Blog Full

İqtisadi subyektlərdə nizamnamə kapitalının formalaşmasının müxtəlif formaları mövcuddur. Nizamnamə kapitalına qoyulan əsas vəsaitlərin rəsmiləşdirilməsi zamanı ortara çıxan sualları sərbəst auditor Altay Cəfərov aydınlaşdırır.

Yaradılmış və ya sonradan artırılmış nizamnamə kapitalı təsisçilər, payçılar, səhmdarlar tərəfindən bir çox formalı pay qoyuluşu ilə rəsmiləşdirilir.

Nizamnamə kapitalı həm pul və müxtəlif hüquqlar formasında, həm də torpaq, tikili və avadanlıqlar (əsas vəsaitlər) formasında aparıla bilər. Mütəxəssislər üçün maraqlı məsələlərdən biri də nizamnamə kapitalının torpaq, tikili və avadanlıqlar (əsas vəsaitlər) kimi formalaşdırılmasıdır.

Məslən, tutaq ki, “AA” MMC-nin nizamnamə kapitalı 10.000 manatdır və təsisçilər özlərinə aid əmlak hesabına nizamnamə kapitalını 200.000 manat artırmağı qərara alıblar. Təsisçilərdən biri nizamnamə kapitalına özünə məxsus olan avadanlıq hesabına 100.000 manat, digəri isə daşınmaz əmlak hesabına 100.000 manat qoymağı təklif edir.

Sual: Birinci təsisçinin pay kimi qoyacağı 100.000 manat avadanlıq necə rəsmiləşdirilməlidir?

Cavab: Normal halda təklif edilən 100.000 manat avadanlıq təsisçinin mülkiyyətində olmalıdır. Elə hallar olur ki, avadanlıq təsisçinin mülkiyyətində yox, istifadəsində olur, amma avadanlığın faktiki mülkiyyətçisi onun “AA” MMC-nin nizamnamə kapitalına pay kimi qoyulmasına razılıq verir. Bu hal praktiki baxımdan etibarlı deyil. Avadanlığın birbaşa təsisçinin mülkiyyətində olması daha məqsədəuyğundur. Bununla sonradan MMC və avadanlıq sahibinin özü üçün yarana biləcək problemlərin qarşısı alınmış olur. Öncədən 100.000 manat avadanlığın ilkin qiymətləndirilməsi tövsiyə olunur. Yalnız bundan sonra həmin avadanlıq təhvil-təslim sənədləri ilə “AA” MMC-yə təhvil verilməsi daha doğrudur.

Sual: Bəs bu zaman ikinci təsisçinin pay kimi qoyacağı 100.000 manat dəyərində daşınmaz əmlak (məsələn, bina) necə rəsmiləşdirilməlidir?

Cavab: Bina da təsisçinin mülkiyyətində olsa daha yaxşıdır. Bu, gələcəkdə yarana biləcək problemlərin qarşısını əvvəlcədən almaq üçün lazımdır. Burada da əmlakın ilkin olaraq qiymətləndirilməsi praktiki baxımdan daha məqsədəuyğundur və təsisçi tərəfindən “AA” MMC-yə təhvil-təslim sənədləri ilə təhvil verilməlidir.

Sual: “AA” MMC binanı təhvil-təslim sənədləri ilə balansa qəbul edə bilərmi?

Cavab: Təkcə təhvil-təslim sənədləri ilə 100.000 manatlıq daşınmaz əmlakı balansa almaq düzgün deyil. Hətta MMC özünün əldə etdiyi daşınmaz əmlakları balansa əsas vəsait kimi daxil etmək üçün dövlət qeydiyyatına aldırmalı, dövlət qeydiyyatında bu daşınmaz əmlakın mülkiyyətçisi kimi tanınmalıdır.

Nizamnamə kapitalının artırılması zamanı da “AA” MMC üçün 100.000 manatlıq daşınmaz əmlakın dövlət reyestrindən çıxarışı alınmalıdır.

Sual: Bina ancaq reyestrdən çıxarış alınandan sonra əsas vəsait kimi uçota alınmalıdır, yoxsa onu çıxarış olmadan da uçota almaq olar?

Cavab: Nə mühasibat uçotu standarlarında, nə də Vergi Məcəlləsində belə bir konkret tələb qoyulub. Əsas vəsait formalaşmış məbləği ilə istifadəyə verildikdə onu uçota almaq və ona amortizasiya hesablamaq mümkündür. Pay kimi verilmiş əsas vəsaitin mülkiyyət hüququnun təsisçidə qalması isə həmin əsas vəsaitin sərancamının təsisçidə olduğunu bildirir; bu, əsas vəsaitin “AA” MMC-nin balansına tam keçməsi demək deyildir. Bundan əlavə, binanın dövlət qeydiyyatına yenidən “AA” MMC-nin adına alınması Mülki Məcəllənin, digər qanunvericilik aktlarının tələbidir. Ona görə də belə hallarda hökmən binanın mülkiyyət hüquqi “AA” MMC-yə keçməlidir.

Sual: Nizamnamə kapitalında artırılmış əsas vəsaitlərə amortizasiya hesablanmalıdırmı?

Cavab: Təhvil verilmiş və qaydalar çərçivəsində balansa keçmiş əsas vəsaitlərə mövcud normalara uyğun amortizasiya hesablanmalıdır.

Mənbə: vergiler.az

Teleqram qrupumuza üzv olun

Ən son mühasibat xəbərlərini qaçırmaq istəmirsinizsə, bu linkə daxil olaraq XƏBƏRLƏRƏ ABUNƏ OLUN.

Mühasibat, Audit və Kadr Xidmətləri üçün linkə daxil olun.

Mühasibat sahəsində ən son iş elanları və xəbərlərini izləmək üçün linkə daxil olaraq qrupumuza üzv olun

“e-KOB evi” portalı haqqında Əsasnamə” təsdiq edilib.

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Vətəndaşlara Xidmət və Sosial İnnovasiyalar üzrə Dövlət Agentliyinə “Dövlət informasiya ehtiyatları və sistemlərinin formalaşdırılması, aparılması, inteqrasiyası və arxivləşdirilməsi Qaydaları”nın təsdiq edilməsi və elektron hökumətlə bağlı bəzi tədbirlər haqqında” Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2018-ci il 12 sentyabr tarixli 263 nömrəli Fərmanına uyğun olaraq “e-KOB evi” portalının Elektron Hökumət İnformasiya Sisteminə (EHİS) inteqrasiyası ilə bağlı zəruri tədbirlər görmək, Kiçik və Orta Biznesin İnkişafı Agentliyinə portalın formalaşdırılması və aparılması ilə bağlı zəruri tədbirlər görmək, dövlət orqanları tərəfindən kiçik və orta biznes evlərində göstərilən və Dövlət Xidmətlərinin Elektron Reyestrinə daxil edilmiş, habelə EHİS-ə inteqrasiya olunmuş elektron xidmətlərin, EHİS vasitəsilə portal üzərindən elektron formada göstərilməsini təmin etmək, Azərbaycan Respublikasının Xüsusi Rabitə və İnformasiya Təhlükəsizliyi Xidməti ilə birlikdə portalın təhlükəsizliyinin təmin edilməsi üçün zəruri tədbirlər görmək, Nəqliyyat, Rabitə və Yüksək Texnologiyalar Nazirliyi ilə birlikdə portalın “Hökumət buludu”na keçidinin təşkili ilə bağlı tədbirlər görmək tapşırılıb.

Portal sahibkarlıq fəaliyyətinin həyata keçirilməsi üçün zəruri olan məlumatların mərkəzləşdirilmiş qaydada əldə edilməsinin asanlaşdırılmasını və bu Əsasnamənin 3.3-cü və 3.4-cü bəndlərində qeyd olunan xidmətlərin göstərilməsini təmin edir. Portalın fəaliyyəti “bir pəncərə” prinsipi əsasında müasir texnologiyalar tətbiq edilməklə təmin olunur. Portalda yaradılan, əldə edilən, toplanılan informasiya və elektron sənədlər Azərbaycan Respublikasının mülkiyyətidir. Portalın sahibi və operatoru Kiçik və Orta Biznesin İnkişafı Agentliyidir. Agentlik sahiblik hüququnu həyata keçirərkən bu Əsasnamə və digər normativ hüquqi aktlarla müəyyənləşdirilmiş qaydada portalın yaradılmasını, idarə olunmasını və inkişafını təmin edir.

Portaldan istifadə etmək üçün istifadəçi elektron imza ilə daxil olmağa imkan verən autentifikasiya mexanizmləri və ya digər elektron eyniləşdirmə vasitələri (istifadəçi adı, şifrə və sair) ilə portalda qeydiyyatdan keçərək “Sahibkarın elektron kabineti”nə daxil olur. Portalda göstərilən xidmətlər üzrə ödənişlərin edilməsi elektron ödəniş sistemləri vasitəsilə həyata keçirilir.

Mənbə: vergiler.az

Teleqram qrupumuza üzv olun

Ən son mühasibat xəbərlərini qaçırmaq istəmirsinizsə, bu linkə daxil olaraq XƏBƏRLƏRƏ ABUNƏ OLUN

Mühasibat, Audit və Kadr Xidmətləri üçün linkə daxil olun

Mühasibat sahəsində ən son iş elanları və xəbərlərini izləmək üçün linkə daxil olaraq qrupumuza üzv olun

Sığorta ödənişləri məqsəd və təyinatına görə fərqli olduğuna görə onları bir sıra qruplara ayırmaq olar. Mövzunu iqtisadçı ekspert Radil Fətullayev şərh edir.

Sığorta ödənişləri – şəxslərin gələcəkdə əmlakı, həyatı, sağlamlığı, mülki məsuliyyəti, həmçinin qanunvericiliklə qadağan olunmayan fəaliyyəti, o cümlədən sahibkarlıq fəaliyyəti ilə əlaqədar baş verə biləcək risklərin bölüşdürülməsi və ötürülməsi məqsədilə ixtisaslaşmış sığorta təşkilatına (müəssisəsinə) edilən ödənişlərdir.

Sığorta ödənişlərinin təsnifatına gəldikdə, onları ilk növbədə məcburiliyinə görə fərqləndirmək olar: icbari (məcburi) və könüllü sığorta vardır. Əhatə dairəsinə və tətbiqi sisteminə görə sığortanı 3 növə (sistemə) ayırmaq olar:

– fərdi pullu sığorta;

– qarşılıqlı əməkdaşlıq (üzvlük) sığortası;

– sosial sığorta.

Fərdi pullu sığorta sistemi – sığorta şirkətinin sığorta haqqı qarşılığında bəlli müddət ərzində gözlənilən risklər üçün müəyyən olunan məbləği ödəməyi öhdəsinə götürən sığorta sistemidir. Buraya həm icbari, həm də könüllü sığorta növləri daxildir. Bu sistemdə sığorta olunan şəxs öz arzusuna görə peşəkar sığorta təşkilatı tərəfindən fərdi qaydada sığorta edilir və sığorta müqaviləsinə əsasən, həmin xidmətdən sığortaolunan fərdi qaydada istifadə edir.

Qarşılıqlı əməkdaşlıq (üzvlük) siğortası – sığortaolunanların sığorta şirkətində ortaq (tərəfdaş) olduqları, ödədikləri sığorta haqqının bir hissəsi ilə reallaşa bilən risklərin qarşılanmasına yönəldilmiş, digər hissəsinin isə investisiya qoyuluşuna çevrilərək mənfəət əldə etməyə yönəldilmiş sığorta növüdür. Bu gün tətbiq olunan İslam sığortası (Təkafül) bu sistemə əsaslanır. İslam sığortasında sığorta haqları yalnız dini tələblərə uyğun sahələrə yönləndirilir.

Sosial sığorta sistemi – vətəndaşların yaşa, xəstəliyə, təbii fəlakətlərə və s. görə risklərinin qarşısını almaq məqsədilə dövlət tərəfindən toplanan məcburi sosial sığorta haqqının yığılması vasitəsi ilə qurulan sığorta sistemidir. Qanunvericiliyə əsasən, bu cür sığorta sistemində həm sığortaedən təşkilatların, həm də sığortaolunanların gəlirlərindən müəyyən məbləğ Dövlət Sosial Müdafiə Fonduna köçürülərək pensiya yaşına çatanda sığortaolunana qaytarılır.

Sosial sığorta ödənişləri əhalinin sosial təminatı məqsədilə ölkədə aktiv fəaliyyət göstərən fiziki və hüquqi şəxslərin gəlirlərinin Sosial Müdafiə Fonduna ödənilən hissəsidir. Ölkəmizdə mövcud sosial sığorta ödənişi sistemi Azərbaycan Respublikası “Sosial sığorta haqqında qanunu (SSQ)” və digər uyğun normativ hüquqi aktlar vasitəsilə tənzimlənir.

Həmin qanunun 2-ci maddəsinə əsasən, sosial sığorta ödənişlərinin aşağıdakı iki forması vardır:

– məcburi (icbari) dövlət sığortası;

– könüllü (əlavə) sığorta.

Mənbə: vergiler.az

Teleqram qrupumuza üzv olun

Ən son mühasibat xəbərlərini qaçırmaq istəmirsinizsə, bu linkə daxil olaraq XƏBƏRLƏRƏ ABUNƏ OLUN

Mühasibat, Audit və Kadr Xidmətləri üçün linkə daxil olun

Mühasibat sahəsində ən son iş elanları və xəbərlərini izləmək üçün linkə daxil olaraq qrupumuza üzv olun