Blog Full

Gəlirlərin və xərclərin uçotu aparılmadıqda tətbiq olunan maliyyə sanksiyası

Vergi Məcəlləsinin 58.8.3-cü maddəsinə əsasən, bu Məcəllədə nəzərdə tutulmuş qaydada gəlirlərin və xərclərin uçotu aparılmadıqda – alıcıya rəsmiləşdirilməyən xərclərin 10 faizi miqdarında maliyyə sanksiyası tətbiq edilir.

İqtisadçı Anar Bayramovun sözlərinə görə, həmin maddənin əsas məqsədi vergi ödəyicisinin sənədi olmayan və satışı həyata keçirilən mallarına (iş xidmətlərinə) görə maliyyə sanksiyasının tətbiq edilməsidir.

Misal 1: Vergi orqanının keçirdiyi yoxlama zamanı məlum olur ki, vergi ödəyicisi 2019-cu ildə 30 000 manat mal təqdim edib. Amma 2019-cu ilin əvvəlində malların qalıq dəyəri 8.000 manat, dövr ərzində 4.000 manat və dövrün sonuna qalıq 1.200 manat olub. Uçot məlumatlarından göründüyü kimi, satışı həyata keçirilən 19200 manatlıq malın sənədi yoxdur.

8.000 manat + 4.000 manat – 1.200 manat = 10.800 manat
30.000 – 10.800 =19.200 manat.

Vergi orqanı 19.200 manatlıq mala görə vergi ödəyicisinə 1920 manat maliyyə sanksiyası tətbiq edir:

19200 x 10% = 1920 manat.

Misal 2: Vergi ödəyicisi mebel istehsalı ilə məşğul olur. Məlum olur ki, vergi ödəyicisi dövr ərzində 40.000 manatlıq mebel satışını həyata keçirsə də, istehsalda istifadə edilən taxta materiallarının uçotunu həyata keçirməyib. Vergi orqanı mədaxili rəsmiləşdirilməyən taxta materiallarının alış qiymətinə, alış qiymətini müəyyənləşdirmək mümkün olmadıqda topdansatış qiymətinə uyğun hesablama həyata keçirir və 10 faiz miqdarında maliyyə sanksiyası tətbiq edir.

Misal 3: Vergi ödəyicisi meyvə şirəsinin istehsalı ilə məşğul olur. Vergi orqanı keçirdiyi səyyar vergi yoxlaması zamanı müəyyən edir ki, 2020-ci il tarixdə fəaliyyətə başlayan vergi ödəyicisi 1.000 ədəd 1 litrlik butulka və etiket alıb, 1.000 litr meyvə şirəsi istehsal edib, ancaq cəmi 200 ədəd 1 litrlik butulkada meyvə şirəsi təqdim etdiyini rəsmiləşdirib.

Yoxlama dövründə vergi ödəyicisində 350 ədəd butulka və etiket qalmasını nəzərə alan vergi orqanı gəlirin uçotunun aparılmamasına görə vergi ödəyicisinə uçotu aparılmayan gəlirin 10 faizi miqdarında maliyyə sanksiyası tətbiq edir.

Mənbə: vergiler.az

Teleqram qrupumuza üzv olun

Ən son mühasibat xəbərlərini qaçırmaq istəmirsinizsə, bu linkə daxil olaraq XƏBƏRLƏRƏ ABUNƏ OLUN.

Mühasibat, Audit və Kadr Xidmətləri üçün linkə daxil olun.

Mühasibat sahəsində ən son iş elanları və xəbərlərini izləmək üçün linkə daxil olaraq qrupumuza üzv olun

Son zamanlarda baş verən yanğın və digər təbii fəlakətlər zərərlərin kompensasiya edilməsi üçün sığorta müqaviləsinə marağın artmasına təkan verir. Son statistik göstəricilər isə bu artımın nəinki  həyat sığortası sahəsində, eyni zamanda qeyri-həyat sığortası növləri üzrə də davam etməsini bir daha sübut edir. Bu yazımızda icbari sığorta növləri üzrə xüsusi diqqət yetirilməli hallar barədə məlumat verəcəyik.

Mövzuya keçməzdən əvvəl qeyd etmək yerinə düşərdi ki, icbari qaydada tətbiq edilən sığorta növləri üzrə sığorta şirkəti (sığortaçı) nəzarət orqanından icazə alıbsa, həmin növ üzrə sığorta etdirmək istəyən şəxslə sığorta müqaviləsi bağlamaqdan imtina edə bilməz. Bəzən sərnişindaşıma fəaliyyəti göstərən sahibkarlar icbari qaydada mülki məsuliyyəti üzrə sığortalamaqdan imtina edilməsi halları barədə məlumat versələr də, nəzərə almalıdırlar ki, sığortaçının həmin sığorta növü üzrə icazəsi varsa, sığortalamaqdan imtina etməsi qanun pozuntusudur.

– Həmçinin hansısa sığortaçı tərəfindən mütləq icbari növ üzrə onunla sığorta müqaviləsi bağlamağa təkid edilməsi qanun pozuntusudur. Belə ki, şəxs icbari və könüllü növü üzrə istədiyi sığortaçı ilə sığorta müqaviləsi bağlamaqda sərbəstdir.

– İcbari növlər üzrə sığorta müqaviləsi müqavilədə xüsusilə göstərilməsi halları istisna olmaqla, 1 il müddətinə bağlanılır. Onu da qeyd edək ki, bu növ müqavilələr üzrə müddət bitdikdən sonra yeni icbari müqavilə bağlanması mütləqdir.

– Qəzalı vəziyyətdə və ya istismara yararsız olan əmlakın icbari sığortaya cəlb edilməsi yolverilməzdir.

– Şəxsin gəlir itkisi, qanunazidd mənafeyi, cərimələnməsi, mərc, oyun və lotereyalarda iştirakı ilə bağlı mənafeyi sığortalana bilməz.

– Nəqliyyat vasitəsi sahiblərinin mülki məsuliyyətinin icbari sığortası nəqluyyat vasitəsini idarə edən şəxsin özü və ailə üzvlərindən başqa digər şəxslərin əmlak və sağlamlığına dəyən zərərin əvəzinin ödənilməsi məqsədilə tətbiq edilir.

– Daşınmaz əmlakın icbari sığortası daşınmaz əmlaka qanunla göstərilən hallar nəticəsində dəyən zərərin əvəzinin ödənilməsi məqsədilə tətbiq edilir. Daşınar əşyaya dəyən zərərlər bu növ üzrə ödənmir.

– Şəxs əmlakını könüllü qaydada tam və ya qismən də olsa sığortalamış olsa da, yenə də icbari növlər üzrə müqavilə bağlamaq öhdəliyi daşıyır. Daha çox ipoteka götürən şəxslərin qarşılaşdığı növlərdən olan əmlak sığortası üzrə aşağıdakıları qeyd etmək zəruridir:

— yaşayış evi və mənzillərin icbari qaydada sığortalanması ilə bağlı hazırda mexanizm mövcud olmadığı üçün ipoteka götürən şəxslər ipoteka üzrə səlahiyyətli qurumun tələbi üzrə könüllü qaydada sığorta müqaviləsi bağlayır. Qeyd etmək lazımdır ki, icbari növ üzrə Bakı şəhərində yerləşən yaşayış evi və mənzillər üçün 25 min manat nəzərdə tutulduğunu bilərək, gələcəkdə mexanizmin mövcudluğundan sonra icbari təminatı çıxmaqla könüllü əmlak sığortası üzrə müqavilə bağlamaq məqsədəuyğun sayılır.

– Nəqliyyat vasitəsi sahiblərinin mülki məsuliyyətinin icbari sığortası üzrə müqavilə müddəti bitməsinə az qalmış “bizimlə müqavilə bağlasanız endirim qazanacaqsınız” – deyərək zəng vuran şəxslərlə bağlı bilmək zəruridir ki, bu növ də daxil bütün icbari növlər üzrə hər hansı endirim tətbiq edilməsi qanunsuzdur. Müştəriyə bildirilib, daha sonra endirimli qiymət olaraq təqdim edilən sığorta haqqı məbləği bu növ üzrə elektronlaşmış sistem üzərindən təqdim edilən məbləğdir. Daha dəqiq desək endirimi sistem verə bilər, şirkətlər deyil.

Yekunda isə qeyd edək ki, icbari növlər üzrə mənəvi zərərlə bağlı tələblər, hərbi əməliyyatlar zamanı dəyən zərərlər, qiymətli kağız, rəsm əsəri, ixtira və qiymətli daşlara dəyən zərərlər də ödənilmir.

Müəllif: Praktiki hüquqşünas / Şəhriyar Həbilov

Teleqram qrupumuza üzv olun

Ən son mühasibat xəbərlərini qaçırmaq istəmirsinizsə, bu linkə daxil olaraq XƏBƏRLƏRƏ ABUNƏ OLUN.

Mühasibat, Audit və Kadr Xidmətləri üçün linkə daxil olun.

Mühasibat sahəsində ən son iş elanları və xəbərlərini izləmək üçün linkə daxil olaraq qrupumuza üzv olun