Blog Full

Vergi Məcəlləsinin 108.1-ci maddəsinə əsasən, gəlirdən çıxılmayan xərclərdən başqa, gəlirin əldə edilməsi ilə bağlı olan bütün xərclər, həmçinin qanunla nəzərdə tutulmuş icbari ödənişlər gəlirdən çıxılır. Gəlirdən çıxılan xərclər qanunla müəyyən edilmiş qaydada rəsmiləşdirilməlidir, əks halda rəsmiləşdirilməyən xərclərin gəlirdən çıxılmasına yol verilmir. Bəs bu zaman hüquqi şəxslər balansında olan torpaq səhəsini satarkən vergini necə hesablayıb ödəməlidirlər? 

Mövzu ilə bağlı suala iqtisadçı-ekspert Mahmud Abasquliyev aydınlıq gətirir:

Fərdi sahibkarlar balansında olan torpaqlarını satan zaman Vergi Məcəlləsinin 218.4.5-ci maddəsinə əsaslanaraq torpağın təyinatı və ölçüsünə (kv.m. və ya ha) uyğun olaraq hesablama aparır və sadələşdirilmiş vergini ödəyirlər. Hüquqi şəxslər isə balansında olan torpaqları satan zaman mənfəət vergisi bəyannaməsində gəlirdən xərci çıxdıqdan sonra mənfəət vergisini ödəyirlər.

Misal

“MR” şirkəti balansında olan 100.000 manatlıq 7 ha torpaq sahəsini digər vergi ödəyicisinə 170.000 manata satıb. Bu zaman şirkət 14.000 manat mənfəət vergisi ödəyəcək:

170.000 -100.000 = 70.000 manat;
70.000 x 20% = 14.000 manat.

Əlavə olaraq bildirək ki, Vergi Məcəlləsinin 13.2.8-ci maddəsinə əsasən, torpaq satışı ƏDV məqsədləri üçün mal sayılmadığından, elektron qaimə-fakturada ƏDV-yə cəlb edilməyən xanada müvafiq qeyd apardıqdan sonra müəssisə ƏDV bəyannaməsində 170.000 manatı bu maddənin Əlavə 3 bölməsinin ƏDV-yə cəlb edilməyən əməliyyatlar hissəsinin 336-cı xanasında bəyan edərək Dövlət Vergi Xidmətinə təqdim edəcək.

Onu da xatırladaq ki, torpağın satışı, fiziki və ya hüquqi şəxslər olmasından asılı olmayaraq, notarial qaydada həyata keçirilməlidir.

Mənbə: vergiler.az

Mövzunu “Turan” Tədris Mərkəzinin təlimçisi və vergi eksperti Cavid Vəlizadə şərh edir.

İaşə obyektlərində müştərilərə xidmət göstərən fiziki şəxslər – ofisiantlar bu fəaliyyətə başlamaq üçün vergi orqanında uçota alınmalı, VÖEN əldə etməli və Dövlət Vergi Xidmətindən növbəti ay, rüb, yarımil və ya il üçün “Sadələşdirilmiş vergi üzrə sabit məbləğin, məcburi dövlət sosial sığorta və icbari tibbi sığorta haqqının ödənilməsi haqqında qəbz” almalıdırlar.

Vergi Məcəlləsinin 220.10-cu maddəsinə əsasən, iaşə obyektlərində müştərilərə xidmət göstərən fiziki şəxs – ofisiant üçün aylıq 10 manat məbləğində sadələşdirilmiş vergi hesablanır. Həmin şəxslər aşağıdakı əmsallar tətbiq edilməklə ödənişi həyata keçirirlər:

• Bakı şəhərində (kənd və qəsəbələr daxil olmaqla) – 2,0;
• Gəncə, Sumqayıt və Xırdalan şəhərlərində – 1,5;
• Abşeron rayonunun qəsəbə və kəndləri (Xırdalan şəhəri istisna olmaqla), Şirvan, Mingəçevir, Naxçıvan, Lənkəran, Yevlax, Şəki və
• Naftalan şəhərlərində – 1,0;
• Digər rayon (şəhər) və qəsəbələrdə (kəndlərdə) – 0,5.

Qeyd olunan şəxslər tərəfindən məcburi dövlət sosial sığorta haqqı minimum aylıq əməkhaqqının (345 manatın) 3 faizi miqdarında hesablanır və ərazi üzrə aşağıdakı əmsallar tətbiq edilir:

• Bakı şəhərində (kənd və qəsəbələr daxil olmaqla) – 2,0;
• Abşeron rayonunda, Sumqayıt və Gəncə şəhərlərində – 1,5;
  Digər şəhər və rayonlarda – 1,0.

İcbari tibbi sığorta isə minimum aylıq əməkhaqqının 4 faizi məbləğində ödənilməlidir. Bu ödəniş ərazi vahidlərinə bölünmür, əmsallar tətbiq edilmir.

Bakı şəhərində fəaliyyət göstərən şəxsin aylıq vergiləri və sosial ödənişləri aşağıdakı kimi hesablanacaq:

Sadələşdirilmiş vergi məbləği: 10 x 2 = 20 manat;
Məcburi dövlət sosial sığorta haqqı: (345 x 3%) x 2 = 20.7 manat;
İcbari tibbi sığorta haqqı: 345 x 4% = 13.8 manat.

Vergi Məcəlləsinin 58.12 maddəsinə əsasən, “Sadələşdirilmiş vergi üzrə sabit məbləğin, məcburi dövlət sosial sığorta və icbari tibbi sığorta haqqının ödənilməsi haqqında qəbz” almadan fəaliyyət göstərən şəxsə:

– Təqvim ili ərzində belə hallara birinci dəfə yol verildikdə həmin fəaliyyət növünə görə müəyyən edilmiş aylıq sabit vergi məbləğinin, məcburi dövlət sosial sığorta və icbari tibbi sığorta haqqı məbləğlərinin 40 faizi miqdarında;

– təqvim ili ərzində belə hallara iki və daha çox dəfə yol verildikdə həmin fəaliyyət növünə görə müəyyən olunmuş aylıq sabit vergi məbləğinin məcburi dövlət sosial sığorta və icbari tibbi sığorta haqqı məbləğlərinin 100 faizi miqdarında maliyyə sanksiyası tətbiq edilir.

Mənbə: vergiler.az

Ölkənin ilk rəqəmsal bankı Birbank müştərilərin həyatını rahatlaşdırmaq, vaxta qənaət etmək, müştəri məmnuniyyətini artırmaq məqsədilə rəqəmsal həllər təklif etməyə davam edir. Bu dəfəki yenilik Dövlət Sosial Müdafiə Fondu ilə əməkdaşlıq nəticəsində həyata keçirilir.

Belə ki, artıq uşağın anadan olmasına və dəfnə görə müavinətləri Birbank mobil tətbiqindən əldə etmək mümkündür.

Daha öncə müştərilər bu ödənişləri əldə etmək üçün bank filialına yaxınlaşaraq müəyyən sənədləri təqdim etməklə vəsaiti əldə edə bilərdilər. Artıq vaxt itirməyə gərək yoxdur. Müştərilər Birbank mobil tətbiqinə daxil olduqda müavinət məbləğini, məbləğin hansı növə aid olduğunu görə, vəsaiti istənilən banka məxsus kart kesabına köçürə bilərlər. Birbank mobil tətbiqi olmayan müştərilərə isə SMS vasitəsilə keçid linki göndərilir ki, bu linkə daxil olmaqla birdəfəlik ödənişləri istənilən bank hesabına köçürmək mümkündür.

Xatırladaq ki, yeniliyin ardından müştərilər birdəfəlik ödənişlərlə bağlı sənədləri DSMF-yə təqdim etdikdən sonra onlara ödənişi fiziki olaraq bank filialından və ya rəqəmsal formada Birbank mobil tətbiqindən əldə etmək seçimi verilir.

Birbank kartı haqqında ətraflı məlumat üçün https://birbank.az saytına, 196 Sorğu Mərkəzinə və ya bankın Facebook və Instagram səhifəsinə müraciət edə bilərsiniz. Birbank kartını sifariş vermək üçün Birbank tətbiqini yükləyin, “1” yazıb 8196 qısa nömrəsinə SMS göndərin, WhatsApp vasitəsilə (+994 50) 999 81 96 nömrəsinə yazın və ya Birbank mərkəzlərinə müraciət edin.

Nazirlər Kabineti “Riskli vergi ödəyicisinin, o cümlədən riskli əməliyyatların Meyarları”nın təsdiq edilməsi haqqında” Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2020-ci il 28 iyul tarixli 265 nömrəli Qərarında dəyişiklik edilməsi barədə” Qərar qəbul edib. Artıq yeni sənəd “Vergi ödəyicisinin risk meyarları və vergi ödəyicisinin riskli vergi ödəyicilərinin siyahısına daxil edilməsi, həmin siyahıdan çıxarılması Qaydası və şərtləri”nin təsdiq edilməsi haqqında” adlandırılır.  

Yeniliyi iqtisadçı ekspert Emin Səttarov şərh edir.

Dəyişikliyə əsasən, Vergi Məcəlləsinin 13.2.82-ci maddəsinə uyğun olaraq hazırlanan sənəd vergi ödəyicisinin risk meyarlarını və vergi ödəyicisinin riskli vergi ödəyicilərinin siyahısına daxil edilməsi, həmin siyahıdan çıxarılması qaydasını və şərtlərini müəyyən edir. Əvvəlki qərardan fərqli olaraq, 21 noyabr 2024-cü il tarixindən Nazirlər Kabinetinin 265 nörməli qərarı ilə riskli vergi ödəyiciləri meyarı 3 istiqamət üzrə müəyyən olunub:

1. İşlərin görülməsi və ya xidmətlərin göstərilməsi üzrə;

İşlərin görülməsi və ya xidmətlərin göstərilməsi müvafiq iqtisadi resurs tələb edirsə və ya mövcud iqtisadi resurslar yetərli olmadığı halda, yaxud həmin resurslar olmadığı halda subpodratçı da cəlb etmədən həmin əməliyyat yerinə yetirilibsə, bu əməliyyat üzrə satıcı şəxs riskli vergi ödəyicisi olacaq.

İqtisadi resurslar aşağıdakı kimi təsnifləndirilib:

1. Təsərrüfat obyekti;
2. İşçi qüvvəsi;
3. Əsas vəsaitlər;
4. Xammal-material ehtiyatları;
5. Fəaliyyət növünün xüsusiyyətləri nəzərə alınmaqla digər iqtisadi resurslar.

2. Malların təqdim edilməsi üzrə;

Aşağıdakı qeyd olunmuş sənəd üzrə mallar əldə edilmədən təqdim edilməsinə görə təqdimetməni həyata keçirən şəxs həmin əməliyyat üzrə riskli vergi ödəyicisi olacaq:

1. Elektron qaimə-faktura üzrə;
2. Malların alış aktı üzrə;
3. Yük gömrük bəyannamələri (idxal olunan mallara münasibətdə) üzrə;
4. Əvvəllər keçirilmiş operativ vergi nəzarəti və ya səyyar vergi yoxlaması zamanı sənədsiz mal kimi rəsmiləşdirilən mallar;
5. Notarial qaydada təsdiq edilmiş müqavilələr əsasında əldə edilmiş rəsmi reyestrdə qeydiyyata alınmış əmlaklar;
6. İstehsal zamanı əldə edilən (söküntüdən, hasilatdan) mallar;
7. İstehsal zamanı əldə edilən (söküntüdən, hasilatdan) əsas vəsaitlər;
8. Nizamnamə kapitalına qoyulmuş əsas vəsaitlər.

3. Əmtəəsiz əməliyyatlar üzrə;

Bu hal birinci və ikinci bəndin nəticəsi olaraq qeyd olunub. Yəni, Vergi Məcəlləsinin 13.2.81-ci maddəsinə əsasən, faktiki olaraq mallar, işlər və xidmətlər təqdim edilmədən mənfəət (gəlir) əldə etmək məqsədilə rəsmiləşdirilən əməliyyatlar əmtəəsiz əməliyyat hesab olunur.

Vergi ödəyicisinin riskli vergi ödəyicilərinin siyahısına daxil edilməsi Qaydası və şərtləri

Satıcının təqdim etdiyi və eyni zamanda alıcı tərəfindən təsdiq edilmiş və ya təsdiq edilmiş hesab olunan (5 gün ərzində sistem tərəfindən təsdiq edilmiş) elektron qaimə-fakturalar üzrə 15 iş günü müddətində vergi orqanı tərəfindən təhlil aparılacaq. Təsdiq edilmiş əməliyyat 15 iş günü müddətində nəzərdə tutulan risk meyarlarından ən azı birinə cavab verərsə, həm satıcıya, həm də alıcıya aparılmış əməliyyatın riskli olması barədə bildiriş-xəbərdarlıq məktubu göndəriləcək.

Xəbərdarlıq bildirişi daxil olduqdan sonra 5 iş günü ərzində alıcı tərəfindən ya əməliyyat ləğv edilməli, ya da həqiqiliyini təsdiq edən məlumat və sənədlər təqdim edilməlidir. Əgər satıcı əməliyyatı ləğv etməsə və ya təqdim etdiyi izahatı (sənədləri) kifayət qədər tam və ya əsaslı olmasa, Dövlət Vergi Xidməti tərəfindən riskli vergi ödəyicisi olması barədə qərar qəbul edilərək 1 (bir) iş günü ərzində elektron üsulla vergi ödəyicisinin elektron kabinetinə göndəriləcək. Əlavə olaraq satıcıya əmtəəsiz əməliyyatla bağlı Vergi Məcəlləsinin 58.15-1-ci maddəsinə uyğun olaraq maliyyə sanksiyası tətbiq ediləcək.

Vergi ödəyicisinin riskli vergi ödəyicilərinin siyahısından çıxarılması Qaydası və şərtləri

Aşağıdakı hallarda vergi ödəyicisinin riskli vergi ödəyicisi siyahısından çıxarılması ilə bağlı qərar qəbul edilir:

1. Vergi ödəyicisinin təqdim etdiyi əlavə izahat, əməliyyatın həqiqiliyini təsdiq edən məlumat və sənədlər, keçirilmiş xronometraj müşahidələrin nəticələri barədə məlumatlar əsasında, habelə vergi nəzarəti ilə rəsmiləşdirilmiş əməliyyatlar, əməliyyatların həqiqiliyini təsdiq edən dövlət orqanlarının (qurumlarının) təsdiqedici sənədləri və ya məlumatları ilə əməliyyatların riskli hesab edilməsinə əsas yaradan halın olmadığı aşkar edildikdə;

2. Aparılmış əmtəəsiz əməliyyata münasibətdə riskli vergi ödəyicisi tərəfindən Vergi Məcəlləsinin 58.15-1-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş maliyyə sanksiyası tam həcmdə ödənildikdə.

Mənbə: vergiler.az