Blog Full

Bir çox hallarda vergi ödəyiciləri güzəştli vergi tutulan ölkələrdə, zonalarda (Ofşor zonalar) qeydiyyatda olan və ya bankı yerləşən şəxslərə müxtəlif ödəmələr edirlər ki, həmin ödəmələrdən 10 faiz ödəmə mənbəyində vergi tutulmaları həyata keçirilir. Eyni hal kimi divident ödəmələrindən də vergi tutulmalıdırmı? Suala sərbəst auditor Altay Cəfərov aydınlıq gətirib:

Hətta bir çox hallarda vergi ödəyiciləri buna etirazını da bildirirlər ki, dividentdən bir dəfə vergi tutulmuşdur, ikinci dəfə vergi tutulmalı deyildir. Bunu misal üzərində nəzərdən keçirək.

Misal: “AA” MMC-nin təsisçisi “SS LTD” ofşor zona olan Honq Konqda qeydiyyatdadır və 2020-ci ilin maliyyə göstəricilərinə görə cəmiyyətin 100 000 manat xalis mənfəəti yaranıb. MMC bunu elan edərək 2021-ci ilin aprel ayında vergiləri ödəmək istəyib. Bu zaman hansı vergilər hesablanıb, tutulmalıdır?

Vergi Məcəlləsinin 122-ci və 125-ci maddələrində göstərilib:

Maddə 122. Ödəmə mənbəyində dividenddən vergi tutulması

122.1. Rezident müəssisə tərəfindən ödənilən dividenddən ödəmə mənbəyində 10 faiz dərəcə ilə vergi tutulur.

122.2. Dividendin faktiki sahibi olan fiziki və hüquqi şəxslərdən bu Məcəllənin 122.1-ci maddəsinə uyğun olaraq vergi tutulmuşdursa, dividendi alan fiziki və hüquqi şəxslərin həmin gəlirindən bir daha vergi tutulmur.

Həmin gəlir yenidən dividend şəklində verilən zaman vergiyə cəlb olunmur.

Maddə 125. Qeyri-rezidentin gəlirindən ödəmə mənbəyində vergi tutulması

125.1.1. dividend – bu Məcəllənin 122-ci maddəsinə uyğun olaraq;

Hər iki maddədən aydın olur ki, qeyri-rezidentlərə ödənilən dividentdən 10 faiz vergi tutulur və bir daha ondan vergi tutulmalı deyil. Odur ki, “SS LTD”nin ofşor zonada qeydiyyatda olmasına baxmayaraq ona ödənilən dividentdən əlavə 10 faiz vergi tutulmalı deyil. Amma Vergi Məcəlləsinin 125.1.9-cu maddəsində göstərilib ki, bu Məcəllənin 13.2.16.14-1-ci maddəsində göstərilən ödəmələr – 10 faiz.

Həmçinin, 13.2.16.14-1.ci maddəyə də nəzər yetirək.

13.2.16.14-1. bu Məcəllənin 128-ci maddəsində nəzərdə tutulan güzəştli vergi tutulan ölkələrdə təsis edilmiş (qeydiyyatdan keçmiş) şəxslərə, o cümlədən digər ölkələrdə olan filial və ya nümayəndəliklərinə, habelə güzəştli vergi tutulan ölkələrdə olan bank hesablarına rezidentlərin və qeyri-rezidentlərin Azərbaycan Respublikasındakı daimi nümayəndəlikləri tərəfindən birbaşa və ya dolayısı ilə edilən ödənişlər. Deməli ofşor zonalarda qeydiyyatda olan şəxslərə edilən ödəmələrdən 10 faiz vergi tutulmalıdır.

Axı dividendən bir dəfə vergi tutulub və yuxarıdakı 122-ci maddədə göstərilib ki, ikinci dəfə vergi tutula bilməz. Məsələyə və maddələrə daha geniş ölçüdən baxaq.

Vergi Məcəlləsinin 125-ci maddəsində mallara, işlərə və xidmətlər görə ödənilən ödəmələrin 10 faiz vergiyə cəlb edilməsi qeyd edilməyib. Maddədə ümumi ödəmələrdən vergi tutulması bildirilir. Məcəllədə də ödəmə anlayışının açılışı dəqiq yoxdur.

Odur ki, həm mallara, işlərə və xidmətlərə görə və həm istənilən digər ödəmələrdən 10 faiz vergi tutulmalıdır.

Həmçinin, Məcəllənin 122-ci maddəsinə əsasən, dividend ödənilən andan ondan 10 faiz vergi tutulur və bu normaldır. Növbəti addım artıq həmin vergi tutulandan sonra qalan məbləğin kimə ödənilməsi mərhələsi gəlir. Yəni, burada iki addım vardır. Növbəti addım kimi ödəməni normal şəxsə ödəyiriksə, onda Məcəllə hər hansı əlavə verginin tutulmasını bildirmir, yox ofşor zonada olan şəxsə ödəyəcəkdirsə, onda əlavə olaraq 10 faiz vergi tutulacaqdır.

Odur ki, birinci addım dividend vergisinin tutulması mərhələsidir, ikinci addım isə ödəmənin ödənilməsi mərhələsidir. Yəni, ofşor zonada olan şəxsdən tutulan 10 faiz vergi dividend vergisi deyildir.

Cavab: “SS LTD”-yə ödənilən 100.000,00 manat dividentdən 10 faiz dividend vergisi tutulacaq:

100.000 x 10% = 10.000 manat

Nəticədə, qarşı tərəfə 90.000 manat ödəniləcək və “SS LTD” ofşor zonada qeydiyyatda olduğundan, aparılan ödəmədən 10 faiz vergi tutulmalıdır.

90.000 x 10% = 9000 manat.

Nəticə olaraq 81.000 manat vəsait ofşorda qeydiyyatda olan “SS LTD”yə çatacaq.

90000 – 9000 = 81.000 manat.

Yaxşı olardı ki, vergi orqanları ilə problemlərin yaşanmaması üçün ofşor zonalarda qeydiyyatda olan şəxslərə hər hansı ödəmələr həyata keçirməsinlər.

Mənbə: vergiler.az

Gələn il Azərbaycanda dövlət büdcəsi gəlirlərinin 8 820 milyon manatını və yaxud 32,9%-ni İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Dövlət Vergi Xidməti təmin edəcək.

Bu məsələ “2022-ci il dövlət büdcəsi zərfi haqqında” qanun layihəsində əksini tapıb.

Sənədə əsasən, bu, bu ilin təsdiq olunmuş proqnozu ilə müqayisədə 21,7% çoxdur.

Vergi orqanlarının xətti ilə daxilolmaların 1 980 milyon manatı və yaxud 22,4%-i neft, 6 840 milyon manatı və yaxud 77,6%-i isə qeyri-neft sektorunun payına düşəcək.

Mənbə: report.az

Teleqram qrupumuza üzv olun

Ən son mühasibat xəbərlərini qaçırmaq istəmirsinizsə, bu linkə daxil olaraq XƏBƏRLƏRƏ ABUNƏ OLUN

Mühasibat, Audit və Kadr Xidmətləri üçün linkə daxil olun

Mühasibat sahəsində ən son iş elanları və xəbərlərini izləmək üçün linkə daxil olaraq qrupumuza üzv olun

Mayninq nədir və kriptovalyutanı necə əldə etmək olar? (1-ci hissə)

Əsas anlayışlar

Kriptovalyuta – uçotu mərkəzləşdirilməmiş rəqəmsal hesab vahidləridir. Sözügedən sistemlərin fəaliyyəti paylanmış kompüter şəbəkəsi tərəfindən təmin edilir.

Blokçeyn –  ayrı-ayrı bloklardan ibarət məlumatları saxlamağın təhlükəsiz bir üsuludur. Blokçeynin əsas üstünlüyü ondan ibarətdir ki, blokçeynin bütün iştirakçıları bloklar zəncirini görə bilərlər. Heç kim onu dəyişə və ya hiss olunmadan saxtalaşdıra bilməz, yalnız yeni bloklar əlavə edə bilər.

Mayninq (kripto-valyuta platformalarının fəaliyyətini təmin etmək üçün yeni strukturların yaradılması üzrə fəaliyyət) – hasilatdır, yalnız burada hasilat bel və ya kürək ilə deyil, güclü hesablama sistemi olan evdə oturub, blokçeynə kriptovalyuta əməliyyatları blokunun  qeydə alınması prosesinə kömək etməklə əldə edilir.

Heş funksiyası məlumatın qısa, sətrin müəyyən bir uzunluqda riyazi çevrilməsidir.

Kriptovalyuta əlavə emissiya üçün yalnız bir imkanı təmin edir – yeni pulları mükafat qismində növbəti bloku yaradan şəxs alır. Blokun yaradılmasının mahiyyəti bu heşin əvvəlində müəyyən miqdarda sıfır olan bir heş əldə etməkdir.

Kriptovalyutanı necə “əldə etməli”?

Blokçeynin konsepsiyası – paylanmadır. Açıq paylanılmış məlumatlar bazası, bu əməliyyatları sındırmaq və saxtalaşdırmaq çox çətindir.

Məlumat bazasının bu cür paylanılması öz əksini onun arxitekturasında tapır, çünki o, bir zəncirdə birləşən (hər bir blok özündən əvvəlki blokun istinadını özündə saxlayır) bloklardan qurulur.

Yekunda bloku heç kim görmədən belə, saxtalaşdırmaq mümkün olmur.

Mayninqin nə qədər iştirakçısı olsa da, nə baş versə belə, 1 blok 10 dəqiqə ərzində bir dəfə generasiya olunur. Elə buradan bir çox mühüm xüsusiyyətlər ortaya çıxır. Blok tranzaksiyadan və Nonce-dən ibarətdir. Nonce – bu 256 bit addımdan ibarət standart heşdən ibarətdir.

Mayninq  ondan ibarətdir ki, bu heşi elə seçmək lazımdır ki, həmin blokun heşində ilk 70 bit sıfırlardan ibarət olsun. Və bu – təmiz olmalıdır, çünki 256-cı addım – başqa cür ola bilməz.

Bundan əlavə, blokçeynin hər 2016 bloku özünün “mayninq gücünü” nəzərdən keçirir və mayninq üzrə şərti dəyişdirir. Özü də bu zaman seçimin hesablama mürəkkəbliyi artır.

Teleqram qrupumuza üzv olun

Ən son mühasibat xəbərlərini qaçırmaq istəmirsinizsə, bu linkə daxil olaraq XƏBƏRLƏRƏ ABUNƏ OLUN

Mühasibat, Audit və Kadr Xidmətləri üçün linkə daxil olun

Mühasibat sahəsində ən son iş elanları və xəbərlərini izləmək üçün linkə daxil olaraq qrupumuza üzv olun

Vergi Məcəlləsinin 165.1.9-cu maddəsinə əsasən, müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi orqan tərəfindən müəyyən edilmiş qaydada malların ixrac qeydi ilə satışına görə ƏDV sıfır (0) dərəcəsi ilə tutulur. BSC Consulting & Outsourcing Company-nin hüquqşünası Xəyalə Əfəndiyeva və layihə rəhbəri Ulduz İbrahimova bildirib ki, malların ixrac qeydi ilə satışı dedikdə, malların ixrac edilməsi məqsədilə istehsalçılar tərəfindən ixracatçılara müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi orqan tərəfindən müəyyən edilmiş qaydada satışı başa düşülür. Yəni ixrac qeydi ilə satış istehsalçılar tərəfindən malların məhz ixrac edilməsi məqsədilə ixracatçılara satılmasıdır.

Malların ixrac qeydi ilə satışı ilə bağlı münasibətlər Nazirlər Kabinetinin 2020-ci il 14 noyabr tarixli 448 nömrəli Qərarı ilə təsdiq edilmiş “Malların ixrac qeydi ilə satışı Qaydası” (bundan sonra “Qaydalar”) ilə tənzimlənir. Malların satışının ixrac qeydi ilə satış hesab edilməsi üçün mallar aşağıdakı meyarlara cavab verməlidir:

• İxrac qeydi ilə satılan mallar istehsalçı tərəfindən bilavasitə Azərbaycan Respublikasının ərazisində istehsal olunmalıdır;
• İstehsal olunan mallar qeyri-neft məhsulu olmalıdır.

Qaydaların 5.1-ci bəndinə əsasən, istehsalçı tərəfindən ixrac qeydi ilə satılacaq mallar üzrə ixracatçıya həmin Qaydaların 1 nömrəli əlavəsində göstərilən formada “Malların ixrac qeydi ilə satış qaiməsi” təqdim edilir. “Malların ixrac qeydi ilə satış qaiməsi”ndə istehsalçı tərəfindən satılmış malların 3 (üç) ay müddətində ixrac edilməsi şərti qeyd edilməlidir. Belə ki, istehsalçıdan alınmış mallar ən geci üç ay müddətində ixrac edilməlidir. Təbii fəlakətlər, texnoloji qəzalar, epidemiyalar baş verdikdə və fövqəladə xarakter daşıyan digər qarşısıalınmaz hallarda ixracatçı malları 3 ay müddətinə ixrac edə bilmədikdə, ixracatçının müraciəti əsasında ona Dövlət Vergi Xidməti tərəfindən 3 ayadək əlavə möhlət verilə bilər.

Həmçinin, Qaydaların 4-cü bəndi ilə malların ixrac qeydi ilə satışına aid edilməyən şəxslərin və əməliyyatların dairəsi müəyyən edilmişdir. Malların ixrac qeydi ilə satışının tətbiq edilmədiyi şəxslərə dövlət büdcəsinə vergilər, məcburi dövlət sosial sığorta, işsizlikdən sığorta və tibbi sığorta üzrə ödəmə vaxtı keçmiş borcları olan vergi ödəyicilərini, əmtəəsiz və (və ya) riskli əməliyyatlar apardığına görə barəsində riskli vergi ödəyicisi olması barədə qərar çıxarılmış vergi ödəyicilərini, vergi cinayətlərinin törədilməsinə görə məhkumluğu ödənilməmiş və ya götürülməmiş şəxsləri və ya onların təsis etdikləri digər hüquqi şəxsləri və s. misal göstərmək olar. Malların ixrac qeydi ilə satışının tətbiq edilmədiyi əməliyyatlara isə malların əvəzsiz (haqqı ödənilmədən) ixracı, malların müvəqqəti ixrac xüsusi gömrük proseduru altında yerləşdirilməsi, barter əməliyyatları çərçivəsində malların ixracı, Qaydaların qüvvəyə minməsindən əvvəl həyata keçirilən malların təqdim edilməsi və faktiki ixrac əməliyyatları və Qaydaların 4.2-ci bəndi ilə müəyyən edilən digər əməliyyatlar aid edilir.

Qaydalarda həmçinin istehsalçı və ixraçatçı üçün tələblər də müəyyənləşdirilmişdir. Belə ki yuxarıda qeyd olunan müddətlərdə (3 ay + əlavə möhlət (əgər verilibsə)) malların ixracının baş tutub-tutmamasından asılı olmayaraq, ixrac qeydi ilə satış həyata keçirən şəxs (istehsalçı) büdcə qarşısında yaranacaq öhdəliklərin yerinə yetirilə bilməsinin təminatı kimi çıxış edəcək təminatı (bank qarantiyasını və ya depoziti) ixracatçıdan əldə etməli, ixracatçı isə istehsalçı tərəfindən əvvəlcədən müəyyən olunmuş təminat (bank qarantiyası və ya depozit) məbləğini ödəməlidir. Həmçinin ixracatçıya dair tələblər içərisində onun ən azı 1 il müddətində idxal-ixrac əməliyyatlarını həyata keçirən şəxs olması tələbi də mövcuddur.

İxracatçı ixrac qeydi ilə satılan malları ixrac etdikdə bu barədə məlumatı malların gömrük rəsmiləşdirilməsini həyata keçirdikdən sonra 1 iş günü müddətində Qaydaların 2 nömrəli əlavəsi ilə müəyyənləşdirilmiş formada istehsalçıya və Dövlət Vergi Xidmətinə təqdim etməlidir.

Qaydaların tələblərinə əsasən, ixracatçı tərəfindən ixrac qeydi ilə alınan mallar həmin Qaydalarla müəyyənləşdirilmiş müddətlərdə (3 ay + əlavə möhlət (əgər verilibsə)) ixrac edilmədiyi və ya həmin müddətdən sonra ixrac edildiyi halda, habelə ixrac malların ixrac qeydi ilə satışına aid edilməyən şəxslər və əməliyyatlarla bağlı olduqda ixrac qeydi ilə edilən satış malların ölkədaxili satışı hesab olunur və ölkədaxili satışla eyni qaydada ƏDV-yə cəlb edilir.

İxrac qeydi ilə satılan malların yuxarıda qeyd olunmuş müddətlərdə ixracı baş tutmadığı halda, büdcə qarşısında yaranan öhdəliklər (büdcəyə ödənilməli olan vergi və gecikdirilən gün üçün hesablanmış faiz məbləğləri) istehsalçının hesabına ödənilir. Bu halda istehsalçı tərəfindən büdcə qarşısında öhdəliklərinin ödənilməsi üçün təminatdan (bank qarantiyası və ya depozit) istifadə edilə bilər.

Malların ixrac qeydi ilə satışı yuxarıda qeyd olunan bütün tələblərə cavab verdikdə, həmin malların satışına görə ƏDV (0) dərəcəsi ilə tutulacaqdır.

Mənbə: vergiler.az

Teleqram qrupumuza üzv olun

Ən son mühasibat xəbərlərini qaçırmaq istəmirsinizsə, bu linkə daxil olaraq XƏBƏRLƏRƏ ABUNƏ OLUN

Mühasibat, Audit və Kadr Xidmətləri üçün linkə daxil olun

Mühasibat sahəsində ən son iş elanları və xəbərlərini izləmək üçün linkə daxil olaraq qrupumuza üzv olun