Blog Full

İşsizlikdən sığorta ödənişinin təyin edilməsi

Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin mövzu ilə bağlı açıqlamasında sığorta ödənişini almaq hüququnun kimə aid olması məsələsinə aydınlıq gətirilib. Bu hüquq yalnız o sığortaolunanlara verilir ki, onlar dövlət orqanının və ya hüquqi şəxsin ləğv edilməsi və ya işçilərin sayı və ya ştatların ixtisar edilməsi nəticəsində, habelə əmək müqaviləsinin müddəti qurtarması nəticəsində əmək münasibətlərinə xitam verilmiş və “Məşğulluq haqqında” Qanun ilə müəyyən olunmuş qaydada müvafiq icra hakimiyyəti orqanında işsiz kimi qeydiyyata alınmış olsunlar.

“İşsizlikdən sığorta haqqında” Qanunun 13.1.1-ci və 13.1.2-ci maddələrinə əsasən, sığorta ödənişi almaq hüququ olan şəxslərə sığorta ödənişinin təyin olunması aşağıdakı qaydada həyata keçirilir:

• işsizliyin başlanmasından əvvəlki 24 təqvim ayı ərzində 12 təqvim ayından çox, lakin ən azı 1 il sığorta stajına malik əmək qabiliyyətli şəxslərə – “İşsizlikdən sığorta haqqında” Qanunun 14.1-ci maddəsində müəyyən olunmuş qaydada;

• işsizliyin başlanmasından əvvəlki 24 təqvim ayı ərzində 12 təqvim ayından az, lakin ən azı 1 il sığorta stajı olan əmək qabiliyyətli şəxslərə –Dövlət Statistika Komitəsi tərəfindən müəyyən olunan minimum aylıq əməkhaqqı məbləğinə bərabər sığorta ödənişi məbləğində.

Əmək Məcəlləsinin 146-cı maddəsinə əsasən müəssisədə işin dayandırılması ilə əlaqədar qrup halında məzuniyyətə buraxılmış “İşsizlikdən sığorta haqqında” Qanunun 13.2.2-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş şəxslər üçün sığorta ödənişinə 1,2 əmsal tətbiq olunur.

Himayəsində 18 yaşa çatmamış uşaq olan (əyani təhsil alan tələbələr və şagirdlər təhsili bitirənədək, lakin 23 yaşından çox olmamaqla) “İşsizlikdən sığorta haqqında” Qanunun 13.2.1-ci və 13.2.2-ci maddələrində nəzərdə tutulmuş şəxslərin əsas sığorta ödənişinə “İşsizlikdən sığorta haqqında” Qanunla müəyyən olunmuş əlavə almaq hüququ vardır.

İlk dəfə sığorta ödənişi təyin olunduğu vaxtdan 24 ay ərzində “Məşğulluq haqqında” Qanunda nəzərdə tutulmuş münasib işlə təmin olunmayan şəxsin bir dəfə təkrar müraciət edərək yenidən minimum sığorta ödənişi almaq hüququ vardır.

Sığorta ödənişi ilkin müraciət zamanı 6 ay, təkrar müraciət zamanı isə 3 ay müddətinə təyin edilir. Bir şəxs üçün sığorta ödənişinin verilmə müddəti ilkin müraciət zamanı sığorta ödənişi təyin edildiyi aydan sonrakı 24 ay ərzində 9 aydan artıq ola bilməz.

Sığorta ödənişi almış şəxsə (“İşsizlikdən sığorta haqqında” Qanunun 13.2.1-ci və 13.2.2-ci maddələrinə uyğun olaraq) növbəti dəfə yenidən sığorta ödənişi təyin olunması üçün ən azı növbəti 12 ay sığorta stajı tələb olunur.

“İşsizlikdən sığorta haqqında” Qanunun 13.1.3-ci maddəsində göstərilir ki sığorta ödənişi almaq hüququ olan şəxslərə , (Əmək Məcəlləsinin 68-ci maddəsinin 2.b bəndinə əsasən işdən azad olunduqda) sığorta ödənişinin təyin olunması aşağıdakı qaydada həyata keçirilir:

– işsiz kimi qeydiyyata alındıqdan sonra əvvəlki ardıcıl 36 təqvim ayı ərzində müddətli əmək müqaviləsi üzrə 35 aydan çox şəxslərə qeydiyyata alındığı tarixdən 3 ay sonra Dövlət Statistika Komitəsi tərəfindən müəyyən olunan minimum aylıq əməkhaqqı məbləğində sığorta ödənişi məbləğində ödənilir. Həmin şəxslərə təkrar sığorta ödənişinin təyin olunmasına yol verilmir.

Mənbə: vergiler.az

Teleqram qrupumuza üzv olun

Ən son mühasibat xəbərlərini qaçırmaq istəmirsinizsə, bu linkə daxil olaraq XƏBƏRLƏRƏ ABUNƏ OLUN

Mühasibat, Audit və Kadr Xidmətləri üçün linkə daxil olun

Mühasibat sahəsində ən son iş elanları və xəbərlərini izləmək üçün linkə daxil olaraq qrupumuza üzv olun

Bəzən intizamsızlıq və məsuliyyətsizlik, bəzən də diqqətsizlik və məlumatsızlıq vergi ödəyicilərini maliyyə sanksiyaları ilə üz-üzə qoyur. Maliyyə eksperti Şəms Hüseynova ƏDV məbləğinin 50 faizi miqdarında maliyyə sanksiyasının hansı halda tətbiq olunmasına aydınlıq gətirir.

Vergi Məcəlləsinin 58.4-cü maddəsinə görə, bu Məcəllənin 155-ci maddəsinə müvafiq olaraq vergi ödəyicisi tərəfindən ƏDV üzrə qeydiyyat məcburi olduğu halda, qeydiyyat olmadan fəaliyyət göstərilməsinə görə vergi ödəyicisinə ƏDV üzrə qeydiyyat olmadan fəaliyyət göstərdiyi bütün dövr ərzində büdcəyə ödənilməli olan ƏDV məbləğinin 50 faizi miqdarında maliyyə sanksiyası tətbiq edilir.

Misal 1. Tutaq ki, ərzaq mağazası 01.02.2021- ci il tarixdən fəaliyyət göstərsə də, ƏDV qeydiyyatına 01.05.2021-ci ildə düşüb. Bu mağaza fevral ayında 300 manat, mart ayında 280 manat və aprel ayında 420 manat gəlir əldə edib. ƏDV qeydiyyatı olmadan fəaliyyət göstərdiyi üç ay (fevral, mart və aprel) ərzində büdcəyə ödənilməli olan ƏDV məbləği 180 manat təşkil edir.

Bu halda vergi ödəyicisi həm 180 manat ƏDV ödəyəcək, həm də ona ƏDV qeydiyyatı olmadan fəaliyyət göstərdiyi üç ay üçün 90 manat maliyyə sanksiyası tətbiq ediləcək.

300 manat (fevral ayının gəliri) + 280 manat (mart ayının gəliri)+420 manat (aprel ayının gəliri) = 1000 manat

1000 x 18% =180 manat (ƏDV üzrə qeydiyyat olmadan fəaliyyət göstərdiyiyi dövrə aid ƏDV məbləği)

180 x 50% = 90 manat (cərimə məbləği)

Vergi Məcəlləsinin 58.6-cı maddəsinə görə, Məcəllənin 175.1.3-cü maddəsinə müvafiq olaraq bu Məcəllənin 175.8-ci maddəsində göstərilən vergi ödəyicisi tərəfindən ƏDV məbləğinin malların (iş və xidmətlərin) dəyəri ödənilən gündən gec ödənilməsinə görə vergi ödəyicisinə vaxtında ödənilməmiş ƏDV məbləğinin 50 faizi miqdarında maliyyə sanksiyası tətbiq edilir.

Misal 2. Tutaq ki, hüquqi şəxs olan vergi ödəyicisi 08.05.2021- ci il tarixdə aldığı mallara görə 118.000 manat ödəniş etməlidir (Malların dəyəri 100.000 manat, ödənilməli ƏDV məbləği isə 18.000 manatdır (100.000 x18% = 18.000)).

Əgər vergi ödəyicisi olan hüquqi şəxs malların pulunu (100.000 manat) mayın 9-da, ƏDV məbləğini (18.000 manat) isə mayın 10-da ödəyərsə, Vergi Məcəlləsinin 58.6-cı maddəsinin tələbini pozmuş olur. Ona görə də ƏDV məbləğini gec ödədiyi üçün vergi ödəyicisinə 18.000 manat ƏDV məbləğindən əlavə 9.000 manat (18.000×50%) da maliyyə sanksiyası hesablanacaq.

Mənbə: vergiler.az

Teleqram qrupumuza üzv olun

Ən son mühasibat xəbərlərini qaçırmaq istəmirsinizsə, bu linkə daxil olaraq XƏBƏRLƏRƏ ABUNƏ OLUN

Mühasibat, Audit və Kadr Xidmətləri üçün linkə daxil olun

Mühasibat sahəsində ən son iş elanları və xəbərlərini izləmək üçün linkə daxil olaraq qrupumuza üzv olun