginin məbləğidir.

Mühasib Aytən Abdıyeva kənd təsərrüfatı məhsullarının pərakəndə satışı zamanı tətbiq edilən ticarət əlavəsindən ƏDV hesablanması qaydasına aydınlıq gətirib. Bildirib ki, Vergi Məcəlləsinin 159.1-ci maddəsinə görə, malların təqdim edilməsi, işlərin görülməsi, xidmətlərin göstərilməsi, Azərbaycan Respublikası ərazisində istehsal olunan kənd təsərrüfatı məhsullarının pərakəndə satışı zamanı tətbiq edilən ticarət əlavəsi və vergi tutulan idxal vergitutma obyektidir.

175.4-cü maddəsinə əsasən, vergi ödəyicisi vergi tutulan əməliyyatlar və bu Məcəllənin 164-cü maddəsinə uyğun olaraq ƏDV-dən azad edilmiş əməliyyatlar aparırsa, ƏDV üzrə əvəzləşdirmə üçün vergi tutulan dövriyyənin ümumi dövriyyədəki xüsusi çəkisinə uyğun olaraq müəyyən edilən ƏDV-nin məbləği qəbul olunur. Vergi ödəyicisi tərəfindən ƏDV-yə cəlb edilən əməliyyatlarla yanaşı, ƏDV-dən azad olunan əməliyyatlar aparılarkən, bu əməliyyatlara aid olan mallar (işlər, xidmətlər) üzrə sənədləşdirilmiş məlumatlar əsasında ƏDV ödənilməklə və ƏDV-dən azad edilməklə mədaxil edilən malların (işlərin, xidmətlərin) ayrı-ayrılıqda uçotu aparıldığı halda, ƏDV tutulan əməliyyatlar üçün alınmış mallara (işlərə, xidmətlərə) görə ödənilmiş ƏDV-nin məbləği bu Məcəllənin 175.1-ci maddəsinə uyğun olaraq tam məbləğdə əvəzləşdirilir.

Praktiki “Bəyannamə və Hesabatların Hazırlanması” Kursu

Misal: Pərakəndə ticarət fəaliyyətini həyata keçirən ƏDV ödəyicisi olan fiziki şəxsin hesabat dövrünün əvvəlinə Azərbaycan Respublikasının ərazisində istehsal olunan kənd təsərrüfatı məhsulları üzrə 15 000 manat (alış qiyməti ilə) dəyərində mal qalığı olub. Fiziki şəxs hesabat dövrü ərzində 9 000 manat dəyərində Azərbaycan Respublikası ərazisində istehsal olunan kənd təsərrüfatı malları alıb, 25 000 manat (satış qiyməti ilə) dəyərində satış həyata keçirib. Dövrün sonuna alış qiyməti ilə 8 000 manat dəyərində mal qalığı olub. Fiziki şəxsin kənd təsərrüfatı mallarını pərakəndə satışı üzrə əməliyyatında büdcəyə ödəməli olduğu ƏDV-nin məbləğini hesablayaq:

Satılan malın maya dəyəri:

15000+9000-8000 = 16000 manat

Satışdan gəlir: – 25000 manat

Burada ƏDV ticarət əlavəsindən hesablanır:

(25000-16000)*18%=1620 manat.

Vergi Məcəlləsinin 174.3 –cü maddəsinə əsasən, Azərbaycan Respublikası ərazisində istehsal olunan kənd təsərrüfatı məhsullarının pərakəndə satışı zamanı tətbiq olunmuş ticarət əlavəsindən ƏDV hesablayan pərakəndə ticarət fəaliyyəti ilə məşğul olan vergi ödəyiciləri həmin malların uçotunu ayrıca aparır. Belə uçot aparılmadıqda, bu Məcəllənin digər maddələrində göstərilən müddəalardan asılı olmayaraq həmin malların pərakəndə satışı zamanı ƏDV ümumi dövriyyədən hesablanır.

Mənbə: vergiler.az

Teleqram qrupumuza üzv olun

Ən son mühasibat xəbərlərini qaçırmaq istəmirsinizsə, bu linkə daxil olaraq XƏBƏRLƏRƏ ABUNƏ OLUN.

Mühasibat, Audit və Kadr Xidmətləri üçün linkə daxil olun.

Mühasibat sahəsində ən son iş elanları və xəbərlərini izləmək üçün linkə daxil olaraq qrupumuza üzv olun

İşçiyə minimum əməkhaqqıdan aşağı əməkhaqqı vermək olarmı? Kimlərə minimum əməkhaqqı təyin edilə bilər? Tam iş günlərini işləməyən işçiyə minimum əməkhaqqıdan aşağı əməkhaqqı verilə bilərmi?

Bu və digər suallara aydınlıq gətirən sərbəst auditor Altay Cəfərov bildirib ki, Əmək Məcəlləsinin 155-ci maddəsinə əsasən:

– Minimum əməkhaqqı – iqtisadi, sosial şərait nəzərə alınmaqla qanunvericiliklə ixtisassız əməyə və xidmətə görə aylıq əməkhaqqının ən aşağı səviyyəsini müəyyən edən sosial normativdir.

– Minimum əməkhaqqı təyin ediləndə işəgötürən ilkin olaraq iqtisadi və sosial şəraiti nəzərə almalıdır. İqtisadi, sosial şərait dedikdə burada həm dövlətdə, həm cəmiyyətdə, həm işəgötürənin fəaliyyətində ümumi, həm də işəgötürənin özünün iqtisadi və sosial şəraiti nəzərə alınır.Yəni, bu çox ciddi bir yanaşmadır.

– Bundan sonra minimum əməkhaqqı ixtisassız əməyə və xidmətə görə müəyyənləşdirilmiş aylıq əməkhaqqının məbləğidir.

– İxtisaslı əməyə görə minimum əməkhaqqı müəyyənləşdirmək olmaz.

Məsələn, fəhlə vəzifəsi normalda ixtisassız peşə sayılır. Həmin vəzifəyə minimum əməkhaqqı təyin oluna bilər. Burada fəhlənin özünün təhsili nəzərə alınmır. Yəni, ola bilər ki, işçi fəhlə kimi çalışır, amma ali təhsillidir. Burada minimum əməkhaqqı təyin edəndə işçinin tutacağı vəzifənin ixtisaslı olub-olmasından söhbət gedir.

İkinci addım kimi işçiyə minimum əməkhaqqının necə verilə biləcəyinə baxılmalıdır.

Praktiki “Bəyannamə və Hesabatların Hazırlanması” Kursu

Əmək Məcəlləsinin 155-ci maddə 3-cü hissəsinə əsasən, aylıq iş vaxtı normasını işləmiş və əmək funksiyasını yerinə yetirmiş işçinin aylıq əməkhaqqı dövlət tərəfindən müəyyən edilmiş minimum əməkhaqqı məbləğindən aşağı ola bilməz.

Bildiyimiz kimi, hazırda dövlət tərəfindən müəyyənləşdirilmiş minimum əməkhaqqı 250 manatdır. Deməli, işçi mimimum əməkhaqqı almaq üçün aylıq iş vaxtı normasını işləməli,həmçinin, əmək funksiyalarını da yerinə yetirməlidir. Yəni, bu iki addım paralel yerinə yetirilməlidir.

Odur ki, aylıq əməkhaqqı minimum əməkhaqqı məbləğində müəyyənləşdirilmiş işçi bunu əldə etmək üçün aylıq tam iş normasını yerinə yetirməlidir. Əgər yerinə yetirməyibsə, onda faktiki nə işləmişsə ona uyğun olan əməkhaqqı alacaq.

Məcəllənin 155-ci maddəsinin 1-ci bəndində qeyd edilib ki, işçinin heç bir ayrı-seçkilik qoyulmadan öz işinə görə dövlətin müəyyənləşdirdiyi minimum əməkhaqqı miqdarından az olmayan haqq almaq hüququ vardır. Həmin maddənin 5-ci bəndində isə göstərilib ki, əməkhaqqı sistemi ilə nəzərdə tutulan mükafatlar, əməkhaqqına əlavələr, artımlar, habelə iş vaxtından kənar vaxtlarda görülən işlərə görə verilən ödəmələr və digər ödənclər minimum əməkhaqqının məbləğinə daxil edilmir.

Beləliklə,minimum əməkhaqqı ilə bağlı aşağıdakı nəticələrə gəlmək olar:

– İşəgötürən hər hansı bir vəzifəyə minimum əməkhaqqı məbləği (250,00 manat) təyin edəndə iqtisadi və sosial şəraiti nəzərə almalıdır.

– Minimum əməkhaqqı ixtisassız əməyə və xidmətə görə müəyyənləşdirilmiş aylıq əməkhaqqının məbləğidir.

– İqtisadi, sosial şərait nəzərə alınmaqla, ixtisassız əməyə görə işçi üçün müəyyənləşdirilmiş mimimum əməkhaqqı almaq üçün işçi aylıq iş vaxtı normasını işləməli, həmçinin əmək funksiyalarını yerinə yetirməlidir.

– Əks halda, işçiyə minimum əməkhaqqıdan aşağıda əməkhaqqı verilə bilər. Daha doğrusu, faktiki işlədiyi əməkhaqqını alacaq.

Misal 1: Tutaq ki, “AA” MMC-nin işçisinə verən fəhlə vəzifəsi üçün minimum əməkhaqqı təyin edilib. Cəmiyyətdə iş rejimi 5 günlükdür. İşçi sentyabr ayında üzrlü səbəbdən 5 iş günü işə gəlməyıb. Onda işçinin sentyabr ayı üçün əməkhaqqı belə hesablanır:

250 : 22 = 11,36 manat
22 – 5 = 17 gün
11,36 x 17 = 193,18 manat.

Yaxud, ödəniş sistemi saat hesabına olarsa, belə hesablanır:

250: 176 saat x 136 saat = 193,18 manat.

Yuxarıda qeyd etdiyimiz tələblər əsasında işəgötürən minimum əməkhaqqı təyin edə bilər və işçi həmin ayda hansı müddətə işləyibdirsə, ona uyğun da əməkhaqqı almalıdır. Az hesablanan halda vergi və digər orqanlardan bununla bağlı uyğunsuzluqlar daxil ola bilər və normal formada açıqlamalar verməklə və sübutedici sənədlər təqdim edilməklə bu aradan qaldırıla bilər.

Misal 2: “BB” MMC-nin fəaliyyətində dizayner və proqramçı vəzifələri var. Cəmiyyət bu vəzifələrə minimum əməkhaqqı təyin etmək istəyir.

Belə bir yanaşma tam səhvdir. Çünki bu vəzifələr ixtisaslı kardlar tərəfindən yerinə yetirilməlidir və bu vəzifələr ixtisaslı iş yerləri sayılır. Ona görə də bu vəzifələrə minimum əməkhaqqı təyin etmək düzgün olmazdı.

Teleqram qrupumuza üzv olun

Ən son mühasibat xəbərlərini qaçırmaq istəmirsinizsə, bu linkə daxil olaraq XƏBƏRLƏRƏ ABUNƏ OLUN.

Mühasibat, Audit və Kadr Xidmətləri üçün linkə daxil olun.

Mühasibat sahəsində ən son iş elanları və xəbərlərini izləmək üçün linkə daxil olaraq qrupumuza üzv olun