Blog Full

Aqrar Sığorta Fondu auditor xidməti ilə bağlı elan etdiyi kotirovka sorğusuna yekun vurub.

Sorğunun qalibi “Azəruçot” MMC-dir.

Qalib şirkətə 5,7 min manat ödəniləcək.

Ötən il bu sorğunun qalibi “Abacus Audit And Consulting” MMC olub. Şirkətə 11,8 min manat ödənilib.

Mənbə: report.az

Sahibkarlıq subyektlərinin bəyannamələrinə müəyyən limit çərçivəsi qoyulmaqla avtoburaxılış sisteminə keçməyi nəzərdə tutulur.

Bunu Dövlət Gömrük Komitəsi sədrinin müavini Natiq Şirinov “Gömrük-Biznes Forumu 2025: Dialoq və Etimad” adlı tədbirdə bildirilib.

O qeyd edib ki, yeni rəqəmsal alətlər gələcəkdə artıq etibarlı tərəfdaş olan sahibkarlıq subyektlərinin bəyannamələrini müəyyən limit çərçivəsi qoymaqla avtoburaxılış sisteminə keçirməyə imkan verəcək: “Biz bunu hədəfləmişik. Bu, beynəlxalq təcrübədə də da var. Yaxın dövrlərdə bizim beynəlxalq səfərlərimiz olub və digər ölkələrin də təcrübəsinə baxmışıq. Şərti olaraq, əgər risk sistemi özü, Rəqəmsal Gömrük Dəyəri sistemi özü hər şeyin yerli-yerində olduğunu göstərirsə, şərti olaraq 30 dəqiqə ərzində limit qoyulur”.

N.Şirinov qeyd edib ki, əgər bəyannamə gömrük məmuru tərəfindən 30 dəqiqə ərzində təsdiqlənməsi həyata keçirilmirsə, artıq sistem özü onu avtomatik təsdiqləyir və malların buraxılışı həyata keçiriləcək: “Bu, təbii ki, növbəti illərdə qarşımızda duran layihədir. Dövlət Gömrük Komitəsinin qarşısında belə bir hədəf var. Növbəti ən yaxın illərdə, yəqin ki, gələn ilin sonuna qədər biz çalışacağıq ki, bu sistemin də istifadəsi ilə bağlı IV Gömrük Biznes Forumunda təqdimatlar edə bilək. Bu, bizim indi strateji hədəflərimizdən biridir və yəqin ki, biz ona nail olacağıq”.

Mənbə: report.az

Son dövrlər bir çox vergi ödəyiciləri tərəfindən balanslarında olan nəqliyyat vasitələrinin müəyyən dövlət qurumlarına ianə, əvəzsiz olaraq verilməsinə rast gəlirik. Bu əməliyyatda ən vacib məqamlardan biri nəqliyyat vasitələrinin alınması zamanı əvəzləşdirilmiş əlavə dəyər vergisinin (ƏDV) bərpa edilib-edilməməsidir.

Sərbəst auditor Altay Cəfərov məsələyə aydınlıq gətirir. 

Vergi Məcəlləsinin 160.4-cü maddəsinə əsasən, hüquqi və fiziki şəxslər tərəfindən daşınar və daşınmaz əmlakların, qeyri-maddi aktivlərin, habelə əmlak kompleksi şəklində müəssisələrin dövlət orqanlarına (qurumlarına), eləcə də siyahısı müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi orqan (qurum) tərəfindən təsdiq edilmiş ictimai və sosial məqsədlər üçün yaradılmış fondlara əvəzsiz olaraq verilməsi vergi tutulan əməliyyat sayılmır.

Misal

Tutaq ki, “AA” MMC 2025-ci ilin yanvar ayında 50.000 manat əsas məbləğ, 9.000 manat ƏDV məbləği olan 59.000 manatlıq nəqliyyat vasitəsini əldə edib. Vergi Məcəlləsinin tələblərinə uyğun olaraq, şirkət ödənişləri edib və 9.000 manat ƏDV-ni əvəzləşdirib. MMC-nin rəhbərliyi (təsisçiləri) noyabr ayında nəqliyyat vasitəsini dövlət orqanına ianə etmək, yəni əvəzsiz olaraq təhvil vermək qərarına gəlib. Nəzərə alaq ki, MMC yanvar-oktyabr aylarında nəqliyyat vasitəsinə 10.400 manat amortizasiya hesablayıb və 01.11.2025-ci ilə nəqliyyat vasitəsinin qalıq dəyəri 39.600 manat olub.

Həmçinin, “AA” MMC əvvəllər 40.000 manat əsas məbləğ, 7.200 manat ƏDV məbləği olan 47.200 manatlıq nəqliyyat vasitəsini əldə edib. Şirkət Vergi Məcəlləsinin tələbləri nəzərə alınmaqla ödənişləri həyata keçirib və 7.200 manat ƏDV-ni əvəzləşdirib. 01.11.2025-ci il tarixinə nəqliyyat vasitəsinin qalıq dəyəri 30.000 manat olub. MMC sərnişindaşıma fəaliyyəti ilə məşğul olmaq qərarına gəlib. Belə olan halda, 30.000 manatlıq nəqliyyat vasitəsini sərnişindaşıma fəaliyyəti üçün istifadə etməyə razılıq verir.

Bu əməliyyatlar çərçivəsində “AA” MMC-yə ƏDV hesablanmalıdırmı?

Vergi Məcəlləsinin 160.4-cü maddəsinə əsasən, MMC-nin dövlət orqanına əvəzsiz olaraq verdiyi nəqliyyat vasitəsi ƏDV-yə cəlb edilən əməliyyat sayılmır və noyabr ayının ƏDV bəyannaməsinin Əlavə 3-ün 331-ci sətrində nəqliyyat vasitəsinin qalıq dəyərini, yəni 39.600 manatı yazacaq.

İndi məsələnin ikinci hissəsini nəzərdən keçirək. Vergi Məcəlləsinin 175.6-cı maddəsində qeyd olunub ki, bu Məcəllənin 160.4-cü maddəsində göstərilən hal istisna olmaqla, ƏDV-dən azad olunan, yaxud ƏDV-yə cəlb edilməyən əməliyyatlar aparan şəxslər tərəfindən mallar (işlər, xidmətlər) alınarkən bu maddə ilə müəyyən edilmiş qaydada ödənilmiş ƏDV məbləği əvəzləşdirilmir. Dövlət büdcəsindən ayrılan vəsaitlər (subsidiya və geri qaytarılmalı vəsaitlər istisna olmaqla) hesabına mallar (işlər, xidmətlər) alınarkən, ödənilmiş ƏDV-nin məbləği əvəzləşdirilmir.

Vergi Məcəlləsinin 175.6.-cı maddəsinə əsasən, ƏDV-yə cəlb edilən əməliyyatlar üzrə alınmış malların, işlərin və xidmətlərin ƏDV-si əvəzləşdirilmir, ancaq 160.4-cü maddədə olan əməliyyatlar istisna olmaqla. Yəni, 160.4-cü maddəsində olan ƏDV-yə cəlb edilməyən əməliyyatlar üzrə əldə edilmiş mallar, işlər və xidmətlərin ƏDV-si əvəzləşdirilir.

Odur ki, ikinci halda MMC 30.000 manatlıq qalıq dəyəri olan nəqliyyat vasitəsinin dəyərinin ƏDV məbləğini noyabr ayının bəyannaməsinin 324-cü sətrində yazacaq. Yəni, 5.400 manat ƏDV məbləği bərpa ediləcək:

30.000 x 18% = 5.400 manat.

Əsas məbləğ olan 30.000 manat bəyannamənin heç bir yerində əks olunmur. Sərnişindaşıma fəaliyyəti ƏDV-yə cəlb edilməyən fəaliyyət olduğuna görə, bu əməliyyat çərçivəsində əvvəl əvəzləşdirilmiş ƏDV bərpa edilməlidir. 01.11.2025-ci il tarixdə də nəqliyyat vasitəsinin qalıq dəyəri 30.000 manat olduğu üçün qalıq dəyərinin ƏDV məbləği 175.6-cı maddəyə əsasən bərpa edilməlidir.

Ancaq dövlət müəssisəsinə əvəzsiz olaraq verilən 39.600 manatlıq nəqliyyat vasitəsinin ƏDV məbləği bərpa edilməyəcək.

Mənbə: vergiler.az

Əməkhaqqıdan tutulmalrın auditi zamanı qanunvericilik aktlarının düzgün tətbiqi, tutulmaların düzgün hesablanması və sənədli sübutların, o cümlədən gəlir vergisi, aliment, həmkarlar ittifaqı üzvlük haqları, habelə cərimələr üzrə uyğun sənədlərin mövcudluğu, tutulmaların əməkhaqqı cədvəlində düzgün əks etdirilməsi yoxlanılır.

Bəs 2026-cı ilədə əməkhaqqı cədvəli necə dəyişəcək?

Əməkhaqqından tutulmaların auditi zamanı nələrə diqqət etmək lazımdır?

Aliment, həmkarlar üzvülük haqqları, cərimələr və digər məcburi tutulmalar, habelə əməkhaqqıdan tutulan məbləğlərin miqdarının məhdudlaşdırılması qaydaları, əvəllki illərdə olduğu kimi, qanunvericilk aktlarında müəyyən edilmiş qaydada həyata keçiriləcək.

2026-cı ildə əməkhaqqıdan tutulmalarda ediləcək dəyişikliklər, əsasən, muzdlu işlə bağlı gəlirlərdən verginin, MDSS və İTS-in hesablanmasını əhatə edir.

2026-cı ildə əməkhaqqı cədvəlində gəlir vergisi üzrə dəyişikliklər olacaqmı?

Auditor ilk növbədə, 2026-cı ildə əməkhaqqı tutulmalarına tətbiq ediləcək dəyişiklikləri nəzərə almaqla, vergitutma bazasını, tutulmaların düzgünlüyünü müəyyən etməlidir.

2026-cı il üçün əməkhaqqı cədvəlində işçinin muzdlu işlə bağlı gəlirindən vergi tutulması ilə bağlı bunlar nəzərə alınmalıdır:

1. neft-qaz sahəsində fəaliyyəti olan və dövlət sektoruna aid edilən vergi ödəyicilərində işləyən fiziki şəxslərin muzdlu işdən aylıq gəlirlərinə tətbiq edilən vergi dərəcəsi dəyişmir, əməkhaqqıdan vergi tutulmaları 2025-ci ildə olduğu kimi qalır;
2. neft-qaz sahəsində fəaliyyəti olmayan və qeyri-dövlət sektoruna aid edilən vergi ödəyicilərində işləyən fiziki şəxslərin muzdlu işdən aylıq gəlirlərindən vergi tutulmasına 2019-cu ildən tətbiq edilən güzəştlər (AR Vergi Məcəlləsinin  1-1. bəndi) qüvvədən düşür.

Güzəştlərin ləğvi ilə bağlı Vergi Məcəlləsinə dəyişikliklər təklif edilib.

Əməkhaqqıdan vergi tutulmalarına 2026-cı ildə dəyişikliklər necə olacaq?

Neft-qaz sahəsində fəaliyyəti olmayan və qeyri-dövlət sektoruna aid edilən müəssisələrdə çalışan işçilərin muzdlu işdən aylıq gəlirlərinə vergi dərəcələri aşağıdakı kimi tətbiq ediləcək:

Aylıq gəlirlərin minimum intervalı üçün (0-2500 manat) vergi dərəcəsinin  2027-2028-ci illərdə uyğun olaraq 5 və 7 % olması nəzərdə tutulur.

Auditor bu dəyişiklərin 2026-cı ildə əməkhaqqı cədvəlində (istər kağız daşıyıcıda, istərsə də avtomatlaşdırılmış elektron sistemlərdə) nəzərə alınmsına diqqət etməlidir.

Dövlət Sosial Müdafi Fonduna ayırmalar necə dəyişəcək? 

Özəl sektorda 2026-cı ildə əməkhaqqı hesablnması zamanı məcburi dövlət sosial sığorta (MDSS) haqlarının hesablanması zamanı işçi və işəgötürənə münasibətdə aşağıdakı sxemlər nəzərdə tutulub:

• 200 manatadək əməkhaqqı üçün MDSS – işçi 3 %, işəgötürən 22 %;
• 200-8000 manat üçün MDSS – işçi 10 %, işəgötürən 15 %;
• 8000 manatdan çox oldurqa – işçi 10 %, işəgötürən 11 %.

Neft-qaz sahəsində fəaliyyəti olan və dövlət sektoruna aid edilən vergi ödəyicilərində işləyən fiziki şəxslərin muzdlu işdən aylıq gəlirlərindən tutulan MDSS əvvəlki kimidir (işçi 3 %, işəgötürən 22 %).

İTS, İS üzrə əməkhaqqıdan tutulmalar dəyişəcəkmi?

İcbari tibbi sığorta üzrə işçi və işəgötürəndən hesablanmış əməkhaqqının 2500 manatadək olan hissəsindən 2 faiz, 2500 manatdan yuxarı olan hissəsinə görə isə, işçi və işəgötürən üzrə 0,5 faiz hesablanacaq. Bu hər iki sektorda çalışan işçilərə aiddir. Məsələn, dövlət yaxud qeyri-dövlət müəssisəsində çalımasından asılı olmayaraq, 3000 manat əməkhaqqı alan şəxsi üçün İTS tutulması 52,50 manat (50+(3000-2500)*0,5%) olacaq. İşəgötürən də eyni məbləği işçiyə görə icbari tibbi sığorta fonduna ödəməlidir.

İşsizlikdən sığorta haqqının hesablanması hazırda qüvvədə olan qanunvericiliyə uyğun aparlcaq.

Bütün bu dəyişikliklər 2026-cı ilin əməkhaqqı cədvəlində nəzərə alınmalıdır.

Audit yoxlaması necə aparılır?

• Seçmə üsulu ilə yoxlama: auditor işçiləri seçir, hesablamadan ödənişə və əməkhaqqı tutulmalarının mühasibat uçotunda əks olunmasına qədər bütün zənciri nəzərdən keçirir;
• Məlumatların üzləşdirilməsi: audit zamanı tabel, əmək müqaviləsi, əmrlər, bank çıxarışları, əməkhaqqı cədvəlindəki məlumatlar yoxlanılaraq üzləşdirilir.
• Müxabirləşmələrin təhlili: 533 saylı hesab və onunla müxabirləşən hesablarda uçot qeydlərin düzgünlüyü yoxlanılır.

Auditin məqsədi 2026-cı ildə əməkhaqqıdan tutulmaların qanuna uyğun, dəqiq və şirkətin mühasibat uçotu siyasətinə uyğun olaraq həyata keçirilməsini, onların əməkhaqqı cədvəlində və digər hesabatlarda düzgün əks olunmasını təmin etməkdir.

Aşağıdakı keçidlərdən 2026-cı ildə əməkhaqqı cədvəli hazırlamaq üçün Excel faylları yükləmək olar.

Neft-qaz sahəsində fəaliyyəti olmayan və qeyri-dövlət sektoru üçün əməkhaqqı cədvəli (454 downloads )

Neft-qaz sahəsində fəaliyyəti olan və dövlət sektoru üçün əməkhaqqı cədvəli (253 downloads )