Blog Full

Vergi Məcəlləsinin 98.5-ci maddəsinə əsasən, işəgötürən tərəfindən bu Məcəllənin 109.3-cü maddəsində nəzərdə tutulmuş xərclərin çəkilməsinin nəticəsi kimi əldə edilən gəlir vergi tutulan gəlirə aid deyil. Qanunvericiliyin tələbini əmək qanunvericiliyi üzrə ekspert nüsrət Xəlilov şərh edir. 

Tutaq ki, işçi özəl müəssisədə çalışır və əməkhaqqı məbləği 700 manatdır. Əməkhaqqından əlavə ona gündəlik 5 manat yemək xərclərinin qarşılaması məqsədilə ödəniş verilir. Bu ödəniş işçinin gəlirinə aid edilərək vergi tutulmalıdırmı?

Vergi Məcəlləsinin 109.3-cü maddəsinə əsasən, əyləncə və yemək xərclərinin (müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən edilmiş normalar daxilində müalicə-profilaktik yeməklərə, süd və ona bərabər tutulan digər məhsullara və vasitələrə sərf olunan xərclər, həmçinin dəniz nəqliyyatında üzücü heyətə verilən yemək xərcləri istisna olmaqla), habelə işçilərin mənzil və digər sosial xarakterli xərclərinin gəlirdən çıxılmasına yol verilmir.

İşçilərə yemək xərclərinin ödənilməsi bir neçə şəkildə baş verə bilər. Məsələn, müəssisə tərəfindən əməkhaqqından əlavə yemək xərclərinin qarşılanması ilə bağlı əlavə müəyyən məbləğdə ödəniş edə bilər. Və ya müəssisə tərəfindən pul şəkilində ödəniş edilmir, müəssisədə təchiz edilmiş yeməkxanada işçilər yeməklə təmin edilir. Və ya müəssisə razılaşdırılmış restoranlarda yemək yemək üçün işçilərinə kupon təqdim edə bilər ki, bu da yemək xərclərinin qarşılanmasının bir növüdür.

Göründüyü kimi, yuxarıda qeyd edilmiş üç halda da müəssisə işçilərin yemək xərclərini qarşılayır. Hər bir halda işçilərin yemək xərclərinin gəlirdən çıxılmasına icazə verilməsə də yemək xərclərinin əvəzinin birbaşa işçiyə ödənilməsi zamanı işçiyə ödənilmiş yemək xərclərinin əvəzi işçinin muzdlu işdən gəlirinə aid edilir və gəlir vergisinə cəlb edilir.

Qeyd edək ki, Vergi Məcəlləsinə görə əyləncə və yemək xərclərinin (müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən edilmiş normalar daxilində müalicə-profilaktik yeməklərə, süd və ona bərabər tutulan digər məhsullara və vasitələrə sərf olunan xərclər, həmçinin dəniz nəqliyyatında üzücü heyətə verilən yemək xərcləri istisna olmaqla), habelə işçilərin mənzil və digər sosial xarakterli xərclərinin gəlirdən çıxılmasına yol verilmir və bu xərclər müəssisənin mənfəəti hesabına qarşılanır.

Yalnız müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən edilmiş normalar daxilində müalicə-profilaktik yeməklərə, zərərli işdə işləyən işcilərə verilən süd və ona bərabər tutulan digər məhsullara sərf olunan xərclərin və dəniz nəqliyyatında üzücü heyətə verilən yemək xərclərinin gəlirdən cıxılmasına yol verilir.

Mənbə: Nüsrət Xəlilov: “Əmək qanunvericiliyi: testlər və praktik məsələlər toplusu” kitabı / vergiler.az

Qrant müqaviləsi (qərarı) əsasında xaricdən alınan qrantlar hesabına malların idxalı, qrant üzrə resipiyentlərə malların təqdim edilməsi, işlərin görülməsi və xidmətlərin göstərilməsi üzrə əməliyyatlara ƏDV sıfır (0) dərəcə ilə tətbiq edilir. 

Mövzunu iqtisadçı ekspert Anar Bayramov şərh edir.

Öncə “qrant” və “resipiyent” anlayışlarına verilən açılışa baxaq. “Qrant haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununa əsasən, qrant humanitar, sosial və ekoloji layihələri, müharibə və təbii fəlakət nəticəsində ziyan çəkmiş ərazilərdə dağılmış istehsal, sosial təyinatlı obyektlərin və infrastrukturun bərpası üzrə işləri, təhsil, səhiyyə, mədəniyyət, hüquqi məsləhət, informasiya, nəşriyyat və idman sahələrində proqramları, elm, tədqiqat və layihələşdirmə proqramlarını, dövlət və cəmiyyət üçün əhəmiyyət kəsb edən digər proqramları hazırlamaq və həyata keçirmək üçün bu Qanunla nəzərdə tutulmuş qaydada göstərilən yardımdır. Qrant yalnız konkret məqsəd (məqsədlər) üçün verilir. Qrant alanla münasibətlərində qrant verən donor və donorla münasibətlərində qrant alan resipiyent sayılır.

Misal 1: “Vergi ekspertləri” İctimai Birliyi (adlar şərtidir) “Asson” Beynəlxalq Təşkilatından 20.000 manat həcmində qrant qazanıb və müvafiq qanunvericiliyə uyğun qeydiyyatını həyata keçirib.

Qrant müqaviləsinin şərtlərinə əsasən, “Vergi ekspertləri” İctimai Birliyi 5.000 manat məbləğində kompüterlər alacaq. Həmçinin, xüsusi qruplar-benefisiarlar üçün təlimlər keçəcək. Kompüterlərin alınması zamanı ƏDV 0 (sıfır) dərəcə ilə tətbiq olunacaq. Həmçinin “Park” oteldə keçirilən tədbir üçün ödənilən 800 manata da ƏDV 0 (sıfir) dərəcə ilə tətbiq olunacaq. Çünki hər iki əməliyyat qrant hesabına həyata keçirilib.

Misal 2: “Vergi ekspertləri” İctimai Birliyi qrant hesabına yox, özünün maliyyə vəsaiti hesabına “Park” oteldə seminar keçirir. Seminar üçün zalın icarəsinin 800 manat olmasına baxmayaraq, bu dəfə otel artıq həmin məbləğə 144 manat (800 x 18 faiz) ƏDV tətbiq edəcək. Çünki bu tədbir qrant layihəsi çərçivəsində həyata keçirilmir.

Bəs resipiyent hansı sənədləri vergi orqanına təqdim etməlidir?

Xarici səfirliklərə münasibətdə bunun üçün Xarici İşlər Nazirliyinin hazırladığı bildiriş forması vergi orqanına təqdim olunmalıdır ki, əməliyyat 0 (sıfır) dərəcə ilə ƏDV-yə cəlb olunsun. Qrant müqaviləsinə gəldikdə isə Nazirlər Kabinetinin 5 iyun 2015-ci il tarixli, 216 nömrəli qərarı ilə təsdiq edilən “Qrant müqavilələrinin (qərarlarının) qeydə alınması Qaydası”na əsasən, müqavilələrin (qərarların) qeydə alınması kommersiya qurumlarına, publik hüquqi şəxslərə münasibətdə Azərbaycan Respublikasının İqtisadiyyat Nazirliyi, dini qurumlara münasibətdə Azərbaycan Respublikasının Dini Qurumlarla İş üzrə Dövlət Komitəsi, digər qeyri-kommersiya qurumlarına və fiziki şəxslərə münasibətdə Azərbaycan Respublikasının Ədliyyə Nazirliyi tərəfindən həyata keçirilir. Qeydiyyat orqanı tərəfindən təqdim olunan bildiriş əsasında vergi ödəyiciləri əməliyyatlara 0 (sıfır) dərəcə ilə ƏDV tətbiq edə bilirlər.

Mənbə: Anar Bayramov: “Vergi uçotu” kitabı / vergiler.az