Blog Full

Mühasiblərin və sahibkarların diqqət verdiyi mövzulardan biri də əsas vəsaitlərin yenidən qiymətləndirilməsi və bununla bağlı amortizasiya məbləğinin hesablanmasıdır. Mövzu ilə bağlı  sərbəst auditor Altay Cəfərov nümunələr əsasında aydınlıq gətirir. 

Tutaq ki, “AA” MMC-nin balansında illik dəyəri 20.000 manat olan əsas vəsait vardır. Şirkət mənfəət vergisi ödəyicisidir və illər ərzində əsas vəsaitə 6.000 manat amortizasiya hesablanıb (amortizasiya norması 7%-dir), qalıq dəyəri isə 14.000 manatdır. MMC rəhbərliyi əsas vəsaitin yenidən qiymətləndirilməsi ilə bağlı qərara gəlib və qiymətləndirmədən sonra əsas vəsaitin balans dəyəri 18.000 manat olub. Bu halda “AA” MMC vergi uçotunu necə formalaşdırmalıdır?

İlkin olaraq, Vergi Məcəlləsinin 104-cü maddəsinə nəzər yetirməliyik. Məcəllənin 104.5-ci maddəsində göstərilib ki, əsas vəsaitlərin (vəsaitin) yenidən qiymətləndirilməsindən yaranan artım (yenidən qiymətləndirilmə nəticəsində yaranan müsbət fərq) mənfəət vergisinin vergitutma obyekti deyil. Maddədən aydın olur ki, bizim misalda yenidən qiymətləndirmədən yaranan (18.000 – 14.000) 4.000 manat fərq mənfəət vergisi üçün gəlir sayılmır, ancaq əsas vəsaitin dəyərini artırır.

Bəs qalıq dəyəri olan 14.000 manata amortizasiya hesablanmalıdırmı?

Bir çox hallarda mühasiblər yenidən qiymətləndirmədən sonra əsas vəsaitlərə amortizasiyanı tam məbləğə hesablayırlar və gəlirdən çıxırlar. Yəni, bizim misalımızda olan 18.000 manata amortizasiya hesablayırlar. Məsələyə tam aydınlıq gətirmək üçün Vergi Məcəlləsinin 114-cü maddəsinə nəzər yetirək.

Məcəllənin 114.6-cı maddəsinə əsasən, amortizasiya hesablanması məqsədləri üçün əsas vəsaitlər (vəsait) üzrə vergi ilinin sonuna qalıq dəyəri aşağıdakı qaydada müəyyənləşdirilən (lakin sıfırdan aşağı olmayan) məbləğdən ibarət olur:

• əsas vəsaitlərin (vəsaitin) əvvəlki ilin sonuna qalıq dəyərinə (həmin il üçün hesablanmış amortizasiya məbləği çıxıldıqdan sonra qalan dəyər) bu Məcəllənin 143-cü maddəsinə uyğun olaraq cari ildə daxil olmuş əsas vəsaitlərin (vəsaitin) dəyəri, habelə cari ildə bu Məcəllənin 115-ci maddəsinə əsasən müəyyən edilən təmir xərclərinin məhdudlaşdırmadan artıq olan hissəsi əlavə edilir, vergi ilində təqdim edilmiş, ləğv edilmiş və ya qalıq dəyəri 500 manatdan və ya ilkin dəyərin 5 faizindən az olduqda əsas vəsaitlərin qalıq dəyəri çıxılır. Əsas vəsaitlərin (vəsaitin) yenidən qiymətləndirilməsindən yaranan artım (yenidən qiymətləndirilmə nəticəsində yaranan müsbət fərq) amortizasiya hesablanması məqsədləri üçün əsas vəsaitlərin (vəsaitin) vergi ilinin sonuna qalıq dəyərinə əlavə olunmur.

Maddədən tam aydın olur ki, yenidən qiymətləndirmədən yaranan fərq amortizasiya hesablamaq üçün əsas vəsaitlərin qalıq dəyərinə əlavə edilmir. Deməli, balansda əsas vəsaitin dəyəri 18.000 manat olacaq, ancaq amortizasiya məqsədləri üçün qalıq dəyəri isə 14.000 manat kimi qalacaq. Odur ki, növbəti ildə gəlirdən çıxılan amortizasiya məbləği 1.260 manat yox, 980 manat olacaq:

14.000 x 7% = 980 manat.

Bəs yenidən qiymətləndirmədən formalaşmış 4.000 manatın aqibəti necə olacaq və həmin 4.000 manata da amortizasiya hesablana bilərmi?

Yenidən qiymətləndirmədən yaranan 4.000 manat əsas vəsaitlərin dəyərinə əlavə olunur və eyni zamanda kapitalda əks etdirilməlidir. Həmin məbləğə də 7% amortizasiya hesablanıla bilər. Bu halda, 280 manat kapitalın azaldılması kimi əks olunacaq:

4.000 x 7% = 280 manat.

Yəni, amortizasiya ayırmaları kimi əsas vəsaitin kapitalda olan hissəsindən də amortizasiya hesablanıla və kapitaldan azaldıla bilər.

Mənbə: vergiler.az

Birbank Biznes hüquqi şəxslər və fərdi sahibkarlar üçün kredit xəttindən istifadəyə dair yeni onlayn xidmət təqdim edir. Belə ki, Birbank Biznes istifadəçiləri artıq kredit xəttindən istifadəni tam olaraq onlayn formada edə biləcək, əlavə vaxt itkisinin qarşısını almış olacaqlar.

Xidmət tam rəqəmsal olaraq məsafədən həyata keçirildiyi üçün müraciəti həm ölkə daxilində, həm də ölkə xaricindən etmək mümkündür. Artıq kredit xəttinin istifadəsi üçün vaxt itirərək bank filialına gəlməyə, müştəri menecerinə müraciət etməyə ehtiyac yoxdur.

Müraciət üçün link: https://my.birbank.business/login

Qeyd edək ki, Birbank Biznes-də biznes sahiblərinin mütəmadi istifadə etdiyi bir sıra xidmətlər var:

• Biznes bank hesablarının açılması
• Təcili köçürmələr, milli və xarici valyutada köçürmələr
• Nağdsız ödənişlər
• Əməkhaqqı və biznes kartların sifarişi, çatdırılması və onlara mədaxil
• POS-terminal sifarişi, POS əməliyyatlarının onlayn izlənilməsi və çıxarışların əldə olunması
• Cari və kart hesabından QR-nağdlaşdırma
• Sənəd dövriyyəsi və sənədlərin kütləvi imzalanması
• Biznes krediti və bank qarantiyaları
• Mobil POS, e-ticarət və “Kliklə ödə” xidmətləri
• Açıq Bankçılıq Xidmətləri
• Özəl tarif paketləri və s.

Birbank Biznes müştərilərində suallar yaranarsa, onlara istənilən vaxt canlı çat vasitəsilə dəstək göstərilir. Sahibkarlara vaxta qənaət etmək imkanı verən Birbank Biznes sistemi haqqında ətraflı məlumat üçün https://bir.bank/bbfipr saytına keçid edin və ya 896 məlumat mərkəzinə zəng edin.

Mənfəət vergisi və bəyannaməsi üzrə nəzəri-praktiki kurs 

Təlim mənfəət vergisinin, gəlirdən çıxılan xərclərin Azərbaycan Respublikasının vergi qanunvericiliyi, vergi məcəlləsi və digər qanunvericilik aktları üzrə tənzimlənməsi qaydalarını, vergi məcəlləsində gözlənilən dəyişiklikləri, mənfəət bəyannaməsinin və onun 1 saylı əlavəsinin hazırlanmasını əhatə edir.

Həmçinin təlim mənfəət vergisi və bəyannaməsi ilə bağlı məsələlərin, mühasiblər üçün problem doğuran sualların geniş və izahlı tədris edilməsi əsasında təşkil olunacaq. Mənfəət vergisi, gəlir və xərclərlə bağlı vergi məcəlləsinin bütün maddələri geniş şəkildə praktiki izah ediləcəkdir.

Kurs kimlər üçündür?

• Mühasiblər, Baş mühasiblər;
• Maliyyəçilər;
• Vergilər Nazirliyinə imtahana hazırlaşanlar;
• Bu sahəni daha dərindən öyrənmək və ya biliklərini təkmilləşdirmək istəyənlər.

Kursun faydaları:

• Mənfəət vergisi bəyannaməsinin düzgün tərtibatı;
• Kameral məktubların müvafiq cavablandırılması;
• Mütəxəssis kimi formalaşmağa dəstək.

Təlimçi: Azər Qənbərov

Azər Qənbərov Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetində “Dövlət maliyyəsində vergi siyasəti”, “Vergi inzibatçılığı”, “Vergi müqavilələri”, “Vergi auditi”, “Vergi planlaşdırılması”, “Rəqəmsal iqtisadiyyat və vergiqoyma” fənlərini tədris edir.

Eyni zamanda “Azərbaycan Mühasiblər Məktəbi”ndə vergi üzrə təlimçi, SOCAR Baş ofisində Vergilər Departamentində rəis müavini vəzifələrində çalışır.

Vergi qanunvericiliyinin tətbiqinə dair 50-dən artıq məqalənin müəllifidir. Peşəkar Mühasib Sertifikat imtahanını hər iki sektor üzrə müvəfəqiyyətlə vermişdir. «CİMA və ACCA» üzrə « Diplom Performance Management» və «DİPİFR»  beynəlxalq diplomların sahibidir.

Azərbaycanda ilk dəfə mənfəət vergisinin SAP ERP sistemində avtomatlaşdırılması və vergi uçotu ilə maya dəyərinin, gəlir və xərclərin uçotunun, eləcə də vergi registrlərinin düzgün formalaşması üzrə layihənin rəhbəridir.

Vergi auditi və daxili audit üzrə 15 ildən çox təcrübəyə malikdir.

Qrupda iştirakçı sayı: 12-15 nəfər

Təlim formatı: Ənənəvi və onlayn

Təlim sayı və vaxtı: 8 təlim – 20 saat (7 nəzəri və 3 praktiki təlim, əlavə olaraq 2-3 saatlıq imtahan)

Həftədə 2 dəfə, saat: 19:00-21:30

Kursa daxildir:

Proqram: Nəzəri hissə

VM 103-109 maddələr

• Vergi ödəyiciləri, vergitutma obyekti və vergidən azadolmalar, gəlirdən çıxılan və çıxılmayan xərclər, testlər və məsələlər.

VM 110-114 maddələr

• Faiz xərclərinin gəlirdən çıxılması, amortizasiya ayırmaları, testlər və məsələlər.

VM 115-121 maddələr

• Təmirlə bağlı xərclərin, sosial sığorta ayırmalarının gəlirdən çıxılması, zərərin keçirilməsi, testlər və məsələlər.

VM 122-129 maddələr, NK qərarı, DTA-02 forması

• Ödəmə mənbəyində vergilərin hesablanması, güzəştli vergi tutulan ölkələrdə əldə edilən gəlirlər, testlər və məsələlər.

VM 130-136 maddələr, AR Prezidentinin Fərmanı

• Gəlir və xərclərin uçotunun aparılması, kassa və hesablama metodları, testlər və məsələlər.

VM 137-148 maddələr, KM Plenumunun qərarı

• Uzunmüddətli müqavilələr, əmtəə material ehtiyatlarının uçotu, maliyyə lizinqi əməliyyatları, aktivlərin təqdim edilərkən gəlir və zərərin müəyyən edilməsi, hüquqi şəxsin ləğvi, yenidən təşkili və yaranması.

VM 149-152 maddələr

• Bəyannamənin, habelə ödəmə mənbəyində vergi bəyannamələrinin təqdim edilməsi, cari vergilərin hesablanması, testlər və məsələlər

Praktiki hissə

MV üzrə bəyannamənin doldurulma qaydaları, kameral yoxlama qaydaları

• Mənfəət vergisi bəyannaməsinin doldurulması qaydaları, malların, xammal və material xərclərinin müəyyənləşdirilməsi qaydaları. Sığorta xərclərinin, faiz xərclərinin, istifadə edilməmiş təmir və amortizasiya fondu məbləğlərinin, mənfəət vergisindən azad olan gəlirlərin və həmin gəlirlərlə bağlı xərclərin, xaricdə əldə edilmiş gəlirlər və onunla bağlı xərclərin bəyannamədə əks etdirilməsi.

MV üzrə bəyannamənin doldurulma qaydaları, kameral yoxlama qaydaları

• Mənfəət vergisi bəyannaməsinin doldurulması qaydaları, malların, xammal və material xərclərinin müəyyənləşdirilməsi qaydaları. Sığorta xərclərinin, faiz xərclərinin, istifadə edilməmiş təmir və amortizasiya fondu məbləğlərinin, mənfəət vergisindən azad olan gəlirlərin və həmin gəlirlərlə bağlı xərclərin, xaricdə əldə edilmiş gəlirlər və onunla bağlı xərclərin bəyannamədə əks etdirilməsi.

MV üzrə bəyannamənin doldurulma qaydaları, kameral yoxlama qaydaları

• Hesabat ilinin xalis mənfəətinin və əvvəlki illərin bölüşdürülməmiş mənfəətinin əks etdirilməsi. Bank kreditləri, o cümlədən xaricdən alınmış kreditlərin, digər öhdəliklərin əks etdirilməsi. Alınmış avansların bəyannamədə göstərilməsi və ƏDV bəyannamələri ilə müqayisəsi. Kreditor borclar və digər öhdəliklərin əks etdirilməsi. Mənfəət vergisi bəyannaməsində illik dövriyyə və əlavə 1-dəki fərqlər ilə əlaqədar daxil olan kameral məktublar. Mənfəət vergisi bəyannaməsinin müvafiq xərclər sətrinin ÖMV bəyannaməsindəki sətirlər ilə qarşılaşdırması əsasında daxil olan kameral məktublar. Mənfəət vergisi bəyannaməsinin muzdlu və qeyri-muzdlu işlə əlaqədar vergi bəyannaməsi ilə qarşılaşdırması əsasında daxil olan kameral məktublar. Mənfəət vergisi bəyannaməsinə AVİS-dən kənar daxil olan məktublar. Kameral məktublarda əks etdirilən uyğunsuzluqların dəqiqləşdirilməsi və müvafiq şəkildə cavablandırılması.

---

Kurslara qoşulmaq və ya ödəniş, başlama tarixi və s. haqda məlumat almaq üçün müvafiq linkdən qeydiyyatdan keçə bilərsiniz. Ən qısa zamanda əməkdaşlarımız sizə geri dönüş edəcəklər: https://crmform.azgroup.az/

Əlaqə:

📞+994 12 310 09 29

📱+994 50 225 82 05

---

Ünvan: Caspian Plaza

---

---

Vergi qeydiyyatında olmayan fiziki şəxslərin xidməti müqavilə əsasında əldə etdikləri gəlirlərdən vergi və sosial sığorta haqqı hansı qaydada tutulur? Mövzunu əmək qanunvericiliyi üzrə ekspert Nüsrət Xəlilov şərh edir.

İşəgötürən tərəfindən vergi orqanında uçotda olmayan fiziki şəxslə Mülki Məcəllə ilə tənzimlənən mülki-hüquqi müqavilə (xidməti müqavilə) bağlanarkən həmin xidmətlərə görə aparılan ödənişlərin Vergi Məcəlləsinin 102.1.6-cı maddəsində qeyd olunmuş güzəşt nəzərə alınmadan ödəmə mənbəyində Məcəllənin 101.1-ci maddəsinə əsasən vergi dərəcələrinə uyğun gəlir vergisi hesablanır. Vergi “Ödəmə mənbəyində tutulan vergi bəyannaməsi” ilə hesabat rübündən sonrakı ayın 20-dən gec olmayaraq vergi orqanına bəyan edilməli və həmin müddətədək büdcəyə ödənilməlidir.

Hər ay üçün hesablanmış məcburi dövlət sosial sığorta haqqı əməkhaqqı və digər gəlirlər üzrə ödənişlərlə eyni vaxtda, lakin sonrakı ayın 15-dən gec olmayaraq tam məbləğdə yalnız nağdsız hesablaşma qaydasında ödənilir.

Vergi Məcəlləsinin 102.1.6-cı maddəsinə əsasən, fiziki şəxsin əsas iş yerində (əmək kitabçasının olduğu yerdə) hər hansı muzdlu işlə əlaqədar əldə edilən aylıq gəliri 2.500 manatadək olduqda 200 manat, illik gəliri 30.000 manatadək olduqda 2.400 manat məbləğində olan hissəsi vergidən azaddır.

Vergi Məcəlləsinin 101.1-3-cü maddəsinə əsasən, fiziki şəxslərin bu Məcəllənin 150.1.1-ci və 150.1.2-ci maddələrinə əsasən ödəmə mənbəyində vergiyə cəlb olunan gəlirlərindən vergi həmin Məcəllənin 101.1-ci və 101.1-1-ci maddələrində nəzərdə tutulan dərəcələrə uyğun qaydada hesablanır və aidiyyəti üzrə ödənilir. Bu Məcəllənin 150.1.3-cü və 150.1.7-ci (vergi orqanlarında uçota alınmayan fiziki şəxslərin göstərdiyi xidmətlərə (işlərə) münasibətdə) maddələri tətbiq edilərkən gəlir vergisi həmin Məcəllənin 101.1-ci maddəsində nəzərdə tutulan verginin dərəcəsi, müvafiq olaraq, pensiya alan və xidmət göstərən şəxsin gəlirlərinə tətbiq edilməklə hesablanır.

Vergi Məcəlləsinin 150.1.7-ci maddəsinə əsasən, vergi ödəyicisi kimi vergi orqanlarında uçota alınmayan, VÖEN təqdim etməyən fiziki şəxslərin göstərdiyi xidmətlərə (işlərə) görə həmin fiziki şəxslərə haqq ödəyən hüquqi şəxslər və ya fərdi sahibkarlar ödəmə mənbəyində vergini tutmağa borcludurlar.

“Sosial sığorta haqqında” Qanunun 14.5.2-ci maddəsinə əsasən, mülki xarakterli müqavilələrlə işləyənlər (fərdi sahibkarlar istisna olmaqla) üzrə ödəmə mənbəyindən tutulmaqla – gəlirlərinin 25 faizi miqdarında sosial sığorta haqqı ödəməlidirlər.

Aşağdakı nümunədə VÖEN-i olmayan fiziki şəxsin vergi öhdəliklərinə baxaq:

Misal: VÖEN-i olmayan fiziki şəxs tərəfindən 2.900 manat dəyərində xidmət göstərilib. Bu zaman vergi öhdəlikləri nə qədər olacaq?

Gəlir vergisi: 2500 x 14% = 350 manat;

(2900 – 2500 ) x 25% = 100 manat;

350 + 100 = 450 manat;

Sosial sığorta haqqı: 2900 x 25% = 725 manat.

Deməli, həmin fiziki şəxsin gəlirindən ödəmə mənbəyində 450 manat vergi, 725 manat sosial sığorta haqqı tutulub büdcəyə ödəniləcək.

Mənbə: vergiler.az