Blog Full

Vergi ödəyicilərində sual doğuran məqamlardan biri də Vergi Məcəlləsinin 58.13-cü maddəsinə əsasən tətbiq edilən maliyyə sanksiyalarıdır. Bu sanksiyalar hansı hallarda tətbiq edilir? Vergi ödəyicisi sanksiyalara məruz qalmamaq üçün nə etməlidir? Sualları sərbəst auditor Altay Cəfərov şərh edir.

Vergi Məcəlləsinin 58.13-cü maddəsində qeyd edilib ki, bu Məcəlləyə əsasən elektron qaimə-faktura təqdim edilməli olduğu halda malların elektron qaimə-faktura verilmədən təqdim edilməsinə, habelə malların əvvəlcədən sifariş edilmədən təqdim edilməsi üçün malların təsərrüfat subyektindən (obyektindən) nəqliyyat vasitələrinə yüklənməsi üçün təsərrüfatdaxili yerdəyişmə qaimə-fakturasının tərtib edilmədən verilməsinə görə – malları təqdim edən şəxsə təqvim ili ərzində belə hala birinci dəfə yol verdikdə təqdim edilmiş malların satış qiymətinin 10 faizi, ikinci dəfə yol verdikdə 20 faizi, üç və daha çox dəfə yol verdikdə 40 faizi miqdarında maliyyə sanksiyası tətbiq edilir.

Buradan aydın görünür ki, maliyyə sanksiyasının obyekti malların təqdim edilməsi əməliyyatıdır. Malların təqdim edilməsi üçün düzgün sənədləşdirilmə aparılmalıdır. Sənədləşdirmənin əsas baza sənədi isə elektron qaimə-fakturadır.
Maliyyə sanksiyası əməliyyatın düzgün sənədləşdirilməməsinə, eləcə də düzgün sənədləşdirilməmiş malların təqdim edilməsinə görə tətbiq edilir.

9 Oktyabrda başlayacaq “Əlavə Dəyər Vergisi üzrə nəzəri və praktiki təlim”

58.13-cü maddə üzrə maliyyə sanksiyası ancaq malları satan şəxsə aiddir. Malları alan şəxsə isə maliyyə sanksiyası digər maddələr üzrə tətbiq edilə bilər.

Misal 1: Malların təqdim edilməsi ilə məşğul olan vergi ödəyicisi “AA” MMC 8 fevral 2021-ci ildə 10.000 manatlıq malı “VV” MMC-yə satıb və alıcı malları “AA” MMC-nin anbarından qəbul edib. Bu zaman satıcı şirkət 8 fevral 2021-ci ildə elektron qaimə-faktura təqdim etməlidir. Əgər qaimə-faktura sonrakı tarixlərdə göndərilsə və aralıq tarixdə operativ vergi nəzarəti tədbirləri ilə vergi orqanları bu halı müəyyənləşdirsə, onda əvvəlcə 10 faiz, eyni hal təkrar olunduqda isə daha yüksək faizlə maliyyə sanksiyası tətbiq ediləcəkdir.

Misal 2: “AA” MMC başqa bir alıcıya 8 fevral 2021-ci ildə müqavilə ilə 5.000 manatlıq mal satmaq istəyir və tərəflər malların alıcının anbarına təhvil verilməsi şərti ilə razılaşmışlar. Bu zaman rəsmiləşdirmə necə aparılmalıdır və maliyyə sanksiyası hansı halda tətbiq edilir?

Birinci misalda olduğu kimi ikinci misalda da “AA” MMC tərtib etdiyi elektron qaimə-fakturanı çap edib, malları yükləyərək alıcıya onun anbarında təhvil verib. Bu zaman o, elektron qaimə-fakturanı alıcıya təhvil verərkən imzalatmaqla rəsmiləşdirə bilər.

Burada diqqət yetirilməli məqam odur ki, əvvəlcədən razılaşma olduğuna baxmayaraq, alıcı uzaqda yerləşdiyi üçün malların təhvil verilməsi prosesi bir neçə gün çəkir. Bu zaman rəsmiləşdirmə aparmaq üçün tələb olunan şərtlərə əsasən, mallar təsərrüfatdaxili yerdəyişmə qaimə-fakturası ilə yüklənməli, təhvil-təslim aktı ilə alıcıya təhvil veriləndən sonra isə elektron qaimə-faktura göndərilməlidir.

Birinci misalda alğı-satqı üçün əvvəlcədən razılaşma olduğu və əməliyyat operativ yerinə yetiriliyi üçün vergi orqanları tərəfindən maliyyə sanksiyası tətbiq edilmir.

İkinci halda isə əvvəlcədən razılaşma olmasına baxmayaraq, əməliyyatın başa çatması üçün müəyyən bir müddət lazım gəlir. Malların yolda olduğu müddət üçün əlavə sənədləşmə aparılmalıdır.

“Əvvəlcədən sifariş edilməyən mallar” dedikdə nə başa düşülür və bu, necə rəsmiləşdirilir?

Bu sualın cavabı üçün Vergi Məcəlləsinin 71-1.ci maddəsinə baxmalıyıq.

71-1.1. Bu Məcəllə ilə müəyyən edilən hallarda malları təqdim edən, işləri görən və xidmətləri göstərən vergi orqanında uçotda olan şəxs elektron qaimə-fakturanı aşağıdakı müddətlərdə təqdim etməlidir:

71-1.1.1. bu Məcəllənin 71-1.5.1-ci, 71-1.5.4-cü, 71-1.5.5-ci, 71-1.5.7-ci və 71-1.5.8-ci maddələrində nəzərdə tutulmuş hallarda – mallar göndərilən (verilən) vaxt;
71-1.1.2. əvvəlcədən sifariş edilməyən malların təqdim edilməsi üzrə – malların təhvil verilməsini təsdiq edən sənədin verildiyi tarixdən 5 gün müddətində. Deməli, əvvəlcəfən sifariş verilməyən malları satan zaman ilkin olaraq mallar alıcıya təhvil-təslim aktı ilə verilməlidir və ən geci 5 gün müdətinə elektron qaimə-faktura göndərilməlidir. Bu müddət ərzində vergi orqanları nə satıcıya, nə də alıcıya maliyyə sanksiyası tətbiq etmir.

Amma burada başqa bir incə məqam vardır. Satıcı malları bu formada satanda malları anbardan maşına yükləyən zaman əlavə olaraq malların təsərrüfat subyektindən (obyektindən) nəqliyyat vasitələrinə yüklənməsi üçün təsərrüfatdaxili yerdəyişmə qaimə-fakturası tərtib etməlidir.

Əvvəlcədən sifariş verilmədən malların satışı dedikdə, adətən, praktikada malların səyyar formada satışı başa düşülür.

Məsələn, satıcı malları müxtəlif çeşidlərdə maşınına yükləyir və müəyyən bir ərazidə satmağı planlaşdırır, sadəcə onun konkret müştərilərinin hansı maldan nə qədər sifariş verəcəyini əvvəlcədən bilmir. Ona görə də dəqiq satış əməliyyatı sırf mallar alıcıya onun əraizisndə təhvil veriləndə bilinir.

Misal 3: Malları səyyar formada satan “AA” MMC 50.000 manatlıq malı maşına yükləyib, sürücüyə və cavabdeh şəxsə malların təhvil-təslim aktlarını verir ki, malları alıcılara satan zaman onları yazsınlar. Təsərrüfatdaxili yerdəyişmə qaimə-fakturasını isə vermir.

Vergi orqanları operativ vergi nəzarəti tədbirləri zamanı bunu müəyyənləşdirərsə, onda 10 faiz maliyyə sanksiyası tətbiq edəcəkdir. Anbardan maşına təsərrüfatdaxili yerdəyişmə qaimə-fakturası olmadığına görə faktiki olaraq malların kimə aid olduğu bilinmir. Burada iki təsərrüfat obyekti var: “AA” MMC-nin anbarı və nəqliyyat vasitəsi.

Onu da yadda saxlamaq lazımdır ki, nə malların təsərrüfatdaxili yerdəyişmə qaimə-fakturası, nə də malların təhvil-təslim aktı ciddi hesabat blankı deyildir və onları sadə kompüter fayllarında hazırlayıb çap etmək mümkündür.

Ona görə də vergi ödəyiciləri maliyyə sanksiyaları ilə üzləşməmək üçün səyyar formada alğı-satqı zamanı rəsmiləşdirmələrə diqqət yetirməlidirlər.

Mənbə: vergiler.az

Bax

• Əmək qabiliyyətinin müvəqqəti itirilməsinə görə müavinət hansı hallarda verilmir?

• Həyatın yığım sığortasına yönəldilən gəlirlər işsizlikdən sığorta haqlarından azad olunur?

• Kredit götürərkən sığortalanmağın faydaları

• Əmək vəzifələrinin kobud pozuntusu halı və işçi hüquqları

• Torpaqların və tikililərin vergi uçotuna alınması

• Vergi qanunvericiliyinin pozulmasına görə məsuliyyətə cəlb olunmanı istisna edən hallar

• Xarici ölkədə çalışan Azərbaycan vətəndaşı hansı hallarda öz ölkəsində gəlir vergisi ödəməlidir?

Teleqram qrupumuza üzv olun

Ən son mühasibat xəbərlərini qaçırmaq istəmirsinizsə, bu linkə daxil olaraq XƏBƏRLƏRƏ ABUNƏ OLUN.

Mühasibat, Audit və Kadr Xidmətləri üçün linkə daxil olun.

Mühasibat sahəsində ən son iş elanları və xəbərlərini izləmək üçün linkə daxil olaraq qrupumuza üzv olun

Mühasibin top-9 bacarığı (1-ci hissə)

Bu bacarıqlara malik mühasiblər dərhal işə qəbul ediləcək

Rəqabətə davamlı və tələbat duyulan biri olaraq qalmaq üçün vergilər, sənəd dövriyyəsi və provodkalardan başqa maliyyə mütəxəssisi daha nələri bilməlidir və nələri bacarmalıdır? Bu yazıda biz istənilən müəssisə rəhbəri tərəfindən dərhal işə qəbul olunmağı haqq edən mühasibin top-9 bacarığını qeyd etmişik.

1. Şirkətin vergi yükünü azaltmaq bacarığı   

Direktorların və HR menecerlərin sorğusunun nəticələri göstərdi ki, praktikada qanuni vergi optimallaşdırmasının müxtəlif üsullarını tətbiq etmək bacarığı və biliyi bu gün mühasibin ən çox tələb olunan bacarığıdır. O, hətta real iş təcrübəsi kimi peşəkar keyfiyyəti belə üstələyir. Demək olar ki, hər bir işəgötürən (89%) bunu yalnız istəməklə kifayətlənmir, həm də öz şirkəti üçün bu səviyyədə mütəxəssis axtarır.

Rəhbərlik heç də həmişə vergitutma sisteminə lazımi şəkildə istiqamətlənə bilmir. Buna görə də, müasir mühasiblərdən yalnız metodların özlərini bilmək və onların tətbiqindən fayda əldə etmək deyil, həm də şirkət və direktor üçün mümkün olan bütün risklərin proqnozlaşdırılması tələb olunur.

Bununla yanaşı, mühasiblərin yalnız 40% – i vergilərin azaldılması məsələsində praktiki təcrübəyə malik olur.  Yerdə qalan digərləri isə ən başlıcası vergi planlaşdırması və optimallaşdırması xüsusiyyətlərini mənimsəməyi ciddi şəkildə planlaşdırır.

2. Peşəkar təcrübə, yenilikçi düşüncə və ixtisasın artırılmasına meyillilik

Əksər işəgötürənlər dinamik dəyişən bazar şərtlərinə və qanunvericilikdə edilən yeniliklərə tez uyğunlaşmağı bacaran mühasib-praktiklərə ehtiyac duyurlar. Əgər namizəd əvvəllər xarici və daxili audit sahəsində işləyibsə, onun dəyəri bir qədər də yüksəlir. Lakin, bu amil zərurət deyil, üstünlük kimi nəzərdən keçirilir. Sözsüz ki, iş təcrübəsi də çox vacibdir. Ancaq, bu gün işəgötürənlər maliyyə vəzifələrinə namizəd seçmə taktikasını bir qədər dəyişdiriblər. Onlardan bir çoxu əgər mühasibin gözlərində istək qığılcımlarını görərlərsə, elə müsahibə zamanı işə başlamaq arzusunu müşahidə edərlərsə, onun peşə təcrübəsinin olmamasına göz yuma bilərlər.

Bu gün gözlərində qığılcımlar parlayan, təzə ideyalarla peşəkar inkişafa can atan ambisiyalı mühasib-yenilikçinin, böyük iş təcrübəsinə malik, lakin, təşəbbüskar olmayan namizəd-mühafizəkarla müqayisədə yüksək maaşlı prestijli bir işə qəbul olunmaq şansı 2 dəfə çoxdur. Rəhbərliyin anlamında peşəkar təcrübə daim ixtisasartırma ilə sıx bağlıdır. Müsahibələrdə üstünlüyü məhz, mühasibatlıq, vergi və idarəetmə uçotu, maliyyə menecmenti, daxili audit və s. sahələrdə biliklərin aktuallığını təsdiq edən diplomlar, attestatlar, sertifikatları olan mütəxəssislər əldə edirlər.

Məqalənin 2-ci hissəsini buradan oxuya bilərsiniz

Teleqram qrupumuza üzv olun

Ən son mühasibat xəbərlərini qaçırmaq istəmirsinizsə, bu linkə daxil olaraq XƏBƏRLƏRƏ ABUNƏ OLUN

Mühasibat, Audit və Kadr Xidmətləri üçün linkə daxil olun

Mühasibat sahəsində ən son iş elanları və xəbərlərini izləmək üçün linkə daxil olaraq qrupumuza üzv olun

Kommersiya və publik hüquqi şəxslərin aşağıdakı məlumatları dəyişərkən dövlət qeydiyyatına alınması üçün müraciət olunmalıdır:

– Kommersiya və publik hüquqi şəxsin adı, rəhbərinin adı, soyadı, atasının adı, hüquqi ünvanı, təşkilati-hüquqi forması, maliyyə ili;

– Təsis sənədlərində – hüquqi şəxsin nizamnaməsində və onun idarəetmə orqanlarının formalaşdırılması barədə qərarlarındakı məlumatlar;

– Hər bir təsisçisinin adı, soyadı, atasının adı, vətəndaşlığı və yaşayış yeri, təsisçi hüquqi şəxsdirsə, onun adı, hüquqi ünvanı və qeydiyyatı haqqında, təsisçi dövlət olduqda təsisetmə səlahiyyəti verilmiş dövlət orqanının adı, hüquqi ünvanı, vergi ödəyicisinin eyniləşdirmə nömrəsi (olduğu halda), təsisçi bələdiyyə olduqda – bələdiyyənin adı, hüquqi ünvanı, vergi ödəyicisinin eyniləşdirmə nömrəsi;

– Hər bir qanuni təmsilçisinin adı, soyadı, atasının adı, vətəndaşlığı və yaşayış yeri;

– Kommandit ortaqlığında – hər bir kommanditçinin mayasının miqdarı;

– Məhdud məsuliyyətli cəmiyyətdə və ya səhmdar cəmiyyətində – nizamnamə kapitalının miqdarı, hər bir təsisçinin mayasının miqdarı, direktorlar şurası (müşahidə şurası) yaradıldığı halda, onun hər bir üzvünün adı, soyadı, atasının adı və yaşayış yeri;

9 Oktyabrda başlayacaq “Əlavə Dəyər Vergisi üzrə nəzəri və praktiki təlim”

– Publik hüquqi şəxsdə – nizamnamə fondunun miqdarı, təsisçi tərəfindənverilmiş əmlakın miqdarı, direktorlar şurası (müşahidə şurası) yaradıldığı halda, onun hər bir üzvünün adı, soyadı, atasının adı və yaşayış yeri.

Kommersiya və publik hüquqi şəxslərin təsis sənədlərinə edilən hər bir dəyişiklik, eləcə də hüquqi şəxslərin dövlət reyestrində qeydə alınmış faktlarının hər bir sonrakı dəyişikliyinin qeydiyyata alınması üçün dəyişikliyin baş verdiyi andan 40 iş gündən gec olmayaraq “Kommersiya qurumunun dövlət qeydiyyatı haqqında” və ya “Publik hüquqi şəxsin qeydiyyatı haqqında” ərizə ilə müraciət edilməlidir. Ərizədə baş vermiş dəyişiklik göstərilməli və həmin dəyişikliyi təsdiq edən sənədlər təqdim edilməlidir. Kommersiya və publik hüquqi şəxsin nizamnaməsindəki məlumatlarda baş vermiş dəyişiklik faktının dövlət qeydiyyatına alınması zamanı – ərizə, təsisçinin (təsisçilərin) qərarı, nizamnaməyə dəyişiklik, təsisçi dəyişikliyi zamanı yeni təsisçinin (təsisçilərin) şəxsiyyətini təsdiq edən sənəd, hüquqi ünvan dəyişikliyi zamanı yeni hüquqi ünvanı təsdiq edən sənəd və ərizə səlahiyyətli şəxs tərəfindən təqdim olunduqda onun səlahiyyətini təsdiq edən sənəd təqdim olunur.

Dövlət reyestrində qeydə alınmış faktların sonrakı dəyişikliyinin qeydiyyata alınması zamanı – ərizə, təsisçinin (təsisçilərin) qərarı, idarəetmə orqanlarının tərkibində (rəhbəri, idarə heyətinin və müşahidə şurasının üzvlərində) dəyişiklik olunduqda həmin şəxslərin şəxsiyyətini təsdiq edən sənəd və ərizə səlahiyyətli şəxs tərəfindən təqdim olunduqda onun səlahiyyətini təsdiq edən sənəd təqdim olunur.

Dəyişiklik barədə 40 iş günü müddətində qeydiyyat orqanına müraciət olunmaması İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 405-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş məsuliyyətə səbəb olur.

Kommersiya və publik hüquqi şəxslərin adının dəyişdirilməsi faktının dövlət qeydiyyatına alınması zamanı qeyd olunan sənədlərlə yanaşı həmin hüquqi şəxslərin möhürü və şəhadətnaməsi qeydiyyat orqanına təhvil verilməlidir. Möhür itirildiyi halda bu barədə mətbuatda dərc edilmiş elan və onun tapılmaması haqqında Daxili İşlər Nazirliyi tərəfindən verilmiş arayış təqdim edilməlidir.

Dəyişiklikliyin dövlət qeydiyyatına alınmasından imtina olunan hallar

Təqdim olunmuş sənədlər Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasına, “Hüquqi şəxslərin dövlət qeydiyyatı və dövlət reyestri haqqında” Qanuna və digər qanunvericilik aktlarına zidd olduqda, Ərizədə göstərilən məlumatlar və (və ya) ona əlavə edilən sənədlər yanlış olduqda dəyişiklikliyin dövlət qeydiyyatına alınmasından imtina olunur. Təqdim olunmuş sənədlər qanunvericiliyin tələbinə zidd olmadıqda qeydiyyat orqanı 5 gün müddətində dəyişikliyi qeydiyyata alır.

Müraciət olunmadan dövlət qeydiyyatına alınan dəyişikliklər

Kommersiya qurumları və publik hüquqi şəxslər üzrə aşağıdakı məlumatlar birbaşa Dövlət Vergi Xidmətinin qeydiyyat strukturları tərəfindən əldə edilərək qeydiyyata alınır:

• Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin və Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabinetinin aktları ilə təsis sənədlərində və qeydə alınmış faktlarda edilmiş dəyişikliklər;

• Qeydə alınmış faktlarda şəxslərin şəxsiyyətini təsdiq edən sənədlərdəki məlumatlarda dəyişikliklər.

Dövlət mülkiyyətli və ya dövlətin iştirakı ilə yaradılmış hüquqi şəxslərin təsis sənədlərində və qeydə alınmış faktlarındakı dəyişikliklər Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin və Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabinetinin aktları əsasında, Azərbaycan Respublikası vətəndaşlarının şəxsiyyətini təsdiq edən sənədlərdəki məlumatlar Daxili İşlər Nazirliyindən və Dövlət Miqrasiya Xidmətindən onlayn rejimdə əldə olunmuş məlumatlar əsasında 5 gün müddətində Dövlət Vergi Xidmətinin qeydiyyat strukturları tərəfindən qeydiyyata alınır.

Mənbə: vergiler.az

Teleqram qrupumuza üzv olun

Ən son mühasibat xəbərlərini qaçırmaq istəmirsinizsə, bu linkə daxil olaraq XƏBƏRLƏRƏ ABUNƏ OLUN

Mühasibat, Audit və Kadr Xidmətləri üçün linkə daxil olun

Mühasibat sahəsində ən son iş elanları və xəbərlərini izləmək üçün linkə daxil olaraq qrupumuza üzv olun