Blog Full

Vergi ödəyicilərini maraqlandıran suallardan biri də sadələşdirilmiş vergi ödəyicilərində ƏDV məqsədləri üçün qeydiyyata alınmaq öhdəliyinin müəyyən edilməsi zamanı POS-terminalla aparılan dövriyyəyə tətbiq olunan 0,5 əmsalının sadələşdirilmiş vergi məbləğinin hesablanması zamanı nəzərə alınıb-alınmaması ilə bağlıdır. 

Mövzunu baş mühasib, təlimçi Elvin Məmmədov şərh edir.

Vergi Məcəlləsinin 218.1-ci maddəsinə əsasən, aşağıda göstərilən şəxslər sadələşdirilmiş verginin ödəyicisi olmaq hüququna malikdirlər:

– Bu Məcəllənin XI fəslinin müddəaları nəzərə alınmaqla, ƏDV məqsədləri üçün qeydiyyata alınmamış və ardıcıl 12 aylıq dövrün istənilən ayında (aylarında) vergi tutulan əməliyyatların həcmi 200.000 manat və ondan az olan şəxslər;

– Vergi tutulan əməliyyatlarının həcmi ardıcıl 12 aylıq dövrün istənilən ayında (aylarında) 200.000 manatdan artıq olan ictimai iaşə fəaliyyəti ilə məşğul olan şəxslər.

Vergi Məcəlləsinin 218.1-1-ci maddəsində qeyd olunduğu kimi, bu Məcəllənin 218.1.1-ci və 218.1.2-ci maddələrinə əsasən, sadələşdirilmiş vergi ödəyicilərinin vergi tutulan əməliyyatlarının həcmi müəyyən edilərkən vergi ödəyicisinin pərakəndə ticarət və vergi orqanında uçotda olmayan şəxslərə göstərilən xidmətlər üzrə nağdsız qaydada POS-terminal vasitəsilə aparılan ödəmələr əsasında formalaşan dövriyyəsi 0,5 əmsal tətbiq edilməklə nəzərə alınır.

Misal 1

Sadələşdirilmiş vergi ödəyicisi olan “X” MMC 2026-cı ilin aprel ayından 2027-ci ilin mart ayına qədər olan 12 aylıq dövr ərzində pərakəndə ticarət və vergi orqanında uçotda olmayan şəxslərə xidmətlər göstərib. Bu müddət ərzində şirkətin ümumi vergi tutulan əməliyyatlarının həcmi 300.000 manat təşkil edib. Dövriyyənin tərkibi aşağıdakı kimi olub:

– Nağd ödənişlər – 90.000 manat;

– POS-terminal vasitəsilə nağdsız ödənişlər – 210.000 manat.

Vergi Məcəlləsinin 218.1.1-ci və 218.1-1-ci maddələrinə əsasən, pərakəndə ticarət və vergi uçotunda olmayan şəxslərə xidmət zamanı POS-terminal vasitəsilə aparılan ödəmələr əsasında formalaşan dövriyyəyə 0,5 əmsalı tətbiq edilir. “X” MMC-nin ƏDV məqsədləri üçün qeydiyyata düşüb-düşməyəcəyini müəyyən etmək üçün “hesablanmış dövriyyəni” tapaq:

– POS-terminal dövriyyəsində nəzərə alınan hissə:

210.000 x 0,5 = 105.000 manat.

– Cəmi nəzərə alınan dövriyyə:

105.000 + 90.000 = 195.000 manat.

Baxmayaraq ki, müəssisənin vergi tutulan əməliyyatlarının həcmi 300.000 manatdır, ƏDV məqsədləri üçün qeydiyyatı baxımından onun dövriyyəsi 195.000 manat kimi qəbul edilir. Bu məbləğ Vergi Məcəlləsinin 218.1.1-ci maddəsində qeyd olunduğu kimi, 200.000 manatdan az olduğu üçün “X” MMC sadələşdirilmiş vergi ödəyicisi qalmaq hüququnu qoruyur və ƏDV qeydiyyatına keçməyə məcbur deyil.

Qeyd edək ki, Vergi Məcəlləsinin 220.1-ci maddəsində öz əksini tapan sadələşdirilmiş verginin ödəyicilərində tətbiq olunan 2 faiz dərəcə nümunəmizdə göstərilən 195.000 manata deyil, ümumi hasilatının həcminə, yəni 300.000 manata tətbiq olunacaq.

Misal 2

Sadələşdirilmiş verginin ödəyicisi olan “Y” MMC 2026-cı ilin yanvar ayından dekabr ayına qədər olan ardıcıl 12 aylıq dövr ərzində pərakəndə ticarət fəaliyyəti göstərib. Bu müddət ərzində şirkətin ümumi vergi tutulan əməliyyatlarının həcmi 330.000 manat təşkil edib. Dövriyyənin tərkibi aşağıdakı kimi olub:

– Nağd ödənişlər – 80.000 manat.

– POS-terminal vasitəsilə nağdsız ödənişlər – 250.000 manat.

Vergi Məcəlləsinin 218.1-1-ci maddəsinə əsasən, ƏDV məqsədləri üçün qeydiyyata düşüb-düşməyəcəyini müəyyən etmək üçün POS-terminal dövriyyəsinə 0,5 əmsalı tətbiq ediləcək:

• POS-terminal dövriyyəsində nəzərə alınan hissə:

250.000 x 0,5 = 125.000 manat;

• Cəmi nəzərə alınan dövriyyə:

125.000 + 80.000 = 205.000 manat.

Göründüyü kimi, müəssisənin POS-terminal dövriyyəsinə 0,5 əmsalı tətbiq edildikdən sonra belə, ƏDV məqsədləri üçün hesablanmış dövriyyə 205.000 manat təşkil edir. Bu məbləğ Vergi Məcəlləsinin 218.1.1-ci maddəsində müəyyən edilmiş 200.000 manatlıq limiti keçdiyi üçün “Y” MMC sadələşdirilmiş verginin ödəyicisi olmaq hüququnu itirir və mütləq qaydada ƏDV məqsədləri üçün qeydiyyata alınmalıdır.

Mənbə: vergiler.az

İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Dövlət Vergi Xidməti (DVX) tərəfindən elektron ticarətin vergiyə cəlb olunması istiqamətində həyata keçirilən islahatlar çərçivəsində rəqəmsal xidmət təqdim edən xarici şirkətlərin ƏDV məqsədləri üçün vergi uçotuna alınması prosesi davam etdirilir.

2026-cı ildə daha 3 beynəlxalq şirkət elektron qaydada DVX-nin portalında vergi uçotuna alınıb. Bunlar İsveçrənin “Epic Games Commerce GmbH”, Almaniyanın “Contabo GmbH” və ABŞ-nin “Chess.com LLC” şirkətləridir. Bununla da elektron qaydada vergi uçotuna alınmış rəqəmsal xidmət təqdim edən qeyri-rezidentlərin sayı 10-a çatıb. Bu isə həmin şirkətlərdən xidmət alan fiziki şəxslər üçün əlavə ƏDV tutulmasının aradan qaldırılması deməkdir. Belə ki, Vergi Məcəlləsinin 33.8-1-ci və 169.8-ci maddələrinin tələblərinə əsasən, həmin şirkətlərə edilən ödənişlər zamanı vətəndaşların vəsaiti hesabına banklar tərəfindən əlavə ƏDV məbləğı artıq hesablanmır.

Qeyd edək ki, qeyri-rezident şirkətlərin ƏDV qeydiyyatına alınması ötən ildən başlayaraq Dövlət Vergi Xidmətinin İnternet Vergi İdarəsində yaradılmış xüsusi portal vasitəsilə həyata keçirilir. Beynəlxalq təcrübə nəzərə alınmaqla hazırlanmış portalın əsas məqsədi elektron ticarət xidməti göstərən transmilli şirkətlər üçün məsafədən və sadələşdirilmiş uçot imkanlarının yaradılması, onların fəaliyyət göstərdikləri və iqtisadi dəyər formalaşdırdıqları ölkədə yaranan ƏDV öhdəliklərinin bəyan edilməsini və ödənilməsini təmin etməkdir.

DVX tərəfindən bu prosesin davamlılığının təmin olunması istiqamətində müvafiq tədbirlər həyata keçirilir. Görülən işlər rəqəmsal xidmətlər üzrə vergitutma bazasının genişləndirilməsi, vergi inzibatçılığının təkmilləşdirilməsi və ədalətli rəqabət mühitinin formalaşdırılması baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.

Mənbə: vergiler.az

Bu ilin yanvar-aprel aylarında Azərbaycanda pərakəndə ticarət və ya iaşə fəaliyyəti göstərən şəxslərdən alınmış mallara (neft və qaz məhsulları, avtomobillər, alkoqollu içkilər və tütün məmulatları istisna olmaqla), teatr tamaşaları, film nümayişi, muzey ziyarəti və simfonik orkestrin konserti sahəsində göstərilən xidmətlərə, habelə tibb müəssisələri və özəl tibbi praktika ilə məşğul olan fiziki şəxslərin göstərdiyi tibbi xidmətlərə, işğaldan azad edilmiş ərazilər daxilində yerləşmə vasitələri hesab edilən mehmanxanalar (hotellər) tərəfindən gecələmə və qalma xidmətlərinə görə ödənilmiş ƏDV-nin 70 milyon 452,1 min manatlıq hissəsi fiziki şəxs olan istehlakçılara geri qaytarılıb.

Bu barədə İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Dövlət Vergi Xidmətinə istinadən xəbər verir.

4 ayda xarici vətəndaşların ölkə ərazisində fərdi istehlak üçün aldığı mallara görə dövlət büdcəsindən qaytarılmış ƏDV-nin (“tax free”) məbləği 2 milyon 758,4 min manat təşkil edib.

Mənbə: report.az

1 may 2026-cı il tarixinə Azərbaycanda aktiv vergi ödəyicilərinin sayı 877.368 nəfər təşkil edib. Bu göstərici ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 7.4% artım deməkdir.

Bu barədə Dövlət Vergi Xidmətinin məlumat yayıb.

Belə ki, 1 may 2025-ci il tarixinə aktiv vergi ödəyicilərinin sayı 816.7 min nəfər olub. Hər iki dövrdə göstərici ilin əvvəli ilə müqayisədə artsa da, 2026-cı ildə artım tempi daha yüksək olub — 2.1%, 2025-ci ildə isə 1.2%.

Aktiv ƏDV ödəyicilərinin sayı da illik ifadədə artım göstərib. 1 may 2026-cı il tarixinə aktiv ƏDV ödəyicilərinin sayı 60.431 olub ki, bu da ötən ilin eyni dövründəki 54.8 min göstərici ilə müqayisədə təxminən 10.3% çoxdur.

Eyni zamanda, aktiv təsərrüfat subyektlərinin (obyektlərinin) sayı illik müqayisədə 7.8% artaraq 240.528-ə çatıb. 2025-ci ilin eyni dövründə bu göstərici 223.1 min olub.

Mənbə: report.az