Blog Full

Təcrübədə qarşıya çıxan məsələlərdən biri də işçinin məzuniyyətdə olduğu dövrdə əmək qabiliyyətinin itirilməsi halının ölkə xaricində baş verməsidir. Eyni zamanda, işçinin itirilmiş əmək qabiliyyətinin bərpası ilə bağlı müalicəsini ölkə xaricində davam etdirməsi halı da mümkündür. Əmək qanunvericiliyi üzrə ekspert Nüsrət Xəlilov bu hallarda hallarda işçiyə müavinətin verilməsi qaydalarını şərh edir.

Öncə onu qeyd edək ki, işçinin əmək qabiliyyətini itirdiyinə görə müavinətin verilməsi üçün əsas sənəd yalnız xəstəlik vərəqəsidir. Başqa sənədlər müavinətin verilməsi üçün əsas ola bilməz. Bəs proses ölkə xaricində baş verərsə, sənədləşmə necə həyata keçirilməlidir?

Sığortaolunana respublikadan xaricdə əmək qabiliyyətinin müvəqqəti itirilməsi ilə əlaqədar verilmiş sənədlər yaşayış və ya iş yeri üzrə müalicə-profilaktika idarələri tərəfindən xəstəlik vərəqələri ilə əvəz olunur, iş yerində ümumi əsaslar üzrə sığortaolunana müavinət təyin edilir və “Məcburi dövlət sosial sığortası üzrə ödəmələrin və əmək qabiliyyətini müvəqqəti itirmiş işçilərə sığortaedənin vəsaiti hesabına ödənilən müavinətin hesablanması və ödənilməsi haqqında” Əsasnamə ilə müəyyən edilmiş qaydada ödənilir.

Misal 1

İşçi əmək qabiliyyətini itirdikdən sonra müalicəsini Türkiyə Respublikasında almaq qərarına gəlib. Bu halda ona müavinət hansı sənədlər əsasında təyin ediləcək?

İşçi əmək qabiliyyətini itirməsinə dair poliklinikaya müraciət edərək qeydiyyata düşür və ona xəstəlik vərəqəsi açılır. Daha sonra Türkiyədə müalicəyə dair sənədləri poliklinikaya təqdim edərək xəstəlik vərəqəsini əldə edir və onun əsasında işçiyə müavinət təyin edilir.

Misal 2

İşçi xaricdə olduğu müddətdə əmək qabiliyyətini itirib və xaricdə tibb məntəqəsinə müraciət edərək müvafiq sənəd alıb. Ona müavinət hansı şəkildə təyin ediləcək?

Xaricdə əmək qabiliyyətinin itirilməsinə görə əldə edilmiş müalicəyə dair müvafiq sənədləri qeydiyyatda olduğu rayonun poliklinikasına təqdim edəcək. Həmin poliklinika təqdim edilən sənədlər əsasında işçiyə xəstəlik vərəqəsi hazırlayacaq və xəstəlik vərəqəsi iş yerinə təqdim edilməklə ona müavinət hesablanıb ödəniləcək.

Bəs ezamiyyət dövründə əmək qabiliyyətinin müvəqqəti itirilməsinə görə müavinətin ödənilməsi necə tənzimlənir?

Əmək qabiliyyətinin müvəqqəti itirilməsi müəssisənin olduğu yerdən kənarda (məsələn, ezamiyyət zamanı, məzuniyyət dövründə və s.) baş verdikdə də müavinət işçinin iş yerində təyin olunur və bu “Məcburi dövlət sosial sığortası üzrə ödəmələrin və əmək qabiliyyətini müfəqqəti itirmiş işçilərə sığortaedənin vəsaiti hesabına ödənilən müavinətin hesablanması və ödənilməsi haqqında” Əsasnamə ilə müəyyən olunmuş qaydada verilir.

Misal 3

Nərmin 5 gün müddətinə Lənkəran şəhərinə ezam olunub. Ezamiyyətin 2-ci günündə əmək qabiliyyətini müvəqqəti itirib. İşçi ezamiyyətdə olduğu müddətdə əmək qabiliyyətini müvəqqəti itirərsə, bu halda ona müavinət və ezamiyyə haqqı hesablanmalıdırmı?

Ezam olunmuş işçi ezamiyyə müddətində əmək qabiliyyətini müvəqqəti itirdiyi halda, ona səhhətinə görə həvalə olunmuş xidməti tapşırığı yerinə yetirmək və yaxud daimi yaşayış yerinə qayıtmaq imkanı olmadığı dövr üçün (altı aydan artıq olmamaq şərtilə) ezamiyyə xərclərinin 1 günlük normasına uyğun xərclər ödənilir.

Ezam olunmuş işçinin əmək qabiliyyətini müvəqqəti itirməsi, həmçinin səhhətinə görə daimi yaşayış yerinə qayıtmaq imkanı olmaması səhiyyə xidmətləri tərəfindən müəyyən olunmuş qaydada təsdiq edilməlidir. Əmək qabiliyyətini müvəqqəti itirdiyi dövr üçün ezam olunan işçiyə ümumi əsaslarla əmək qabiliyyətini müvəqqəti itirməsi üzrə müavinət verilir. Əmək qabiliyyətini müvəqqəti itirdiyi günlər ezamiyyətin müddətinə daxil edilmir.

Göründüyü kimi, ezamiyyə zamanı işçinin əmək qabiliyyətini itirməsi adi qaydada işçinin iş yerində əmək qabiliyyətinin müvəqqəti itirilməsi vərəqəsi əsasında təyin edilir və bu günlər ezamiyyə günlərinə daxil edilmir. Amma işçinin əmək qabiliyyətinin müvəqqəti itirilməsi dövründə daimi yaşayış yerinə qayıtmaq imkanı olmadığı səhiyyə xidmətləri tərəfindən təsdiq edilərsə, altı aydan artıq olmamaq şərtilə daimi yaşayış yerinə qayıtmaq imkanı olmadığı dövr üçün ezamiyyə xərclərinin 1 günlük normasına uyğun xərclər ödənilir.

Mənbə: vergiler.az

Xəbər verdiyimiz kimi 26 avqust 2024-cü il tarixində Kapital Bank ASC-nin buraxılış həcmi 30 000 000 (otuz milyon) ABŞ dollar həcmində olan, subordinasiya istiqrazları premium bazar seqmentində listinqə daxil edilib.

Qeyd olunan istiqrazların Bakı Fond Birjasında abunə yazılışı üsulu ilə yerləşdirilməsi 26 sentyabr 2024-cü il tarixində yekunlaşıb. Yerləşdirmədə 159 fiziki, 1 hüquqi şəxs olmaqla, ümumilikdə 160 investor tərəfindən 171 sifariş həyata keçirilib. Bankın istiqrazlarının abunə yazılışında ümumilikdə 35 211 100 ABŞ dolları həcmində tələb yığılıb. Ümumi məbləğin 28 807 200 dolları (96.02%) fiziki şəxslərin, 1 192 800 dolları (3.98%) isə hüquqi şəxslərin payına düşüb.

Xatırladaq ki, təklif edilən istiqrazların hər birinin nominal dəyəri 100 dollar, illik faiz dərəcəsi 7%, ödəniş dövrü 30 gündən bir, tədavül müddəti 7 ildir. Sənədsiz, adlı, faizli, təmin edilməmiş istiqrazların yerləşdirmə üzrə anderrayteri “PAŞA Kapital İnvestisiya Şirkəti” QSC-dir.

Bu istiqraz buraxılışında ilk dəfə olaraq Kapital Bank-ın filial və şöbələrində də istiqrazlara abunə yazılışı həyata keçirilib və fiziki şəxslərin yüksək tələbi ilə yadda qalıb. Filiallarda istiqrazların abunə yazılışını həyata keçirməkdə məqsəd bazara olan etimadın gücləndirilməsi və fiziki şəxslərin investisiya alətlərinə çıxış imkanlarının genişləndirilməsidir. Bu istiqamətdə Kapital Bank gələcəkdə də daim yeni və cəlbedici investisiya alətləri təklif edərək fiziki şəxslərin kapital bazarında aktiv iştirakını təşviq etməyi hədəfləyir. Qeyd edək ki, Kapital Bank bu il ərzində ümumi həcmi 125 milyon ABŞ dolları və 100 milyon manat olmaqla 6 istiqraz buraxılışını uğurla tamamlayıb.

Ölkənin birinci bankı olan Kapital Bank PAŞA Holding-ə daxildir və Azərbaycanda ən böyük filial şəbəkəsi, 118 filialı və 53 şöbəsi ilə müştərilərin xidmətindədir. Bankın məhsul və xidmətləri barədə daha ətraflı məlumat almaq üçün https://kapitalbank.az  saytına, 196 Sorğu Mərkəzinə və ya Bankın müxtəlif sosial şəbəkələrdə olan səhifələrinə müraciət edə bilərsiniz. Nağd pul krediti sifarişi üçün— https://kbl.az/prgtk, Birbank kartı sifarişi üçün — https://kbl.az/prcrc.

Bu sözləri 150 illik yubileyini qeyd edən, ölkənin birinci bankı Kapital Bank-ın Pərakəndə Biznes Ofisinin lideri Fərid İslamov müsahibəsində qeyd edib.

Fərid bəy, Kapital Bank-ın vaxtaşırı bazara yeni məhsullar təqdim etdiyini görürük. Bu məhsullar maliyyə bazarında fərqlilik yaradaraq rəqabətə səbəb olur. Bu dəfə isə Birbank Star-la gündəmə gəldiniz. Necə düşünürsünüz Birbank Star bazarın starı ola biləcəkmi?

Hədəfimiz də elə budur. Maliyyə bazarında hərəkətlilik yaradacaq, rəqabətədavamlı, ən əsası isə müştərilərin ürəyincə olacaq məhsul yaratmaq. Məncə, Birbank Star kartı ilə biz bunu bacarmışıq. Düşünün ki, sizin elə bir kredit kartınız var ki, siz onunla 30 000 manata qədər məbləği ürəyiniz istədiyi kimi istifadə edə bilirsiniz. Üstəlik heç bir faiz və komissiya olmadan. İstər kartdakı pulu Kapital Bank-ın və ya digər bankların bankomatlarında nağdlaşdırın, istər digər bank kartlarına köçürmələr edin, istər ödəniş edin heç bir fərqi yoxdur, bu əməliyyatların heç biri üçün nə faiz, nə də komissiya tətbiq edilmir.

Yəni bugünədək hamımızın öyrəşdiyi ənənəvi kredit kartlarından istifadə şərtləri Birbank Star-da yoxdur?

Xeyr, yoxdur. Bildiyiniz kimi Kapital Bank ölkənin ən böyük müştəri bazasına sahib bankıdır. Bizim uğurumuz həm də ondadır ki, məhsul və xidmətlərimiz üzərində işləyərkən mütləq qaydada müştərilərimizin rəylərini dinləyir, onların qarşılaşdığı çətinlikləri dərindən araşdırırıq. Müştərilərimizin kredit kartından istifadə təcrübəsini araşdırdığımız zamansa tez-tez rastlaşdığımız fikirlər olur. Məsələn, kredit kartları şərtlərinin çox mürəkkəbliyi, faiz və komissiyaların necə hesablandığının anlaşılmaması və bu kimi digər fikirlər. Bu tip suallarla Sorğu  mərkəzimizə də çox müraciətlər gəlir. Ən çox verilən suallar balansın izlənməsi, təsdiqlənməmiş borclar, xərclənən məbləğə tətbiq edilən faizlər haqqında olur. Bu isə çox təbiidir, çünki əksər müştərilər əməliyyatlarının detallarını bankla yanaşı özləri də hesablamaq və izləmək istəyirlər. Ənənəvi kredit kartlarında isə bu hər kəs üçün aydın və rahat deyil.

Məhz elə bu əhəmiyyətli məqamları düşünərək biz yaşından, peşəsindən, sosial statusundan asılı olmayaraq hər kəsin istifadə edə biləcəyi, sadə, istifadəsi asan və böyük bir auditoriyaya xitab edəcək məhsul yaratdıq. Birbank Star sizin yaxın dostunuz kimidir. Kartda olan vəsaiti istədiyiniz kimi istifadə edə bilərsiniz. Heç bir əməliyyata – nə nağdlaşdırmaya, nə köçürməyə, nə də onlayn ödənişə komissiya tətbiq edilmir. Ödəniş şərtləri isə olduqca sadədir. İstifadə edilən məbləğ həmin ayın son gününədək karta geri qaytarılmalıdır. Məbləğ geri qaytarılmadığı və borc formalaşdığı halda isə yaranan hər 500 manatadək borc üçün 10 manat istifadə haqqı formalaşır və bu məbləğ ayın onuna qədər ödənilməlidir. Aylıq ödənişlər, həmin ödənişlərə hesablanan faizlərə nəzarət, əmaliyyətlara görə gələn komissiyalar, tətbiq edilən limitləri keçib-keçməmək həyəcanı, güzəşt müddətini izləmək kimi məqamlar bu kartda yoxdur. Kart üzrə balansı və əməliyyatları isə Birbank mobil tətbiqində məhz Birbank Star üçün yaradılan funksionallıq vasitəsilə rahatlıqla izləmək mümkündür. Hər şey bu qədər rahat və sadədir. Məqsədimiz odur ki, Birbank Star gündəlik istifadə üçün rahat, anlaşılan eyni zamanda da hər kəsin ən sərfəli kartı olsun. Bu kart həm də kredit kartları ilə bağlı müştərilərdə olan faizi çoxdur, komissiyası var kimi neqativ fikirləri tamamilə dəyişəcək.

Yəqin ki, müştəriləri düşündürən vacib bir məqam da keşbeklərdir. Birbank Star-ın keşbek kimi əlavə üstünlükləri də varmı?

Əlbəttə, bizim digər kredit kartlarında olduğu kimi, Birbank Star-da da həm keşbek, həm də ikiqat ƏDV var. Müştərilərimiz Birbank mobil tətbiqindəki keşbek kateqoriyalarına qoşulmaqla, geniş partnyor şəbəkəmizdə alış-veriş etməklə və bankımızın təqdim etdiyi digər imkanlardan faydalanmaqla daha çox keşbek qazana biləcəklər.

Qeyd edim ki, müştərilərimiz Birbank Star kartını Birbank mobil tətbiqindən və onlayn formada kapitalbank.az, birbank.az vebsaytlarından, həmçinin istənilən Kapital Bank filialından müraciət edərək əldə edə bilərlər. Eyni zamanda müştərinin seçiminə əsasən bu kartı həm fiziki, həm də rəqəmsal formada istifadə etmək mümkündür. Onlayn kanallardan sifarişlərdə Bakı şəhəri üzrə ünvana çatdırılma xidməti də mövcuddur. Xatırladım ki, biz bu mövzuda “Wolt” şirkəti ilə əməkdaşlıq edirik. Hətta maraqlı bir faktı deyim ki, “Wolt”la kart çatdırılmasını nəyinki Azərbaycanda, hətta dünyada ilk olaraq biz həyata keçiririk. Şəhər ətrafı ərazilərə çatdırılmanı isə partnyorumuz “Azəriexpress” həyata keçirir.

Bank olaraq lider mövqeyinizi qorumaq və müştəri məmnuniyyətini təmin etmək üçün hansı addımları atırsınız?   

Bu sualın bir cavabı var: müştəriyönümlülük strateji hədəfimizdir. Bizim fəaliyyətimiz müşətərilərimizin rahatlığına və məmnuniyyətinə fokuslanıb. Maliyyə əlçatanlığını təmin etmək üçün proseslərimizin, məhsul və xidmətlərimizin rəqəmsallaşmasına, paralelində  xidmət keyfiyyətinin artırılmasına, eyni zamanda bank xidmətlərinin təhlükəsizliyinə xüsusi diqqət ayırırıq. Yeni texnoloji həllərə, loyallıq proqramlarına aktiv investisiyalar edirik. Məmnuniyyətlə deyə bilərəm ki, öz növbəsində bütün bu təşəbbüslər də bəhrəsini verir. Bu gün nağd pul və kart satışlarımızın 52%-i rəqəmsal kanallar vasitəsilə həyata keçirilir. Keçən il buraxdığımız rəqəmsal depozit məhsulu üzrə portfelimiz 65 milyon manat təşkil edir. 2024-cü il üzrə sentyabr ayına qədər keşbek və ƏDV bonusları şəklində müştərilərimizə 52 milyon manat həcmində vəsait qaytarmışıq. Sorğu mərkəzinə daxil olan müraciətlərin 40%-dən çoxu canlı əlaqə qurmadan AI çat bot vasitəsilə cavablandırılmaqla xidmət sürəti bir neçə dəqiqədən 4-5 saniyəyədək endirilib.

Təşəkkür edirəm, Fərid bəy, son olaraq  Kapital Bank-ı seçən müştərilərə nə demək istəyərdiniz?

Öncə müştərilərimizə bizi seçdikləri, bazara təklif etdiyimiz məhsulları sevərək istifadə etdikləri və bununla da bizi yeni həllər yaratmağa sövq etdikləri üçün təşəkkür edirəm. Bu gün, haqqında danışdığımız Birbank Star da müştərilərimizin istəklərindən ilhamlanıb yaratdığımız məhsullarımızdandır. Odur ki, hamını bu kartı sifariş etməyə dəvət edirəm. Bildirmək istəyirəm ki, çətin hesablamalar, faizlər və komissiyalar dövrü Birbank Star-la bitdi.

Rezident vergi ödəyicisinə xarici dövlətdə qeyri-rezident tərəfindən göstərilən icarə xidməti hər hansı vergiyə cəlb edilirmi?

İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Dövlət Vergi Xidmətindən bildirilib ki, Vergi Məcəlləsinin 125.1-ci maddəsinə əsasən, qeyri-rezidentin Azərbaycan mənbəyindən əldə olunan gəliri kimi müəyyən edilən və qeyri-rezidentin Azərbaycan Respublikasının ərazisindəki daimi nümayəndəliyinə aid olmayan ümumi gəlirindən ödəmə mənbəyində xərclər çıxılmadan vergi tutulur.

Azərbaycan mənbəyindən əldə olunan gəlirlər dedikdə Vergi Məcəlləsinin 13.2.16-cı maddəsində qeyd olunan gəlirlər nəzərdə tutulur.

Bildirilib ki, Vergi Məcəlləsinin 13.2.16.12-ci maddəsinə əsasən, Azərbaycan Respublikasındakı daşınmaz əmlakdan əldə edilən gəlir, o cümlədən bu əmlakda iştirak payının təqdim edilməsindən gəlir Azərbaycan mənbəyindən əldə olunan gəlir sayılır.

Vergi Məcəlləsinin 169.1-ci maddəsinə əsasən, ƏDV-nin məqsədləri üçün qeydiyyata alınmayan qeyri-rezident Azərbaycan Respublikasının ərazisində bu Məcəllənin 169.2-ci və ya 169.5-ci maddələrində adı çəkilən vergi agenti üçün xidmət göstərirsə və ya iş görürsə (o cümlədən elektron ticarət qaydasında Azərbaycan Respublikasının hüdudlarından kənarda otel xidmətlərinin və aviabiletlərin sifarişi üzrə xidmətlər istisna olmaqla, işlərin görülməsi və xidmətlərin göstərilməsi), bu fəslin məqsədləri üçün işlərin görülməsi və ya xidmətlərin göstərilməsi bu maddəyə uyğun olaraq vergiyə cəlb olunur.

Əlavə olaraq bildirilib ki, müraciətdə qaldırılan məsələlərə konkret hal üzrə dəqiq münasibət bildirilməsi üçün aparılan əməliyyat üzrə işin faktiki halları və müvafiq təsdiqedici sənədlərlə birlikdə vergi ödəyicisinin qeydiyyatda olduğu vergi orqanına müraciət etmək tövsiyə olunur.

Əsas: Vergi Məcəlləsinin 13-cü, 125-ci, 169-cu maddəsi.

Mənbə: vergiler.az