Blog Full

Prezident İlham Əliyev “Azərbaycan Respublikasının Vergi Məcəlləsində dəyişiklik edilməsi haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununu imzalayıb.

Qanuna əsasən, Vergi Məcəlləsinin əmlakın siyahıyaalınması ilə bağlı 89-cu maddəsinin 13-cü bəndinə dəyişiklik edilib. Dəyişikliyə görə, aksiz markası ilə markalanmalı olan markalanmamış və ya saxta aksiz markası ilə markalanmış, habelə məcburi nişanlama ilə nişanlanmalı olan, ancaq nişanlanmamış və ya saxta məcburi nişanlama ilə nişanlanmış malların siyahıya alınması aşağıdakı qaydada həyata keçirilir:

89.13.1. Aksiz markası ilə markalanmalı olan markalanmamış və ya saxta aksiz markası ilə markalanmış, habelə məcburi nişanlama ilə nişanlanmalı olan, ancaq nişanlanmamış və ya saxta məcburi nişanlama ilə nişanlanmış malların siyahıya alınması vergiödəyicisinin həmin mallar barəsində hüquqlarının elə məhdudlaşdırılmasıdır ki, bu zaman vergiödəyicisi siyahıya alınmış aksiz markası ilə markalanmalı olan markalanmamış və ya saxta aksiz markası ilə markalanmış, habelə məcburi nişanlama ilə nişanlanmalı olan, ancaq nişanlanmamış və ya saxta məcburi nişanlama ilə nişanlanmış mallara sahiblik, onlardan istifadə etmək və sərəncam vermək hüququna malik deyildir.

Mənbə: vergiler.az

Teleqram qrupumuza üzv olun

Ən son mühasibat xəbərlərini qaçırmaq istəmirsinizsə, bu linkə daxil olaraq XƏBƏRLƏRƏ ABUNƏ OLUN.

Mühasibat, Audit və Kadr Xidmətləri üçün linkə daxil olun.

Mühasibat sahəsində ən son iş elanları və xəbərlərini izləmək üçün linkə daxil olaraq qrupumuza üzv olun

Qədim Romada uçot

Vergitutma sisteminin rüşeymləri

6-cı hissə

Məqalənin 5-ci hissəsini buradan oxuya bilərsiniz

Ordu

Böyük imperiya, çoxsaylı hərbi səfərlər, nəhəng ordunun saxlanılmasını tələb edirdi. Hərbi təsərrüfat yaxşı qaydaya salınmış uçot və hesabat tələb edirdi. Legionlarda səriştəli əsgərlərə ehtiyac duyulan çox sayda bölgü olduğuna diqqət çəkən dövrün hərbi yazarı Flaviy ​​Vegetsiy Renat yazırdı: “Yeni əsgərlərin cəlbi edilməsi üçün keçirilən səfərbərlik zamanı əlbəttə, əsgərlərin boyu, həm fiziki, həm də ruhən möhkəmliyi nəzərə alınmalıdır, lakin, onlardan bəzilərini həm də savadına, hesablama aparmaq qabiliyyətinə görə də seçmək lazımdır. Bütün legion üzrə xərclər, komandirlər və hərbi mükəlləfiyyətlilərin sayı və ya gündəlik pul xərclənmələri belə demək olarsa, bazarda mlların qiyməti və ya şəhərlərdə dövlətin pul əməliyyatlarından daha dəqiqliklə gündəlik olaraq cədvəllərə qeyd olunurdu”.

Beləcə fiziki cəhətdən hərbi xidmətə uyğyn gəlməyən gənclərdən bu yüksək ödənişli vəzifələrdə istifadə etmək olurdu və onlar hesabdar işləməklə həm də öz hərbi xidmətlərini də yerinə yetirmiş olardılar.

Bütün növbətçilik, naryadlar və məzuniyyətlər üzrə xüsusi təfərrüatlı siyahılar aparılırdı. Hərbiçilərə verilən rasionlar xüsusi kitablara qeyd edilirdi.

Pul hədiyyələrinin yarısı legionun xüsusi müfafizə edilən əmanət kassasnda toplanılırdı. Bu hərbiçilərin öz yoldaşları arasında boş yerə xərcləmələrin qarşısının alınmasına yönələn bir tədbir idi.

Flaviy Veksiy Renat belə yığım kassalarını ağıllı bir ixtira kimi xarakterizə edib: “Öz pullarının legionun kassasında olduğunu bilən hərbiçi fərarilik barədə ümumiyyətə, düşünmürdü, əksinə öz döyüş bayrağının qayğısına qalır və onun uğrunda qəhrəmanlıqla döyüşürdü”.

Bundan əlavə, ümumiqoşun kassaları xüsusi xərcsiz və bəzən hətta mənfəətlə əsgərləri maddi cəhətdən təşviq etməyə imkan verirdi.

Mühasib peşəsi

Romanın inkişafı ilə dövlət uçotu sistemi də inkişaf edirdi və bu sistem üçün inkişaf etmiş bürokratizm səciyyəvi idi.

Artıq Klavdinin dövründə keçmiş respublika magistratlarını bürokratik dəftərxanalarla əvəz olunurdu. Respublika idarələri və magistratlıqlarının bürokratik orqanlara çevrilməsi imperator Adrianın dövrünə qədər (117-138-ci illər) davam etdi. Həmin dövrdə artıq başda imperator şurası və müxtəlif təsərrüfat sahələri üzrə ona tabe olan departament şəbəkələrindən ibarət güclü mərkəzləşdirilmiş dövlət aparatı bərqərar olmuşdu.  Dövlət idarəçiliyi sistemində ilk yerlərdən biri maliyyə departamentinə məxsus idi ki, bu idarədə çoxlu sayda hesabdarlar, mirzələr və kassirlər işləyirdi.

İdarəetmənin məmurların əlinə keçməsi ilə görkəmli hüquqşünas Salviy Yulianın rəhbərlik etdiyi xüsusi komissiya tərəfindən yaradılmış qanunvericilik normalarının toplanmasına ehtiyac yarandı. Qanunlardan bacarıqlı istifadə və ofis işlərinin aparılması üçün ixtisaslı və savadlı məmurlar tələb olundu, onların hazırlanması üçün Adrian Romada Ateney ali məktəbini qurdu. Dövlət qulluğunda xidmət edən mühasiblər 100 min sestersidən 600 min sestersiyə qədər əməkhaqqı alırdılar və onlara tutduqları vəzifədən asılı olaraq müxtəlif rütbələr verilirdi. Belə ki, maliyyə idarəsinin rəhbəri – müasir Rusiya federasiyası yanında mühasibat uçotu Departamentinin analoqu – ikinci sinifdən olan məmur hesab olunurdu və “mükəmməl” adını daşıyırdı.  Mühasib peşəsinin nüfuzu çox sürətlə yüksəlirdi.

Məqalənin 7-ci hissəsini byradan oxuya bilərsiniz.

Teleqram qrupumuza üzv olun

Ən son mühasibat xəbərlərini qaçırmaq istəmirsinizsə, bu linkə daxil olaraq XƏBƏRLƏRƏ ABUNƏ OLUN.

Mühasibat, Audit və Kadr Xidmətləri üçün linkə daxil olun.

Mühasibat sahəsində ən son iş elanları və xəbərlərini izləmək üçün linkə daxil olaraq qrupumuza üzv olun

Topdan və pərakətdə ticarət ilə məşğul olan vergi ödəyicilərində endirim və hədiyyə kampaniyaları günümüzün geniş yayılmış reallıqlarındandır. Bu kampaniyalar zamanı ortaya çıxan vergi məsələlərini sərbəst auditor Altay Cəfərov şərh edir.

Misal: Tutaq ki, “AA” MMC həm topdansatış, həm də pərakəndə ticarət fəaliyyəti ilə məşğuldur. Topdansatış fəaliyyəti tikinti malların satışı ilə bağlıdır və hər 2000 manat mal alana 5% güzəşt verilir. Pərakəndə ticarətdə isə 50 manat alış edən şəxsə 1 ədəd 6 manatlıq məhsul 50% güzəştlə 3 manata satılır (nəzərə alaq ki, 6 manatlıq məhsulun maya dəyəri 4 manatdır). Bundan əlavə, bəzi malların 50 manatlıq alışı üçün 5 manatlıq kosmetika məhsulu hədiyyə verilir (nəzərə alaq ki, kosmetika məhsulunun maya dəyəri 3 manatdır).

Sual: Belə əməliyyatlar üçün uçot, rəsmiləşdirmə və hesabatlılıq necə olacaqdır?

Topdansatış ticarətdə mallar təqdim ediləndə elektron qaimə-faktura yazılmalıdır. Elektron qaimə-fakturanın formasında güzəşt kimi hər hansı xana yoxdur. Kağız qaimə-fakturalarda, malların təhvil-təslim aktında isə satışın ümumi məbləğini (2000 manat), 5% faiz güzəşti(100 manat), eləcə də ödəniləcək məbləği (1900 manat) yazmaq olur.

Bütün hallarda satışın məbləği 2000 manat yox, 1900 manat göstərilməlidir. Bu həm gəlirlik anlayışına, həm də ƏDV məqsədləri üçün müəyyənləşdirilmiş tələblərə uyğundur. Ona görə də “AA” MMC satış kimi həm ƏDV bəyannaməsində, həm də mənfəət vergisi bəyannaməsində 1900 manat yazacaqdır.

Pərakəndə ticarətdə satılmış 50 manata görə əldə olunacaq güzəştdə məsələ başqa cürdür. Bu, artıq reklam kampaniyasıdır. Bu kampaniya çərçivəsində alıcı 50 manat +3 manat (6 manat*50%) = 53 manat ödəyir və 4 manat maya dəyəri olan malı 3 manata alır.

Sual: Burada vergitutma məsələləri necə olmalıdır?

İlkin olaraq 4 manatlıq malın 3 manata satılması təsəvvürü yaranır: bu halda vergitutma məqsədləri üçün Vergi Məcəlləsinin 14-cü maddəsi tətbiq edilməlidir. Lakin burada söhbət lotereya yox, reklam kampaniyasından gedir.

“Lotereyalar haqqında” Qanunda yazılıb:

2.0.1. Lotereya – lotereya təşkilatçısı tərəfindən lotereya biletlərinin (onlara bərabər tutulan digər məlumat daşıyıcılarının) yayılması, lotereya iştirakçıları arasında uduş fondunun oynanılması və uduşlu lotereya biletlərinin (onlara bərabər tutulan digər məlumat daşıyıcılarının) sahiblərinə uduşların verilməsi (ödənilməsi) yolu ilə keçirilən kütləvi oyun.

Bir çox böyük ticarət firmalarında alınan malların məbləğinə görə biletlər verirlər, müyyən müddətdən sonra uduş oyunu keçirirlər ki, bu, lotereya əməliyyatları sayılır. Bizim nəzərdən keçirdiyimiz misal isə adi reklam əməliyyatlarıdır. “Reklam haqqında” Qanunda yazılıb:

2.0.1. Reklam – reklam istehlakçısının diqqətini reklam obyektinə müxtəlif vasitə və üsullardan istifadə olunmaqla istənilən formada cəlb etmək, marağını formalaşdırmaq və saxlamaq, əmtəəni bazarda tanıtmaq və satışını stimullaşdırmaq məqsədi ilə yayımlanan məlumat.

Baxdığımız misalda bilet və uduş yoxdur, müştərini cəlb etmək, onda maraq yaratmaq üçün güzət tətbiq edilib.

Ona görə də maya dəyəri 4 manat olan malın 50%-i reklam xərci kimi qiymətləndirilir. Yəni ƏDV bəyannaməsində ümumi satışın dövriyyəsi 56 manat yox, 53 manat yazılmalıdır. Nəzərə alsaq ki, 50 manatlıq çalın maya dəyəri 30 manatdır, mənfəət vergisi məqsədləri üçün 53 manatın maya dəyəri kimi 32 manat, reklam xərci kimi də 2 manat yazılmalıdır. Bir çox hallarda reklam kimi silinən malların maya dəyərini yuxarıdakı kimi bölmək mümkün olmadığına görə 4 manatı birbaşa satışın maya dəyəri kimi də silmək, yəni satışın maya dəyərini 34 manat yazmaq olar.

Üçüncü misalımızda vəziyyət eynilə ikinci misalımızdakı kimidir. Burada da satış məbləği kimi 50 manat həm ƏDV bəyannaməsində, həm də mənfəət vergisi bəyannaməsində yazılacaqdır. Maya dəyəri 3 manat olan kosmetika malının 5 manatlıq dəyəri satış kimi yazılmayacaqdır. Qeyd etdiyimiz kimi, bunu reklam xərci kimi silmək, yaxud uçot çətinliyi yarandıqda maya dəyərindən silmək olar. Mənfəət vergisi üçün yuxarıda nəzərdən keçirdiyimiz qayda bu misalda da eynidir.

Mənbə: vergiler.az

Teleqram qrupumuza üzv olun

Ən son mühasibat xəbərlərini qaçırmaq istəmirsinizsə, bu linkə daxil olaraq XƏBƏRLƏRƏ ABUNƏ OLUN.

Mühasibat, Audit və Kadr Xidmətləri üçün linkə daxil olun.

Mühasibat sahəsində ən son iş elanları və xəbərlərini izləmək üçün linkə daxil olaraq qrupumuza üzv olun