Blog Full

Mühasiblər olmasaydı, ciddi maliyyə itkiləri, fırıldaqçılıq halları, oğurluq və digər maliyyə cinayətlərinə səbəb ola biləcək mühüm məlumat və informasiyaların sızması baş verərdi.

Uçotsuz nə baş verərdi?

Uçotsuz sizin biznesiniz pulları itirərdi. Əgər siz yeganə iştirakçısınızsa belə, yenə də hesabların hazırlanmasından başlamış hər şeyi etməlisiniz. Bu cür böyük itkilərlə yanaşı kiçik biznesinizdə uçotun mövcud olmaması, zəif sızmalara da gətirib çıxara bilər.

Mühasibat uçotu cəmiyyət üçün niyə vacibdir?

Mühasibat uçotu biznesin idarə edilməsində mühüm rol oynayır, çünki o, gəlir və xərcləri izləməyə, qanunları tətbiq etməyə və investorlara, idarəetməyə və hökumətə biznes qərarlarının qəbulu üçün istifadə oluna bilən kəmiyyət baxımından maliyyə məlumatları ilə təmin etməyə kömək edir.

Mühasibat uçotu cəmiyyətə necə təsir edir?

Mühasibat uçotu cəmiyyəti iş yerləri ilə təmin edir. Müntəzəm olaraq mühasibat uçotunu öyrəndikdən sonra istənilən bir şəxs büdcə tərtib etməyi də öyrənə bilər və hər bir iş planlı şəkildə və cəmiyyətin imkanlarına uyğun həyata keçirilir.

Mühasibat uçotu korporativ maliyyə və pul vəsaitlərini düzgün qeydiyyatdan keçirməklə cəmiyyətə kömək edə bilər.

Mühasibatlıq nəyimizə lazımdır?

Əməliyyatları izləməklə yanaşı, yaxşı tətbiq edilmiş mühasibat uçotu sistemləri maliyyə proqnozlaşdırılması və ya təhlilinin bir hissəsi kimi pul vəsaitlərinin hərəkətinin proqnozlaşdırılması, büdcənin tərtibi və gəlirlərin proqnozlaşdırılması üçün də istifadə edilə bilər.

Yaxşı idarə olunan mühasibat sistemi fırıldaqçılıq, maliyyə səhvləri və vergi problemləri kimi riskləri azalda bilər.

Mühasiblərin vəzifələri nədir?

Mühasibin tipik vəzifə və məsuliyyətlərinə aşağıdakılar daxildir:

• Mühasibat və vergi hesabatlarının hazırlanması;
• Xərclərə və büdcələrə nəzarət;
• Maliyyə nəticələrinin auditi və təhlili;
• Maliyyə proqnozu və risk təhlili;
• Xərcləri azaltmaq və mənfəəti artırmaq məsələləri üzrə məsləhətlər;
• Maliyyə və büdcə hesabatlarının hazırlanması və təqdim edilməsi.

Müasir biznes mühitində mühasibat uçotunun rolu

Mühasib cəmiyyətə necə fayda verə bilər?

Peşədə çoxdan belə bir fikir formalaşıb ki, cavabdehlik özü ilə məsuliyyət də gətirir. Milleniallar nəslindən olanlar müxtəlif üsullarla, o cümlədən könüllülər, qeyri-kommersiya təşkilatlarında iş, direktorlar şurasında iş, pul ianələri və davamlı inkişafın uçotu kimi praktik sahələrin inkişaf etdirilməsi ilə öz töhfələrini verirlər.

Uçot iqtisadiyyata necə təsir edir?

Mühasibat uçotu iqtisadiyyatın inkişafında mühüm rol oynayır. Yüksək keyfiyyətli korporativ hesabatlar şəffaflığın artırılması, yerli və beynəlxalq investisiyaların səfərbər edilməsinin asanlaşdırılması, əlverişli investisiya mühitinin yaradılması və maliyyə sabitliyinə töhfə verən investorların inamının yaradılması üçün əsasdır.

Mühasibat uçotu cəmiyyətimizdə necə kök salıb?

Bəli, mühasibat uçotu cəmiyyətimizdə kök salıb və iqtisadi sistemimiz üçün həyati əhəmiyyət kəsb edir. Mühasibatlıq şöbəsi fəaliyyətin nəticələrinin uçotunu aparır. Mühasibat uçotu hər bir müəssisənin məşğul olduğu üç fəaliyyət növünü izləyir: maliyyələşdirmə, investisiya və əməliyyatlar. Mühasibat məlumatlarından cəmiyyətimizdə hər bir təşkilat və fərd tərəfindən istifadə olunur.

Müasir dünyada mühasibat uçotunun rolu nədir?

Müasir dünyada mühasibat uçotunun rolu təkcə maliyyə əməliyyatlarının uçotu ilə məhdudlaşmır, həm də müxtəlif qərarların qəbul edilməsi, müxtəlif istifadəçilərə müvafiq məlumatların verilməsi, həm qısamüddətli, həm də uzunmüddətli planlaşdırmada köməklik etmək üçün əsas bazanı təşkil edir.

Mühasibat uçotunu öyrənməyin üstünlükləri nələrdir?

• İdarəetmə gücü və liderlik;
• İctimai çıxışlarda səriştə;
• Aktual vergi bilikləri;
• İşgüzar ekspertiza;
• Sistem bacarıqları;
• Ünsiyyət məharəti;
• Əlavə audit təlimi.

İnsan resurslarının istifadəsi və inkişafında xarici təcrübə

Vergi Məcəlləsində avtonəqliyyat vasitələri üçün azadolmanı nəzərdə tutan 199.4.3-cü maddə ləğv edildikdən sonra – 1 yanvar 2022-ci ildən avtonəqliyyat vasitələri əmlak vergisinə cəlb edilir. 2022-ci ilin əmlak vergisi təqdim ediləndə müəssisələrin balansında olan nəqliyyat vasitələri üçün əmlak vergisi hesablanılıb ödənilməlidir. Bəs bu zaman hesablamalar necə aparılmalıdır? 2022-ci ilin əvvəlinə nəqliyyat vasitələrinin qalıq dəyəri əmlak vergisi üçün nəzərə alınmalıdırmı? Suallara sərbəst auditor Altay Cəfərov aydınlıq gətirib.

Maraq doğuran halları konkretləşdirmək üçün misalı nəzərdən keçirək.

“AA” MMC-nin balansında ancaq əsas vəsaitlər kimi 2021-ci ilin əvvəlinə 10.000 manatlıq, həmin ilin sonuna isə 7.500 manat qalıq dəyəri olan nəqliyyat vasitələri vardır. Şirkət 2022-ci ildə heç bir əsas vəsait almayıb və nəqliyyat vasitələrinə illik norma ilə amortizasiya hesablayıb. Bu halda MMC-nin 2021-ci və 2022-ci il üçün əmlak vergisi nə qədər olacaq?

2021-ci ildə nəqliyyat vasitəsi əmlak vergisindən azad edildiyinə görə əmlak vergisi bəyannaməsində ilin əvvəlinə azad edilən əmlakın qalıq dəyəri kimi 10.000 manat; 2021-ci ilin sonuna isə bəyannamənin 1-ci əlavəsinin 513-cü sətrində, Vergi Məcəlləsinin 199.4.3.-cü maddəsinə əsaslanaraq, 7.500 manat yazılacaq. Nəticə etibarilə 2021-ci il üçün əmlak vergisi hesablanmayacaq.

Bu halda 01.01.2022-ci il tarixinə əsas vəsaitlərin qalıq dəyəri 7.500 manat olacaq. 2022-ci ildə norma ilə 1.875 manat amortizasiya hesablanıldığından 2022-ci ilin sonuna nəqliyyat vasitələrinin qalıq dəyəri (7.500 – 1.875) = 5.625 manat müəyyənləşdirilir.

7.500 x 25% = 1.875 manat;
7.500 – 1.875 = 5.625 manat.

Nəqliyyat vasitələri 2021-ci ilin sonuna əmlak vergisindən azad edilmişdirsə, bəs 2022-ci ilin əvvəlinə də əmlak vergisi bəyannaməsində azad edilən kimi yazılacaqmı?

Qeyd edildiyi kimi, nəqliyyat vasitələrinin əmlak vergisindən azad edilməsinin son tarixi 31.12.2021-ci ilə kimi olub. Artıq 01.01.2022-ci ildən əmlak vergisinə cəlb edildiyinə görə 2022-ci ilin əmlak vergisi bəyannaməsinin ilin əvvəlinə nəqliyyat vasitələri vergiyə cəlb edilən əmlak kimi yazılmalıdır. Eyni zamanda da ilin sonuna vergiyə cəlb edilən əmlak kimi qeyd edilməlidir.
Odur ki, cəmiyyətin 2022-ci ildə əmlak vergisi belə hesablanacaq:

7.500 + 5.625 = 13.125 manat;
13.125 : 2 = 6.562,5 manat;
6.562,5 x 1% = 65,63 manat.

Beləliklə, “AA” MMC-nin 2022-ci üçün əmlak vergisi 65,63 manat təşkil edəcək.

2022-ci il üçün əmlak vergisi bəyannaməsi təqdim ediləndən sonra vergi orqanlarından 2021-ci ilin sonuna 7.500 manat əmlakın azad edilən, 2022-ci ilin əvvəlinə isə cəlb edilən kimi yazılması haqqında uyğunsuzluq xəbərdarlığı daxil ola bilər. Bu halda sadə açıqlama təqdim etməklə uyğunsuzluq aradan qaldırılır. Yəni vergi ödəyiciləri Vergi Məcəlləsində olan dəyişiklik əsasında 2021-ci ildə nəqliyyat vasitələrinin əmlak vergisindən azad edilməsi barədə açıqlama təqdim edə bilərlər. Açıqlamada 2022-ci ilin əvvəlindən nəqliyyat vasitələri vergiyə cəlb edilən əmlak olduğundan, 01.01.2022-ci ildə əmlak vergisi bəyannaməsində onların vergiyə cəlb edilən əmlak kimi yazıldığı qeyd edilməlidir.

Mənbə: vergiler.az

MMC-lərin məcburi auditdən keçməsi nəyə görə zəruridir?

Sahibkarlıq subyektlərinin öz işlərini düzgün qura bilməsində auditin xüsusi rolu var. Mövzunu “A Audit and Consulting” MMC-nin direktoru, auditor Rüfət Əliyev şərh edir.

Audit – əmtəə istehsalı və satışı, xidmət göstərilməsi və iş görülməsi ilə məşğul olan təsərrüfat subyektlərində mühasibat uçotunun dəqiq və dürüst aparılmasının və maliyyə hesabatlarının müstəqil yoxlanılmasıdır. Audit yoxlaması məcburi və ya könüllü (təsərrüfat subyektinin öz təşəbbüsü ilə) ola bilər.

“Auditor xidməti haqqında” Qanunun 2-ci maddəsinə görə, öz maliyyə hesabatlarını dərc etdirməli olan təsərrüfat subyektləri üçün, habelə qanunla bilavasitə nəzərdə tutulmuş hallarda həyata keçirilməli olan audit məcburi, digər hallarda isə könüllüdür.

İcbari auditin təsərrüfat subyektləri səhmdar cəmiyyətlər, bir çox ictimai əhəmiyyətli qurumlar və s. olsa da, bu yazıda hədəf auditoriyamız məhdud məsuliyyətli cəmiyyətlərdir.

Mülki Məcəlləsinin 91.4 – cü maddəsinə əsasən, məhdud məsuliyyətli cəmiyyət (mikro və kiçik sahibkarlıq subyektləri istisna olmaqla) illik maliyyə hesabatlarının düzgünlüyünü yoxlatmaq üçün hər il müstəqil auditor cəlb etməlidir, başqa sözlə, kənar audit keçirməlidir.

“Mikro, kiçik, orta və iri sahibkarlıq subyektlərinin bölgüsü meyarları”nın təsdiq edilməsi haqqında Nazirlər Kabinetinin qərarı ilə meyarlar aşağıdakı kimi təsnifləşdirilib:

Cədvəldən göründüyü kimi, işçilərinin sayı 50 nəfərdən, illik gəlirləri (və ya xərcləri) 3 milyon manatdan çox olan istənilən MMC icbari olaraq kənar audit yoxlamasından keçməlidir. Əks təqdirdə İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 464-cü maddəsinə əsasən, “Auditor xidməti haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə nəzərdə tutulmuş hallarda həyata keçirilməli olan məcburi auditdən yayınmağa görə:

• vəzifəli şəxslər 300 manatdan 600 manatadək;
• hüquqi şəxslər 1.500 manatdan 2.500 manatadək məbləğdə cərimə edilir.

Auditorlar Palatası Şurasının 3 oktyabr 2022-ci il tarixli 348/1 nömrəli “Azərbaycan Respublikasının ərazisində göstərilən auditor xidmətlərinin dəyərinin minimum hədləri” barədə qərarına qədər ölkə ərazisində aparılan auditor xidmətləri şuranın 2019-cu il 28 dekabr tarixli 316/6 nömrəli qərarı ilə tənzimlənirdi. Burada əsas diqqət olunan məqam əvvəllər qərarın adındakı “tövsiyə olunan” ifadəsinin son dəyişiklikdə çıxarılmasıdır. Belə ki, sərbəst auditorlar və ya auditor təşkilatları əvvəlki illərdə müştəri ilə müqavilə bağladıqda “tövsiyə olunan” ibarəsinə əsasən müştərilərə xidmət müqabilində minimum həddə göstəriləndən nisbətən aşağı məbləğdə qiymət təklif edə bilərdisə, artıq bu kimi hallar yolverilməzdir. Dəyişikliyə əsasən, audit bazarının qiyməti, demək olar ki, vahid tarif ilə nizamlanır. Çünki hər hansı auditor öz müştərisinə minimum həddən aşağı qiymət təklif edərsə, həmin icraçıya qarşı Azərbaycan Respublikasının Auditorlar Palatası Şurasının 2022-ci il 19 oktyabr tarixli 349/1 nömrəli qərarı ilə təsdiq edilmiş “Auditor xidməti zamanı icra intizamının pozulmasına görə intizam məsuliyyəti və onun tətbiqi haqqında Əsasnamə”də nəzərdə tutulan intizam tədbirləri tətbiq edilir. Bundan əlavə, əvvəllər dövriyyəsi bir milyon manatdan yuxarı olan, hətta 8 rəqəmli dövriyyəli şirkətlər üçün tövsiyə olunan minimum audit məbləği 9.000 manat təşkil etdiyi halda, son dəyişiklikdə bu məbləğlər fərqlidir.

Misal 1: Tutaq ki, “AA” və “BB” şirkətlərinin müvafiq olaraq 3 milyon və 15 milyon manat dövriyyələri olub. Hazırkı qiymət cədvəli ilə təyin olunan minimum audit məbləği “AA” şirkəti üçün 6.000 manat, “BB” şirkəti üçün isə 15.500 manat olacaq.

Çox təəssüf ki, bəzi şirkət rəhbərləri audit yoxlamasından keçmək əvəzinə, cərimə məbləğinin nisbətən azlığından sui-istifadə edib cərimə ödəməyə üstünlük verirlər. Həmin sahibkarların nəzərinə çatdırmaq istəyirik ki, İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 9.2-ci bəndinə görə, uzanan inzibati xətaya görə şəxs inzibati məsuliyyətə cəlb olunduqdan sonra bu xətanı törətməkdə davam edirsə, inzibati məsuliyyətə cəlb olunur. Bu müddəaya əsasən, müəssisə kənar auditor yoxlamasından keçirilməyən il ərzində bir neçə dəfə cərimə oluna bilər.

Misal 2: “AB” şirkəti 2021-ci ilin maliyyə hesabatlarını 2022-ci ildə kənar auditor yoxlamasından keçirmədiyi üçün 2023-cü ilin yanvar ayında məhkəmə qərarı ilə İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 464-cü maddəsi ilə cərimə olunub. İnzibati xətanın tətbiq müddətinin bir il olduğunu nəzərə alsaq, bu o deməkdir ki, əgər “AB” şirkəti ilk dəfə cərimə olunduqdan sonra da kənar auditor yoxlamasından keçməzsə, 2023-cü il ərzində bir neçə dəfə yenidən cərimələnə bilər. Təcrübədə kiminsə başına bu hal hələ gəlməyibsə, gəlməyəcək demək deyil!

Sahibkarlar yoxlamalarını peşəkar auditorlara həvalə edərsə, bu onların özü üçün də, şirkət üçün də faydalı olar.

Mənbə: vergiler.az

Uşaqların əmək hüquqlarının tənzimlənməsi, onlara verilən güzəştlər

İşaxtaranlar üçün əla fürsət!

Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi tabeliyində Dövlət Məşğulluq Agentliyi və “Azərbaycan Mühasiblər Məktəbi” MMC-nin birgə təşkil etdiyi “ƏMƏLİYYATÇI-MÜHASİB” kursu işsiz və işaxtaranlar üçün öz karyeralarını qurmaq yolunda əla fürsətdir.

Dövlət Məşğulluq Agentliyi tərəfindən maliyyələşdirilən bu kurs tam ödənişsizdir. Agentliyin əsas məqsədi vətəndaşların məşğulluğunu təmin etməyə dəstək göstərməkdir.

Agentlik kursların təşkili üçün özəl tədris müəssisləri ilə əməkdaşlıq edir. Onların əməkdaşlığa cəlb edilməsi müraciət edən belə təhsil müəssisələrinin ümumi qiymətləndirilməsi əsasında aparılır. Sonuncu qiymətləndirmə 2022-ci ilin sonunda agentliyə müraciət edən 34 müəssisə üzrə aparılıb, onlardan 14-ü ilə qarşılıqlı əməkdaşlığın qurulması məqsədəuyğun sayılıb. “Azərbaycan Mühasiblər Məktəbi” MMC onlardan biridir.

Birgə əməkdaşlıq çərçivəsində əməliyyatçı-mühasiblər hazırlayan kurs təşkil ediləcək. Kursda dinləyicilər peşənin perspektivləri haqqında məlumat alacaq, əməliyyatçı – mühasib kimi işə başlamaq üçün bilik və bacarıqlara yiyələnəcək, baş mühasib kimi yetişmək üçün necə inkişaf etməyin yollarını öyrənəcəklər. Kursda mühasibat elminin əsaslarını öz işinin peşəkarı olan təcrübəli mühasiblər tədris edəcək.

Qeydiyyat üçün əsas meyar Məşğulluq Altsistemində “işsiz” və ya “işaxtaran” kimi qeydiyyatın, mühasibat üzrə baza biliklərinin olması və təhsilini bitirməsidir. 

Qiyabi təhsil alan tələbələr də müraciət edə bilərlər. Müraciət edən şəxslər peşə hazırlığı istiqaməti üzrə uyğunluğu təsdiqləndikdən sonra peşə hazırlığı kurslarına cəlb olunacaqlar.

Kursun müddəti 1.5 aydır. Həmçinin təlim müddətində həftədə 3 dəfə olmaqla praktiki təcrübə keçiriləcəkdir. Kursu bitirənlərə sertifikat təqdim edilir. Kursu uğurla bitirənlərin işlə təmin olunmasına köməklik göstəriləcək.

İştirak etmək üçün, keçidə daxil olmaqla sorğunu doldurun: https://forms.gle/

+994 12 310 09 29

+994 50 225 82 05