Blog Full

Vergi Məcəlləsinin 160.1-ci maddəsində göstərilib ki, müəssisənin bir əməliyyat çərçivəsində bir vergi ödəyicisi tərəfindən digər vergi ödəyicisinə təqdim edilməsi vergi tutulan əməliyyat sayılmır. Qanunvericiliyin bu tələbini vergi eksperti İsmayıl Bağırov şərh edir. 

Məcəllənin 160.2-ci maddəsinə əsasən, bu Məcəlləsinin 160.1-ci maddəsində göstərilən halda müəssisəni alan və ya qəbul edən şəxs təqdim olunan bu fəsildə göstərilən və təqdim edilən müəssisəyə aid hüquq və öhdəliklərini öz üzərinə götürür. Bu müddəa müəssisəni təqdim edən şəxsi əvvəlki vergi dövrləri üçün vergiləri, faizləri və ya maliyyə sanksiyalarını ödəməkdən azad etmir.

Misal 1

“A” müəssisəsi bir əməliyyat çərçivəsində “B” müəssisəsi tərəfindən 1.000.000 manata alınıb və bu barədə tərəflər təqdim edilmədən sonra 7 gün müddətində vergi orqanına yazılı məlumat veriblər. Qeyd edək ki, bu zaman “B” müəssisəsi “A” müəssisəsinə aid hüquq və öhdəlikləri öz üzərinə götürür. Lakin “A” müəssisəsi əvvəlki vergi dövrləri üçün vergiləri, faizləri və ya maliyyə sanksiyalarını ödəməkdən azad olunmur.

Bu halda, göstərilən əməliyyat ƏDV üzrə vergi tutulan əməliyyat sayılmır.

Vergi Məcəlləsinin 160.3-cü maddəsinə əsasən, bu maddə yalnız o halda tətbiq olunur ki, müəssisəni təqdim edən və alan (qəbul edən) tərəflər təqdim edilmədən sonra 10 gündən gec olmayaraq bu maddənin müddəalarının tətbiq edilməsi üçün vergi orqanına yazılı məlumat vermiş olsun.

Beləliklə, ƏDV-yə cəlb olunmayan əməliyyatlardan biri də müəssisənin təqdim edilməsidir. Əvvəlcə aydınlaşdıraq ki, müəssisənin təqdim edilməsi nə deməkdir. Bu əməliyyat Mülki Məcəllə ilə hüquqi şəxslərin birləşməsi, satılması, bölünməsi kimi halları nəzərdə tutur. Tutaq ki, müəssisə ƏDV ödəyicisidir və onun mülkiyyətində çoxlu mallar, əsas vəsaitlər var. Müəssisənin təsisçiləri qərara alırlar ki, paylarını başqa bir şəxsə satsınlar. Bu zaman mülkiyyətçi dəyişilir, yəni müəssisə bir şəxsdən başqa bir şəxsə təqdim olunur. Belə təqdim edilmə ilə bağlı onun balansında olan mallar satış kimi qəbul edilmir və ƏDV-yə cəlb olunmur. Həmçinin, buraya birləşmə, qoşulma və bölünmə halları da aiddir.

Misal 2

ƏDV ödəyicisi olan “Araz” MMC-nin (adlar şərtidir) balansında 250.000 manatlıq mal var. MMC-nin təsisçiləri paylarını “Dayaq” MMC-yə satıblar. Bu zaman həmin 250.000 manatlıq mal satış kimi qəbul olunmur və ƏDV- yə cəlb edilmir.

Daha bir hal: Tutaq ki, “Araz” MMC ilə “Dayaq” MMC qərara gəliblər ki, cəmiyyətlərini birləşdirsinlər. Onların balanslarında mallar var. Birləşmə nəticəsində MMC-lər yeni bir MMC yaradıblar. Bu halda da mallar ƏDV-yə cəlb olunmayacaq. Qoşulanda da eyni şərtlər tətbiq edilir.

Göründüyü kimi, bu tip əməliyyatlar ƏDV-yə cəlb olunmur. Amma burada bir tələb qoyulub ki, müəssisələr bu formada təqdim edilən zaman əməliyyat baş verdikdən sonra 10 gün müddətində vergi orqanına yazılı məlumat verməlidirlər. Əks halda, balanslarında olan mallar ƏDV-yə cəlb edilə bilər.

Vergi Məcəlləsinin 160.4-cü maddəsində göstərilib ki, hüquqi və fiziki şəxslər tərəfindən daşınar və daşınmaz əmlakların, qeyri-maddi aktivlərin, habelə əmlak kompleksi şəklində müəssisələrin dövlət orqanlarına (qurumlarına), eləcə də siyahısı Azərbaycan Respublikasının Prezidenti tərəfindən təsdiq edilmiş ictimai və sosial məqsədlər üçün yaradılmış fondlara əvəzsiz olaraq verilməsi vergi tutulan əməliyyat sayılmır.

Misal 3

ƏDV ödəyicisi olan MMC balansında olan 100.000 manatlıq binanı Təhsil şöbəsinə əvəzsiz olaraq verib. Bu zaman həmin əmlak satış kimi qəbul olunmur və ƏDV- yə cəlb edilmir.

Misal 4

Şəhid olmuş hərbi qulluqçuların ailələrinin həyat şəraitinin yaxşılaşdırılması məqsədilə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti tərəfindən təsdiq edilmiş siyahıya daxil olan sosial məqsədlər üçün yaradılmış fonda müəssisə tərəfindən 90.000 manat dəyərində mənzil əvəzsiz olaraq hədiyyə edilib. Vergi Məcəlləsinin 13.2.10-cu maddəsinə əsasən, malların hədiyyə verilməsinin malların təqdim edilməsi hesab olunduğunu nəzərə alaraq, qeyd olunan halda mənzilin sosial məqsədlər üçün yaradılmış fonda təqdim olunmasının vergiyə necə cəlb edilib-edilmədiyinə baxaq.

Vergi Məcəlləsinin 160.4-cü maddəsinə əsasən, yuxarıda qeyd olunan halda müəssisə tərəfindən sosial məqsədlər üçün yaradılmış fonda 90.000 manat dəyərində mənzilin əvəzsiz təqdim edilməsi əmlak satışı kimi qəbul olunmur və əlavə dəyər vergisinə cəlb edilmir.

Mənbə: vergiler.az

Mənzil İnşaatı Dövlət Agentliyi (MİDA) və onun tabeliyindəki MİDA MMC 2024-2025-ci illər üzrə maliyyə-təsərrüfat fəaliyyətinin auditi üçün kotirovka sorğuları elan edib.

Sorğularda iştirak haqqı 131 manatdır.

İddiaçılar təkliflərini iyulun 18-nə qədər MİDA-nın yerləşdiyi Bakı şəhəri, Nəsimi rayonu, Süleyman Rüstəm küçəsi, 31 ünvanına təqdim edə bilərlər.

Təkliflərə iyulun 18-də, saat 15:00-da qeyd olunan ünvanda baxılacaq.

Mənbə: report.az

Çalışdığımız dublyaj redaksiyası müntəzəm olaraq aktyorları filmlərin dublyajına cəlb edir. Dublyaj fəaliyyətini həyata keçirən bu aktyorlar VÖEN-i olan şəxslərdir. Gəlir vergisindən 75 faiz güzəştdən istifadə edə bilməyən dublyaj aktyorlarının vergi yükünü azaltmaq üçün bu il Vergi Məcəlləsində hər hansı dəstək nəzərdə tutulubmu?

İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Dövlət Vergi Xidmətindən bildirilib ki, 2025-ci il yanvarın 1-dən Vergi Məcəlləsinə əlavə edilmiş 102.1.43-cü maddəyə əsasən, filmin istehsalı və dublyajı fəaliyyətini həyata keçirən fiziki şəxslərin və filmin prodüserinin həmin fəaliyyətdən əldə etdikləri gəlirlərinin 90 faizi 2025-ci il yanvarın 1-dən 5 il müddətinə gəlir vergisindən azaddır. Buna əsasən, vergi orqanında uçotda olan fiziki şəxslərin həyata keçirdiyi dublyaj fəaliyyətindən əldə etdikləri gəlirlərinin 90 faizi 2025-ci il yanvarın 1-dən 5 il müddətinə gəlir vergisindən azaddır.

Əsas: Vergi Məcəlləsinin 102.1.43-cü maddəsi

Mənbə: vergiler.az

Vergi öhdəliklərinin yerinə yetirilməsi və vergi borclarının ödənilməsini təmin etmək vergi sistemləri üçün vacib çağırışlardan biridir. Bunun bir neçə başlıca səbəbi var. İlk növbədə, bu, vergi borclarının düzgün idarə edilməsi, vergilərin ədalətli və şəffaf şəkildə toplanmasına şərait yaradır. Ədalətli və şəffaf vergi toplanması isə dövlətin vergi sisteminə olan etibarı gücləndirir. İnsanlar öz öhdəliklərini yerinə yetirməkdə daha çox könüllü olurlar.

Vergi borclarının düzgün idarə edilməsi vergi ödəyicilərinin hüquqlarını və mülkiyyətlərini qoruyur. Dövlətin maliyyə ehtiyatlarının düzgün idarə olunmasına, iqtisadi inkişaf və sabitliyə müsbət təsir göstərir. Bu, həm daxili, həm də xarici investisiyaların cəlb olunmasına şərait yaradır. Vergi borclarının düzgün toplanması dövlətin vacib maliyyə resurslarını artırır və bu, sosial xidmətlər, infrastruktur layihələri və digər dövlət proqramlarının maliyyələşdirilməsinə kömək edir. Vergi borclarının effektiv şəkildə idarə edilməsi dövlət büdcəsini daha səmərəli planlaşdırmağa və xərcləri düzgün istiqamətləndirməyə imkan verir. Qlobal miqyasda vergi borclarının düzgün idarə edilməsi ölkələr arasında əməkdaşlığı gücləndirir, beynəlxalq vergi mübahisələrini həll etməyə kömək edir. Bu üstünlüklərlə yanaşı, vergi borcları sahəsində səmərəli idarəetmə maliyyə intizamını da təmin edir.

Bəzi vergi orqanları vergi borcunun idarə olunması strategiyasını
İqtisadi Əməkdaşlıq və İnkişaf Təşkilatının (İƏİT) vergi yığımı üzrə
dörd əsas prinsipini rəhbər tutmaqla hazırlayırlar

Dünya təcrübəsində maliyyə intizamının təmin edilməsinə yanaşmalar

Bəzi vergi orqanları vergi borcunun idarə olunması strategiyasını İqtisadi Əməkdaşlıq və İnkişaf Təşkilatının (İƏİT) vergi yığımı üzrə dörd əsas prinsipini rəhbər tutmaqla hazırlayırlar. Bunlara ödəniş tarixindən əvvəl vergi ödəyiciləri ilə əlaqə, ödəniş tarixindən sonra yığımın maksimal dərəcədə artırılması, icra səlahiyyətlərinin effektiv və vaxtında tətbiqi və real borcun bərpası daxildir. Ödəniş tarixindən əvvəl vergi ödəyiciləri ilə əlaqə dedikdə vergi ödəyicilərinə ödəniş öhdəliklərini anlamaqda və yerinə yetirməkdə kömək etmək, öhdəlikləri icra etmək üçün mövcud elektron xidmətlər və şəxsi hesablar/portal barədə məlumat vermək, SMS və digər vasitələrlə son ödəniş tarixlərini xatırlatmaq, borca düşmə riski daha yüksək olan vergi ödəyiciləri ilə əlaqə yaratmaq kimi tədbirlər nəzərdə tutulur. Ödəniş tarixindən sonra yığımın maksimal dərəcədə artırılmasına isə borclu vergi ödəyiciləri ilə əlaqə yaradaraq onların ödəniş etməsini mümkün qədər tez təmin etmək, ödəniş edə bilməyən, amma ödəniş etmək istəyən borcluları müəyyən etmək və ödəmə planlarını təşviq etmək daxildir. İcra səlahiyyətlərinin effektiv və vaxtında tətbiqinə borc yığımı prosesində hüquqi və inzibati vasitələrdən məqsədəuyğun istifadə etmək, məhkəmə qərarları, güzəştlər, faizlər və digər tədbirlərlə borcun aradan qalxmasını təmin etmək, səlahiyyətlərin tətbiqində şəffaflıq və ədalət prinsiplərinə riayət etmək aid edilir. Realistik borc yığımı isə borc yığımı üçün prioritetləri müəyyənləşdirmək, o cümlədən borcun ölçüsü, vergi ödəyicisinin maliyyə vəziyyəti və borcun müddətini nəzərə almaq, borcun tamamilə yığılması mümkün olmayan hallarda alternativ həll yollarını tətbiq etmək, mürəkkəb və çoxmərhələli borc yığımı proseslərini effektiv idarə etmək, borcun idarə olunmasında adaptiv yanaşmalar tətbiq etmək kimi məsələləri əhatə edir.

TADAT metodologiyasına əsasən, vergi borclarının məbləği və hərəkət göstəricisi
büdcə ilinin sonunda ümumi vergi borclarının həmin tarixə olan
ümumi vergi gəlirlərinə nisbəti ilə ölçülür

Azərbaycanda vergi borclarının tənzimlənməsi təkmilləşdirilir

Ölkəmizdə vergi borclarının yığılmasının effektivliyinin artırılması üçün qanunvericiliyə dəyişikliklərin edilməsi, bu sahədə məlumatlılığın artırılması və vergi öhdəliklərinin daha effektiv yerinə yetirilməsi mexanizmlərinin təkmilləşdirilməsi diqqətdə saxlanılır. Vergi inzibatçılığının təkmilləşdirilməsi məqsədilə Vergi Məcəlləsində son zamanlar edilmiş mühüm dəyişikliklərdən biri vergi borclarının alınmasına möhlət verilməsi mexanizminin təkmilləşdirilməsi ilə bağlıdır. Bu mexanizm müasir iqtisadi şəraitə uyğunlaşdırılıb. Bu sahədə təkmilləşdirmələrin dünya təcrübəsinə uyğunluğunun təmin edilməsi üçün beynəlxalq təcrübə də öyrənilir. Belə ki, Dövlət Vergi Xidməti (DVX) ilə Dünya Bankı (DB) arasında “Azərbaycanda vergi islahatları üzrə texniki yardım layihəsi” üzrə əməkdaşlıq çərçivəsində “Vergi öhdəliyinin qabaqcıl ölkələrin təcrübəsi əsasında idarə olunması” modulu üzrə müzakirələr aparılır. Modulun məqsədi Azərbaycanın vergi sistemində borc həcminin tərkibini müəyyənləşdirmək, yaranması səbəblərini aradan qaldırmaq üçün tövsiyələr hazırlamaq və vergi borclarının alınması sahəsində müasir alətlər haqqında maarifləndirmə tədbirlərini təqdim etməkdir. Vergi inzibatçılığının müqayisəli qiymətləndirilməsini təmin edən vasitələrdən biri də Beynəlxalq Valyuta Fondunun hazırladığı Vergi İnzibatçılığı Diaqnostik Qiymətləndirmə Alətidir (TADAT). TADAT metodologiyasına əsasən, vergi borclarının məbləği və hərəkət göstəricisi büdcə ilinin sonunda ümumi vergi borclarının həmin tarixə olan ümumi vergi gəlirlərinə nisbəti ilə ölçülür. Bu metodologiyaya əsasən, DVX tərəfindən 2024-cü il üzrə borcun alınması sahəsində həyata keçirilmiş inzibatçılıq “lazımi səviyyədə təşkil olunmuş” kimi qiymətləndirilib. DVX tərəfindən vergi ödəyiciləri arasında vergi borclarının ödənilməsi barədə məlumatlandırmanı artırmaq məqsədilə bir çox tədbirlər həyata keçirilir. Qeyd edək ki, vergi ödəyiciləri üçün vergi borcu haqqında məlumatın asan və sadə üsulla əldə edilməsi məqsədilə elektron xidmətlər yaradılıb və DVX-nin rəsmi elektron səhifəsində yerləşdirilib (https://www.taxes.gov.az/az/page/vergi-borcu-barede-melumatin-elde-olunmasi). Bundan başqa, prosesi əyani izah edən videotəlimat da hazırlanıb (https://www.taxes.gov.az/az/post/3448). DVX tərəfindən borclu vergi ödəyicilərinə hesablanmış vergilər, sığorta haqları, faizlər və tətbiq olunmuş maliyyə sanksiyaları üzrə borcların ödənilməsi ilə bağlı proaktiv məlumatlandırma tədbirləri həyata keçirilir. Bütün bu təkmilləşmələr, yanaşmalar və metodlar vergi öhdəliklərinin düzgün yerinə yetirilməsinə və könüllü əməletmə səviyyəsinin yüksəlməsinə xidmət edir. Bu isə öz növbəsində etibarlılıq, müasirlik və innovasiyaların vəhdətini təmin etməklə vergi ödəyicilərinin öz öhdəliklərini könüllü olaraq tam yerinə yetirdiyi, iqtisadi inkişafa verdikləri töhfəni aydın görə bildiyi bir vergi mədəniyyəti formalaşdırmağa imkan yaradır.

Mənbə: vergiler.az