Blog Full

Vebinar: “Vergi Məcəlləsinə gözlənilən dəyişikliklər – 2024”

24 Noyabr tarixində təşkil edilən vebinarı izləmək üçün keçid edin: https://www.youtube.com/

Vebinarın proqramı:

• Əmtəəsiz əməliyyatlar və riskli vergi ödəyiciləri (m.13.2.81, 13.2.82)
• Bazar qiymətləri (14.3.6, 14.6.5-cı maddə)
• VM əlavələr
• Vergi ödəyicisinin vəzifələri (16.1.6)
• Vergi orqanının hüquqları (23.1.2)
• Qeyri-rezidentin vergi uçotuna alınması (33.8-1)
• Vergi yoxlamaları (36.3-1)
• Nümunə kimi əşyaların və sənədlərin götürülməsi (43.11)
• Maliyyə sanksiyaları (58.6, 58.8, 58.8.3, 58.16-cı maddələr)
• Şikayətlər (63-cü maddə)
• Borcların alınması (65-ci maddə)
• Əlaqəli məlumatlara əsasən vergilərin hesablanması (67.2-ci maddə)
• Müəssisə ləğv edildikdə vergi öhdəlikləri (79.3-cü maddə)
• Vergi öhdəliklərinin yerinə yetirilməsi müddətləri (85-ci maddə)
• Yeni əlavələr və düzəlişlər ( 85.8, 85.8.6, 85.8.7, 85.9-3, 85.10-2)
• Fiziki şəxslərin gəlir vergisi (96.5, 98-ci maddələr)
• Gəlir vergisinin dərəcəsi (101-ci maddə)
• Azadolmalar (102, 106-cı maddələr)
• Gəlirdən çıxılan və çıxılmayan xərclər (108,109,111.4-cü maddələr)
• Təmir xərclərinin gəlirdən çıxılması (115-cı maddə)
• Sığorta və məhdudlaşdırılan xərclərinin gəlirdən çıxılması (115-ci maddə)
• Zərərin, təmir məbləğinin keçirilməsi, dividendlər və faizlər (121, 122,123-cü maddələr)
• Birgə fəaliyətdən mənfəətin, gəlirlərin bölüşdürülməsi (137-ci maddə)
• Maliyyə lizinqi (140-cı maddə)
• ƏDV-dən azad olan əməliyyatlar (164-cü maddə)
• ƏDV-nin əvəzləşməsi (175-ci maddə)
• Aksiz vergisi, azadolmalar (188-ci maddə)
• Aksiz vergisi, dərəcələr (190-cı maddə)
• Keçid müddəalar.

Təlimçi: Azər Qənbərov

Azər Qənbərov Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetində “Dövlət maliyyəsində vergi siyasəti”, “Vergi inzibatçılığı”, “Vergi müqavilələri”, “Vergi auditi”, “Vergi planlaşdırılması”, “Rəqəmsal iqtisadiyyat və vergiqoyma” fənlərini tədris edir.

Eyni zamanda “Azərbaycan Mühasiblər Məktəbi”ndə vergi üzrə təlimçi, SOCAR Baş ofisində Vergilər Departamentində rəis müavini vəzifələrində çalışır.

Vergi qanunvericiliyinin tətbiqinə dair 50-dən artıq məqalənin müəllifidir. Peşəkar Mühasib Sertifikat imtahanını hər iki sektor üzrə müvəfəqiyyətlə vermişdir. «CİMA və ACCA» üzrə « Diplom Performance Management» və «DİPİFR»  beynəlxalq diplomların sahibidir.

Azərbaycanda ilk dəfə mənfəət vergisinin SAP ERP sistemində avtomatlaşdırılması və vergi uçotu ilə maya dəyərinin, gəlir və xərclərin uçotunun, eləcə də vergi registrlərinin düzgün formalaşması üzrə layihənin rəhbəridir.

Vergi auditi və daxili audit üzrə 15 ildən çox təcrübəyə malikdir.

Əlaqə:

Beynəlxalq yükdaşıma fəaliyyəti ilə məşğulam, bu yaxınlarda ƏDV ödəyicisi olmuşam. Yerli şirkətlərlə müqavilə bağlayıb, xaricdən gətiriləcək yükləri Azərbaycana və ya ölkədən xaricə yükdaşımasını həyata keçirirəm. Bilmək istərdim ki, elektron qaimə-fakturanı necə göndərməliyəm, ƏDV-dən azad olunan, yoxsa ƏDV-yə “0” dərəcə ilə cəlb edilən kimi?

İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Dövlət Vergi Xidmətindən bildirilib ki, Vergi Məcəlləsinin 165.1.4-cü maddəsində təsbit edilib ki, beynəlxalq yük daşınması ƏDV-yə sıfır (0) dərəcəsi ilə cəlb edilir. Buna əsasən, qeyd olunan xidmətlərin dəyəri elektron qaimə-fakturanın “o cümlədən, ƏDV-yə “0” dərəcə ilə cəlb edilən əməliyyatların dəyəri” sütununda göstərilir.

Əsas: Vergi Məcəlləsinin 71-1-ci, 165.1.4-cü maddələri. Nazirlər Kabinetinin qərarı ilə təsdiq edilmiş “Elektron qaimə-fakturanın forması, tətbiqi, uçotu və istifadəsi Qaydası”.

Mənbə: vergiler.az

Mən istehsal müəssisəsində mühasib, iş yoldaşım isə 1C operatoru vəzifəsində çalışırıq. Şirkətimiz kadr islahatı ilə bağlı məni PMS hazırlığına, iş yoldaşımı isə data analitika kursuna göndərir, təlimin pulu müqavilə əsasında qarşı tərəfə ödənilir. Bilmək istərdim: təlimə ödənilən vəsait şirkət üçün gəlirdən çıxılan xərc hesab edilirmi?

İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Dövlət Vergi Xidmətindən bildirilib ki, gəlirdən çıxılmayan xərclərdən başqa, gəlirin əldə edilməsi ilə bağlı olan bütün xərclər, həmçinin qanunla nəzərdə tutulmuş icbari ödənişlər gəlirdən çıxılır.

Sorğuda qeyd olunan, işçilərin işəgötürən tərəfindən ödənilmiş sosial xarakterli xərcləri işəgötürənin gəlirdən çıxılan xərclərinə aid edilmir.

Əsas: Vergi Məcəlləsinin 108-ci və 109-cu maddələri

Mənbə: vergiler.az

Vergi Məcəlləsinin 151.5-ci maddəsinə əsasən, əvvəlki vergi ilində fəaliyyəti və ya vergi tutulan mənfəəti (gəliri) olmayan və növbəti vergi ilində fəaliyyət göstərən hüquqi şəxslərin və sahibkarlıq fəaliyyətini hüquqi şəxs yaratmadan həyata keçirən fiziki şəxslərin, habelə yeni yaradılmış və fəaliyyət göstərən vergi ödəyicilərinin (bundan sonra – əvvəllər fəaliyyəti və ya vergi tutulan mənfəəti (gəliri) olmayan vergi ödəyiciləri) cari vergi ödəmələri bir neçə üsulla həyata keçirilir. 

Öncə kimlərin həmin metodu seçmək hüququnun, daha doğrusu, vəzifəsinin olmasını aydınlaşdıraq. Vergi Məcəlləsinin 151.5-ci maddəsini seçmək aşağıdakı kateqoriyadan olan vergi ödəyicilərinin vəzifəsidir:

Əvvəlki vergi ilində fəaliyyəti olmayan vergi ödəyiciləri

Misal 1: Vergi ödəyicisi 2018-ci ildə mənfəət (gəlir) vergisi ödəyicisi kimi qeydiyyata alınıb, 2019-cu ildə 20.000 manat vergi ödəsə də, 2020-ci ildə fəaliyyətini ikiillik müddətə müvəqqəti dayandırıb. Həmin vergi ödəyicisi 2022-ci ildə fəaliyyətini bərpa etdikdə artıq cari vergi ödəmələrini Vergi Məcəlləsinin 151.5-ci maddəsinə uyğun olaraq həyata keçirməlidir.

Əvvəlki vergi ilində mənfəət (gəlir) vergisi ödəyicisi olmayan vergi ödəyiciləri

Misal 2: Vergi ödəyicisi 2021-ci ildə sadələşdirilmiş vergi ödəyicisi olub, 2022-ci ildə isə məcburi və ya könüllü olaraq mənfəət (gəlir) vergisi mükəlləfiyyətçisinə çevrilib. Bu halda vergi ödəyicisi 2022-ci ildə cari vergi ödəmələrini Vergi Məcəlləsinin 151.5-ci maddəsinə uyğun olaraq həyata keçirməlidir.

Misal 3: Vergi ödəyicisi 2020-ci ildə mənfəət (gəlir) vergisi ödəyicisi olsa da 2021-ci ildə sadələşdirilmiş vergi ödəyicisi kimi fəaliyyət göstərib. Son 12 aylıq dövriyyəsi 200.000 manatdan çox olduğundan ƏDV qeydiyyatına alınıb. Bu halda o, 2022-ci ildə mənfəət (gəlir) vergisi ödəyicisinə çevrildiyi halda cari vergi ödəmələrini Vergi Məcəlləsinin 151.5-ci maddəsinə əsasən hesablamalıdır.

Misal 4: Pərakəndə satış fəaliyyəti həyata keçirən vergi ödəyicisi 2022-ci ilin birinci rübündə sadələşdirilmiş vergi ödəyicisi olsa da, rüb ərzində elektron qaimə-faktura ilə rəsmiləşdirilməli əməliyyatlarının həcmi ümumi ticarət əməliyyatlarının (satışdankənar gəlirlər istisna olmaqla) həcminin 30 faizindən çox olduğu üçün Vergi Məcəlləsinin 218.6.1-ci maddəsinin tələblərinə uyğun olaraq sadələşdirilmiş vergi ödəyicisi olmaq hüququnu itirir. Bu halda, vergi ödəyicisi “Cari vergi ödəmələrinin hesablanması haqqında Arayış”ı Vergi Məcəlləsinin 151.5-ci maddəsinin tələblərinə uyğun olaraq təqdim etməlidir.

Misal 5: Sadələşdirilmiş vergi ödəyicisi olan hüquqi şəxş tədris kurslarının keçirilməsi ilə məşğuldur. 2022-ci ilin II rubundə vergi ödəyicisinin elektron qaimə-faktura əsasında təqdim etdiyi kurslar üzrə xidmətlərin məbləği rüblük dövriyyəsinin 30 faizindən çox olduğu üçün sadələşdirilmiş vergi ödəyicisi olmaq hüququ Vergi Məcəlləsinin 218.6.2-ci maddəsinə əsasən məhdudlaşdırılır. Bu halda da vergi ödəyicisi cari ödəmələrini Vergi Məcəlləsinin 151.5-ci maddəsindəki metoda uyğun həyata keçirməlidir.

Maraqlı bir hala baxaq. Tutaq ki, vergi ödəyicisi 2021-ci ildə mənfəət (gəlir) vergisi ödəyicisi olub, vergini də hesablayıb, amma 2022-ci ildə sadələşdirilmiş vergi ödəyicisi olmaq hüququndan istifadə edib. Vergi ödəyicisi 2022-ci ilin 2-ci rübündə yenidən mənfəət (gəlir) vergisi ödəyicisi olarsa, hansı maddəni təqdim etməlidir: 151.1, 151.2, yoxsa 151.5-ci?

Fikrimizcə, bu halda vergi ödəyicisinin Vergi Məcəlləsinin 151.5-ci maddəsini tətbiq etmək hüququ olmayacaq, çünki 2021-ci ildə mənfəət (gəlir) vergisi ödəyicisi kimi verginin hesablanmasını həyata keçirib, o səbəbdən də Vergi Məcəlləsinin 151.1-ci və ya 151.2-ci maddəsini tətbiq edəcək.

Vergi tutulan mənfəəti (gəliri) olmayan vergi ödəyiciləri

1 yanvar 2022-ci il tarixdən Vergi Məcəlləsinin 151.5-ci maddəsinə edilən əlavənin məqsədi də maraqlıdır. Son əlavəyədək əvvəlki vergi ilini zərərlə başa vuran vergi ödəyicisi növbəti ilin rüblərində mənfəətlə işləsə də ondan cari vergi ödəmələrin həyata keçirmək tələb edilmirdi. Çünki vergi ödəyicisi Vergi Məcəlləsinin 151.1-ci maddəsi üzrə cari vergi ödəməsini seçərsə, ötən il zərərlə işlədiyi üçün rüblük ödənişdə mənfəətin 1/4-ni müəyyənləşdirmək mümkün olmur. Vergi ödəyicisi Vergi Məcəlləsinin 151.2-ci maddəsini seçdikdə isə ötən vergi ili üzrə mənfəət vergisi olmadığından xüsusi çəki müəyyənləşdirmək alınmır.

Göründüyü kimi, həm Vergi Məcəlləsinin 151.1-ci, həm də 151.2-ci maddələri üzrə cari vergi ödəmələrini hesablayarkən rüb üzrə cari vergi ödəməsi formalaşmır. Bu səbəbdən də vergi orqanı ötən il zərərlə işləyən ödəyicilərin cari vergi ödəməsini Vergi Məcəlləsinin 151.5-ci maddəsinə uyğun hesablamaq tələbini müəyyən edib.

Misal 6: Kiçik sahibkarlıq subyekti olan vergi ödəyicisi 2021-ci ili 20.000 manat məbləğində zərərlə bitirib. 1 yanvar 2022-ci ildən etibarən, Vergi Məcəlləsinin 151.5-ci maddəsinə uyğun olaraq, vergi ödəyicisi “Cari vergi ödəmələrinin hesablanması haqqında Arayış”da gəlirlərini hər rübdə artan yekunla qeyd etməlidir.

Hesabat ilində yeni yaradılmış vergi ödəyiciləri

Misal 7: Vergi ödəyicisi 2022-ci ildə yaradıldıqda mənfəət (gəlir) vergisi ödəyicisi kimi qeydiyyata alınıb. Bu halda vergi ödəyicisi ötən ildə fəaliyyəti olmadığı, yəni hesabat ilində yeni yarandığı üçün cari vergi ödəmələrini Vergi Məcəlləsinin 151.5-ci maddəsinin tələblərinə uyğun həyata keçirməlidir.

Sonda qeyd edək ki, Vergi Məcəlləsinin 151.5-ci maddəsinin tələblərinə uyğun olaraq “Cari vergi ödəmələrinin hesablanması haqqında Arayış”ı tətbiq edən vergi ödəyicilərinin həmin Məcəllənin 151.1-ci və ya 151.2-ci maddələri üzrə metodu tətbiq etmək hüququ məhdudlaşdırılıb. Yuxarıda qeyd etdiyimiz kriteriyalara uyğun olaraq, vergi ödəyiciləri yalnız Vergi Məcəlləsinin 151.5-ci maddəsində qeyd edilmiş hesablama üzrə cari vergi ödəmələrini həyata keçirə bilərlər.

Mənbə: vergiler.az