Blog Full

Bəzi hallarda növbəli iş remində və ya ümumi halda bayram günlərində işləyən işçilər gündəlik müəyyənləşdirilmiş 8 saatdan çox işləyirlər. Bu zaman əməkhaqqının ödənilməsi ilə bağlı bəzi suallar ortaya çıxır. Mövzunu sərbəst auditor Altay Cəfərov misal vasitəsilə şərh edir.

Misal: Növbəli iş rejmində fəaliyyət göstərməyən “AA” MMC-nin bir işçisi 1 və 2 yanvar tarixlərində işləmişdir. Beşgünlük iş rejimində çalışan bu işçinin aylıq əməkhaqqısı 858 manatdır . İşçi 1 yanvar tarixində 6 saat, 2 yanvar tarixində isə 10 saat işləmişdir. Burada iki sual meydana çıxır:

– işçiyə günəvəzi veriləcəkdirsə, onun aylıq əməkhaqqısı nə qədər olacaqdır?

– işçiyə günəvəzi verilməyəcəkdirsə, onun aylıq əməkhaqqısı nə qədər olacaqdır?

Əmək Məcəlləsinin 164-cü maddəsinə əsasən, bayram günlərində işləmiş işçiyə gündəlik əməkhaqqının ən azı iki misli məbləğində ödəniş olmalıdır. Amma işçi işlədiyi bayram günlərinin əvəzinə istirahət günü kimi istifadə etmək istəyirsə, bu zaman ona ikiqat əməkhaqqı ödənilmir və o, normal aylıq əməkhaqqı alır.

Misaldan aydın olur ki, yanvar 1-də işçi 6 saat işləmişdir ki, bu da normal gündəlik 8 saat iş vaxtından azdır. Yanvarın 2-də isə o, normal iş vaxtından çox – 10 saat işləmişdir. İlk baxışda belə görünə bilər ki, yanvarın 2-də işlənmiş əlavə 2 saat, iş vaxtından artıq işləməkdir (overtaymdır). Buradan da belə çıxır ki, işçiyə bayram günündə işlədiyinə görə əməkhaqqısının 2 misli, eləcə də overtaym işlədiyinə görə əlavə olaraq daha 2 misli (nəticə olaraq 4 misli) məbləğində əməkhaqqı ödənilməlidir.

Lakin Əmək Məcəlləsinin 99-cu maddəsinə əsasən, işçinin iş vaxtından artıq işləməsi üçün müəyyən olunmuş iş günləri olmalıdır. Bundan əlavə, müəyyən olunmuş iş günlərində də iş vaxtları müəyyənləşdirilməlidir. Həmin iş saatlarından sonra işçi işləyərsə, artıq bu, overtaym sayılır.

İşəgötürən və işçi arasında münasibətlər əmək müqaviləsi ilə tənzimlənir və əmək müqaviləsində işçinin iş günləri və iş saatları müəyyənləşdirilir. Belə olan halda işçi ancaq iş günlərində müəyyənləşdirilmiş iş saatlarından artıq işlədikdə bu, overtaym kimi qəbul olunur.

Bizim misalımızda normal həftəlik iş günləri 1-ci gündən 5-ci günə kimi, gündəlik iş saatları isə 8 saat müəyyənləşdirilmişdir. İstirahət və bayram günləri iş günləri sayılmadığından həmin günlərdə 8 saatdan çox işləyən işçinin işlədiyi saatlar overtaym sayılmır.

Beləliklə, işçinin yanvar ayı üçün əməkhaqqısı aşağıdakı kimi olacaqdır:

Nəzərə alaq ki, yanvar ayında 143 saat iş norması vardır, onda bir saatlıq əməkhaqqı 858/143 saat = 6 manatdır. Yanvarın 1-də və 2-də işlənilmiş (6 saat+10 saat) = 16 saatın əməkhaqqısı 16×6 manatx2 misli = 192 manat olacaqdır.

Deməli, həmin işçinin yanvar ayı üçün əməkhaqqısı (852 + 192) = 1044 manat olacaqdır.

Mənbə: vergiler.az

Teleqram qrupumuza üzv olun

Ən son mühasibat xəbərlərini qaçırmaq istəmirsinizsə, bu linkə daxil olaraq XƏBƏRLƏRƏ ABUNƏ OLUN

Mühasibat, Audit və Kadr Xidmətləri üçün linkə daxil olun

Mühasibat sahəsində ən son iş elanları və xəbərlərini izləmək üçün linkə daxil olaraq qrupumuza üzv olun

Dövlətin iqtisadi siyasəti (5-ci hissə)

Beləliklə, dövlət bazarı əvəz etməməyə, səylərini bütün bazarların səmərəliliyini aşağıdakı tədbirlər vasitəsilə yönəltməyə çağırış edir:

• daxili bazarın xarici firmaların üzünə açılması (xarici rəqabətin inkişafı);
• məcburi olmayan və ya təsirsiz iqtisadi qaydaların qadağan edilməsi və ləğvi;
• bazar iştirakçılarının informasiya təminatının inkişafı;
• bütün zəruri məlumatlarla istehlakçıları effektiv şəkildə təmin edən, eləcə də bazarın bütün iştirakçıları üçün şəffaf və bərabər oyun qaydalarını müəyyən edən tənzimləyici orqanların yaradılması.

Dövlət inhisarçılıqla mübarizə apararaq və bazar iştirakçılarının sayının artırılmasını təşviq edərək, kiçik sahibkarlığı, riskli biznesi dəstəkləməklə rəqabət davranışını stimullaşdırmalıdır.

Beləliklə, dövlətin qarışıq iqtisadiyyatda iqtisadi siyasətinin iki əsas növünü (modelini) ayırmaq olar: aktiv makroiqtisadi siyasət və passiv (liberal, klassik) makroiqtisadi siyasət. Keynsian modelində dövlətin iqtisadiyyata təsir etməsi üçün əsas vasitə fiskal siyasətdir, klassik monetar siyasətdir.

Məqalənin 4-cü hissəsini buradan oxuya bilərsiniz

Bu zaman iqtisadi siyasətin birbaşa və dolayı formalarından istifadə edilə bilər. Birbaşa tənzimləmə formalarına aid edilə bilər:

1. Qanunvericilik fəaliyyəti və dövlətin xüsusi orqanları tərəfindən həyata keçirilən birbaşa inzibati nəzarət: ərzaq məhsullarının və dərmanların keyfiyyəti, qiymətli kağızlar bazarında aparılan əməliyyatlar, əməyin təhlükəsizliyi və mühafizəsi texnikasına əməl edilməsinə, ekoloji norma və qaydalara əməl edilməsinə, antiinhisar qanunvericiliyinə əməl olunmasına görə və bir çox başqaları.
2. Dövlət istehsalı. Bütün inkişaf etmiş ölkələrdə öz miqyasına görə az və ya çox dərəcədə əhəmiyyətli olan dövlət sektoru mövcuddur. Onun ölçüləri dövlətin iqtisadi rolu üçün bir meyar ola bilər, baxmayaraq ki, bu, mütləq deyil. Dövlət sahibkarlığı olduqca zəif kapital dövriyyəsi (yolların, limanların, kanalların, aerodromların, su kəmərlərinin, rabitə sistemlərinin, elektrik şəbəkələrinin və s.tikintisi və saxlanılması) zamanı inkişafı böyük kapital qoyuluşu tələb edən infrastruktur sahələrində həyata keçirilir. Təkcə istehsal infrastrukturunun deyil, həm də sosial infrastrukturun inkişafında və saxlanmasında dövlətin rolu böyükdür. Dövlətin əsasən məktəblər, ali məktəblərin böyük hissəsi, xeyli sayda xəstəxana, idman qurğuları və s.vardır. Dövlət mal və xidmətlər istehsal edən müəssisələrə malikdir, lakin firmaların birgə sahibi də ola bilər.
3. Mülkiyyət obyektlərinin milliləşdirilməsi və özəlləşdirilməsi, qiymətlərin və əmək haqqının dondurulması, böhran dövrlərində dövlətin buna əl atması mümkündür.
4. Transfertlər, dotasiyalar, subsidiyalar, subvensiyalar. Özəl firmaların dövlət kreditləşməsi və sığortalanması fiskal siyasətlə bağlı olsa da, dövlətin birbaşa müdaxilə formaları kimi də nəzərdən keçirilə bilər. Bu alətlərin köməyi ilə dövlət məcburetmə qüvvəsindən istifadə etməklə, zəngin vergi ödəyicilərindən gəlirlərini yoxsullara, daha inkişaf etmiş subyektlərdən, regionlardan isə daha geri qalmış sahələrə yenidən bölüşdürür.
5. Xarici və daxili kreditorlar qarşısında öhdəliklərin bütün məbləği dövlət borcu olaraq başa düşülür. Daxili və xarici maliyyə bazarlarında uzunmüddətli dövlət borclarının gəlirləri nəsillər arasında yenidən bölüşdürür: hazırkı nəslin ehtiyaclarının bir hissəsi, onların razılığı olmadan bu borcu ödəməyə məcbur olan gələcək nəsillərin hesabına ödənilir.
6. Hazırda ekoloji böhranın artması şəraitində ekoloji ekspertizanı nəzərdə tutan iqtisadi-ekoloji tənzimləmə üçün inzibati-qanunvericilik tədbirlərindən istifadə edilməsi, atmosferə zərərli maddələrin atılmasının normallaşdırılması, torpaq, su və onlara əməl olunmasına sərt nəzarət getdikcə daha böyük əhəmiyyət kəsb edir.

Teleqram qrupumuza üzv olun

Ən son mühasibat xəbərlərini qaçırmaq istəmirsinizsə, bu linkə daxil olaraq XƏBƏRLƏRƏ ABUNƏ OLUN

Mühasibat, Audit və Kadr Xidmətləri üçün linkə daxil olun

Mühasibat sahəsində ən son iş elanları və xəbərlərini izləmək üçün linkə daxil olaraq qrupumuza üzv olun