Blog Full

Bu sual, gec-gec də olsa, təcrübədə ortaya çıxır. Mövzunu əmək qanunvericiliyi üzrə ekspert Nüsrət Xəlilov şərh edib.

Öncə qeyd edək ki, qanunvericiliyə görə əməkhaqqı – müvafiq iş vaxtı ərzində əmək funksiyasını yerinə yetirmək üçün əmək müqaviləsi ilə müəyyən edilmiş, işçinin gördüyü işə (göstərdiyi xidmətlərə) görə işəgötürən tərəfindən pul və ya natura formasında ödənilən gündəlik və ya aylıq məbləğ, habelə ona edilən əlavələrin, mükafatların və digər ödənclərin məcmusudur.

Əməkhaqqının natura formasında ödənilməsi ilə bağ­lı Əmək Mə­cəl­lə­si­nin 174-cü mad­də­si­nin 3-cü bən­din­də be­lə bir qeyd var: “İş­çi­nin ra­zı­lı­ğı ilə əməkhaq­qı­nın 20 fai­zə qə­də­ri mü­tə­na­sib də­yər­li na­tu­ra formasın­da mü­əs­si­sə­də is­teh­sal edi­lən is­teh­lak mal­la­rı ilə, la­kin­ al­ko­qol­lu iç­ki­lər, 18 ya­şı­na çat­ma­mış iş­çi­lə­rə ener­ge­tik iç­ki­lər, ha­be­lə, tü­tün mə­mu­lat­la­rı, narkotik va­si­tə­lər və psi­xot­rop mad­də­lər və mül­ki döv­riy­yə­də ol­ma­sı­na yol verilmə­yən (mül­ki döv­riy­yə­si məh­dud­laş­dı­rıl­mış) di­gər əş­ya­lar­ is­tis­na olun­maq­la, di­gər məi­şət­də iş­lə­di­lən gün­də­lik tə­lə­bat mal­la­rı ilə əvəz edi­lib ve­ri­lə bi­lər”.

Əməkhaq­qı­nın na­tu­ra şək­lin­də ve­ril­mə­si za­ma­nı üç əsas mə­qa­ma diq­qət yetirmək lazım­dır:

– bi­rin­ci­si, na­tu­ra şək­lin­də əməkhaq­qı ilə bağ­lı mak­si­mal li­mi­tin 20 fa­iz ol­ma­sı;

– ikin­ci­si, na­tu­ra şək­lin­də ve­ri­lən əməkhaq­qı­nın is­teh­lak mal­la­rı və məişət­də is­ti­fa­də edi­lən di­gər gün­də­lik tə­lə­bat mal­la­rı ol­ma­sı;

– üçün­cü­sü, al­ko­qol­lu iş­çi­ki­lər is­tis­na edil­mək­lə ve­ri­lə bil­mə­si.

Misal 1: Mü­əs­si­sə qi­da sa­hə­sin­də bir ne­çə çe­şid­də is­teh­lak mal­la­rı­nın is­teh­sa­lı ilə məş­ğul­dur. Müəssisənin iş­çi­si öz ra­zı­lı­ğı ilə əməkhaq­qı­nın 20 fai­zə qə­də­ri­ni na­tu­ra for­ma­sın­da almaq istəyir. İş­çi­nin əməkhaq­qı­nın 800 ma­nat ol­duğunu fərz et­sək, işə­gö­tü­rən işçiyə əməkhaq­qı­nın 160 ma­na­ta qə­dəri­ni na­tu­ra for­ma­sın­da verməli, 640 manatı­nı isə pul şək­lin­də kö­çür­mə­li­dir.

Misal 2: İş­çi al­ko­qol­lu iç­ki­lər is­teh­sa­lı mü­əs­si­sə­sin­də ça­lı­şır və əməkhaqqının bir hissəsini natura şəklində almaq istəyir. Bu halda ona əməkhaqqı na­tu­ra şək­lin­də ve­ri­lə bil­məz. Çün­ki mü­əs­si­sə­nin is­teh­sal et­di­yi məhsul­lar is­teh­lak mal­la­rı ol­sa da, al­ko­qol­lu iç­ki­lər­dir.

Mənbə: vergiler.az

Kassa aparatının çekində hansı məlumatlar əks etdirilməlidir?

Marketdən 68,66 manatlıq bazarlıq etdim. ƏDV-ni geri ala bilmək üçün tələb etdiyim çekdə isə məbləğ 54,10 manat göstərildi. Səbəbini soruşduqda bəzi məhsullara görə ƏDV tutulmadığını bildirdilər. Belə bir şey mümkündürmü?

Dövlət Vergi Xidmətindən bildirilib ki, Vergi Məcəlləsinin 16.1.8-ci maddəsinə əsasən pərakəndə ticarət, ictimai iaşə fəaliyyəti, yerləşmə vasitələri hesab edilən mehmanxana (hotel) və mehmanxana tipli digər obyektlər, tibb müəssisələri, bərbərxanalar, gözəllik salonları və kosmetoloji mərkəzlər tərəfindən göstərilən xidmətlər üzrə pul hesablaşmalarını müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi orqan (qurum) tərəfindən müəyyən edilən meyarlara cavab verən və müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi orqanın (qurumun) elektron informasiya sisteminə real vaxt rejimində qoşulmuş nəzarət-kassa aparatı vasitəsi ilə həyata keçirmək vergi ödəyicisinin vəzifələrinə aid edilmişdir.

Pərakəndə ticarət fəaliyyəti göstərən təsərrüfat subyektlərində (obyektlərdə) malların təqdim edilməsi (satışı) nəzarət-kassa aparatı və POS-terminal tətbiq edilməklə həyata keçirilir. Malların dəyəri nağdsız qaydada (POS-terminal vasitəsilə) ödənildikdə, alıcıya (istehlakçıya) nəzarət-kassa aparatının çeki ilə yanaşı, POS-terminaldan çıxarış verilir.

Vergi Məcəlləsinin 16.1.9-cu maddəsinə əsasən nağd pul hesablaşmaları aparılan zaman alıcıya çek, qəbz, bank çıxarışları və digər ciddi hesabat blanklarını təqdim etmək və həmin çek, bank çıxarışları və ya ciddi hesabat blanklarında qanunvericiliklə müəyyən edilmiş məlumatların əks etdirilməsini təmin etmək vergi ödəyicilərinin vəzifələrinə aid edilmişdir.

Sorğunuzda qeyd olunan halda, malların ƏDV-yə cəlb olunub-olunmamasından asılı olmayaraq, təqdim olunmuş malların bütöv dəyərində kassa çeki təqdim edilməlidir.

Bununla yanaşı bildiririk ki, ƏDV-dən azad olan məhsullar üzrə ƏDV-nin geri qaytarılması mümkün deyil.

Əsas: Vergi Məcəlləsinin 16-cı, 164-cü və 165.5-ci maddələri, Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2020-ci il 21 mart tarixli Fərmanı ilə təsdiq edilmiş “Fiziki şəxs olan istehlakçılar tərəfindən Azərbaycan Respublikasının ərazisində pərakəndə ticarət və ya ictimai iaşə fəaliyyəti göstərən şəxslərdən alınmış mallara (neft və qaz məhsulları istisna olmaqla) görə ödənilmiş ƏDV-nin qaytarılması Qaydası”.

Mənbə: vergiler.az

Yenilənmiş əməkhaqqının hesablamalarda təsiri

Ölkənin ən geniş filial şəbəkəsinə malik olan Kapital Bank daha bir filialını istifadəyə verdi. Bu dəfə açılan yeni filial Bakı şəhəri, Xətai rayonu, Vunq Tau küçəsi 83 ünvanında (Ukrayna dairəsindəki ASAN Xidmətin yaxınlığında) yerləşir. Tusi filialı müştərilərə ənənəvi bank xidmətləri göstərmək üçün bütün zəruri imkanlara və şəraitə malikdir.

Kapital Bank-ın Tusi filialı müştərilərə hesablaşma-kassa əməliyyatları, əmanətlər, müxtəlif növ kreditlər, plastik kartlar, kommunal, rabitə və digər xidmətlərin ödənişləri, valyuta mübadiləsi və sair bank xidmətlərini təklif edir.

Qeyd edək ki, Kapital Bank 2015-ci ildən etibarən Bakı və regionlarda həyata keçirdiyi filial şəbəkəsinin transformasiyası layihəsini həyata keçirir. İndiyədək 70-dən çox filialda əsaslı təmir və yerdəyişmə prosesi həyata keçirilib, 40-dan çox yeni filial və şöbə istifadəyə verilib. Layihənin davamı olaraq ilin sonuna qədər bir sıra şəhər və rayonlarda yeni xidmət nöqtələri açılacaq, həmçinin bəzi filial və şöbələr əsaslı təmir olunaraq müştərilərin xidmətinə veriləcək.

Ölkənin birinci bankı olan Kapital Bank PAŞA Holding-ə daxildir və Azərbaycanda ən böyük filial şəbəkəsi — 112 filialı və 24 şöbəsi ilə müştərilərin xidmətindədir. Bankın məhsul və xidmətləri barədə daha ətraflı məlumat almaq üçün https://kapitalbank.az saytına, 196 Sorğu Mərkəzinə və ya Bankın müxtəlif sosial şəbəkələrdə olan səhifələrinə müraciət edə bilərsiniz. Nağd pul krediti sifarişi üçün — https://kbl.az/krdt, Birbank kartı sifarişi üçün — https://kbl.az/tkstcrd.

Birbank Cashback kart sahibləri bonuslardan ayda 50 manat qazanırlar

Məlum olduğu kimi əməkhaqqı işçiyə ödənilən bir sıra ödənişlərin hesablanması zamanı əsas hesab edildiyi üçün əməkhaqqıya dəyişikliklərin təsiri barədə qeyd edəcəyik.

Mövcud qanunvericiliklə əməkhaqqı aşağıdakı bir sıra hesablamaların əsasını təşkil edir. Bu hesablamalara aiddir:

• Məzuniyyət dövrü üçün son 12 ayın əməkhaqqısı nəzərə alınır. Belə ki, şəxsin məzuniyyət haqqı hesablanarkən işçinin son 12 aydakı əməkhaqqısı toplanmaqla 1 aylıq və buna müvafiq olaraq 30.4-ə bölünməklə 1 günlük məzuniyyət haqqı müəyyən edilir.
• Əmək qabiliyyətinin müvəqqəti itirilməsi halında son 12 ayın qazancı (əməkhaqqı və digər gəlirlər) hesablanmaqla, ümumi məbləğ həmin 12 ayın iş günlərinin sayına bölünür. Nəticədə 1 iş gününə düşən orta gündəlik qazancı tapılaraq müavinət məbləği hesablanır.
• İşsizlikdən sığorta üzrə aylıq sığorta ödənişi hesablanarkən bu ödənişin verilməsi üçün əsas olmuş hadisənin baş verməsindən əvvəlki 12 ayın aylıq əməkhaqqının 12-ə bölünməsi yolu ilə 1 aylıq sığorta ödənişi məbləği hesablanır.
• Həyatın yığım sığortası üzrə yenilənmiş əməkhaqqı işçinin sığorta müqaviləsinin sonunda əldə edəcəyi gəlirə müsbət təsir edəcəyi üçün məqsədəuyğundur ki, sığorta müqaviləsində düzəliş edilməklə yeni formatda təqdim edilsin. Belə ki, əməkhaqqıya daxil olan vergi və sosial sığorta ödənişlərinin həcmi yenilənmiş əməkhaqqında da dəyişir.

Onu da qeyd edək ki, yenilənmiş əməkhaqqıya uyğun olaraq məzuniyyət götürülərkən son 12 ayın düzgün planlaşdırılması əmək məzuniyyəti zamanı iş günləri ilə balansın pozulmasının qarşısını ala bilir.

Yeni işə başlayan işçiyə görə işəgötürənin öhdəlikləri