Blog Full

Şirkət Bakı şəhəri üzrə Təhsil İdarəsinin tabeçiliyində fəaliyyət göstərən uşaq bağçasına yardım göstərmək istəyir. Belə olan halda şirkət həmin köçürülən vəsaiti gəlirdən çıxa bilərmi və ya bununla bağlı Vergi Məcəlləsində güzəşt müəyyən olunubmu? Güzəşt müəyyən olunubsa, bunun üçün hansı rəsmiləşdirmə tələb olunur?

İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Dövlət Vergi Xidmətindən bildirilib ki, Vergi Məcəlləsinin 106.1.18-ci maddəsinin müddəalarına əsasən, vergi ödəyicisinin hesabat ilinin mənfəətinin 15 faizindən çox olmayan hissəsinin elm, təhsil, səhiyyə, idman və mədəniyyət sahəsinin inkişafı məqsədilə bu sahələrdə fəaliyyət göstərən və Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2020-ci il 12 mart tarixli 88 nömrəli Qərarı ilə təsdiq edilmiş Meyarlara cavab verən müəssisə, idarə və təşkilatlara əvəzsiz olaraq köçürülən hissəsi 2024-cü il yanvarın 1-dən 5 il müddətinə mənfəət vergisindən azaddır.

Meyarların 3-cü bəndinə əsasən, dövlət orqanlarının, dövlətin adından yaradılan publik hüquqi şəxslərin, dövlət mülkiyyətində olan və ya paylarının (səhmlərinin) 51 və daha artıq faizi birbaşa və ya dolayısilə dövlətə məxsus olan hüquqi şəxslərin tabeliyində olması və “Təhsil haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə müəyyən edilmiş qaydada lisenziya alması təhsil sahəsində fəaliyyət göstərən müəssisə, idarə və təşkilatların meyarlarına aid edilib.

Meyarların 7-ci bəndinin müddəalarına əsasən, bu Meyarlarda nəzərdə tutulan şəxslərə ödəniş edilərkən, ödənişin təyinatı ödəniş sərəncamında düzgün, tam və aydın şəkildə qeyd olunmalıdır və ödəniş nağdsız qaydada vəsaiti köçürən şəxsin bank hesabından vəsaiti alan şəxsin bank və digər ödəniş hesabına köçürmə yolu ilə həyata keçirilməlidir. Təyinatı qeyd olunmayan (düzgün və ya tam qeyd olunmayan) ödənişlər, habelə nağd qaydada ödənilən məbləğlər Vergi Məcəlləsinin 106.1.18-ci maddəsində nəzərdə tutulan vergidən azadolmaya əsas vermir.

Həmçinin, ödənişi alan müəssisə, idarə və təşkilat hesabat ili bitdikdən sonra 1 (bir) ay müddətində alınmış vəsaitin təyinatı üzrə xərcləndiyini təsdiq edən sənədləri (alqı-satqı müqavilələri, təhvil-təslim aktları, ödəniş tapşırıqları, ödəniş xidməti təchizatçılarının çıxarışları və s.) vəsaiti köçürən şəxsə təqdim edir.

Qeyd olunanlara əsasən, hüquqi şəxs tərəfindən hesabat ilinin mənfəətinin 15 faizindən çox olmayan hissəsinin, təhsil sahəsinin inkişafı məqsədilə bu sahədə fəaliyyət göstərən və yuxarıda göstərilən meyarlara cavab verən müəssisə, idarə və təşkilatlara əvəzsiz olaraq köçürülən hissəsi mənfəət vergisindən azaddır.

Bu zaman Vergi Məcəlləsinin 106.1.18-ci maddəsində nəzərdə tutulan vergidən azadolmanın tətbiqi üçün Meyarların 7-ci bəndində qeyd olunan tələblərə və rəsmiləşdirmə qaydalarına əməl edilməlidir.

Yuxarıda qeyd olunanlar Vergi Məcəlləsinin 106-cı maddəsi, Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2020-ci il 12 mart tarixli 88 nömrəli Qərarı ilə tənzimlənir.

Mənbə: vergiler.az

Dövlət Vergi Xidmətinin rəisi Orxan Nəzərli özünə 2 yeni müşavir təyin edib.

İnsan resursları baş idarəsinin rəisi Aytən Kərimova xidmət rəisinin müşaviri təyin edilib.

Strateji planlaşdırma və təşkilati risklərin idarə olunması baş idarəsinin rəis Fərid İsayevdə müşavir postuna gətirilib.

Beləliklə, DVX rəisinin müşavirlərinin sayı 4-ə yüksəlib.

Mənbə: yenisabah.az

Mövzunu vergi mütəxəssisi Meyxanım Ələkbərova şərh edir.

Bəzi hallarda müəssisələr mal təqdim etdikləri vergi ödəyicisindən borc vəsaitlər də ala bilirlər. Bu prosesin rəsmiləşdirilməsi, vergilərin nə vaxt və necə hesablanması kimi məqamları aydınlaşdırmağa çalışacağıq.

Müəssisə mallar (işlər, xidmətlər) təqdim etdiyi şirkətlərdən eyni zamanda borc aldığı hallarda, ƏDV bəyannaməsinin tərtibi zamanı Vergi Məcəlləsinin 166.4-cü maddəsinin tələblərinə riayət olunmasına diqqət etməlidir. Həmin maddəyə əsasən, mallar (işlər, xidmətlər) təqdim edildikdən sonra verilmiş borclar üzrə (kredit təşkilatları və bank əməliyyatları aparan şəxslər tərəfindən verilmiş borclar istisna olmaqla) vergi tutulan əməliyyatın vaxtı borcun verildiyi tarixdir.

Misal 1

İyul ayında “AA” MMC “BB” MMC-yə 10.000 manat dəyərində mal (iş, xidmət) təqdim edib və nəticədə 10.000 manat alacağı (debitor borcu) yaranıb. Avqust ayında “AA” MMC eyni şirkətdən 20.000 manat borc alıb. Vergi Məcəlləsinin 166.4.1-ci maddəsinə əsasən, “AA” MMC-nin 10.000 manat alacağı təqdirdə, malın (işin, xidmətin) ödənişini tələb etmək əvəzinə qarşı tərəfdən borc alması vergitutulan əməliyyat kimi qiymətləndirilir. Bu halda, avqust ayının ƏDV hesabatında 10.000 manat daxilolma da qeyd edilərək ona görə 1.800 manat ƏDV hesablanmalıdır. Əgər sentyabr ayında 10.000 manat debitor borc məbləği “BB” MMC tərəfindən ödənilərsə, bu məbləğ artıq avqust ayında daxilolmada yazılaraq bəyan olunduğu üçün 2-ci dəfə bəyan edilməyəcək. Sentyabr ayında daxilolma üzrə kameral uyğunsuzluq məktubu daxil olarsa, Vergi Məcəlləsinin 166.4.1-ci maddəsinə istinad edilməklə izahat təqdim olunmalıdır.

Vergi Məcəlləsinin 166.4.2-ci maddəsinə əsasən, mallar (işlər, xidmətlər) təqdim edilənədək verilmiş borclar üzrə (kredit təşkilatları və bank əməliyyatları aparan şəxslər tərəfindən verilmiş borclar istisna olmaqla) vergi tutulan əməliyyatın vaxtı malların (işlərin, xidmətlərin) təqdim edildiyi tarixdir.

Misal 2

İyul ayında “AA” MMC “BB” MMC-dən 20.000 manat borc alıb. Həmin tarixdə “AA” MMC-nin “BB” MMC-dən hər hansı alacağı (debitoru) olmayıb. Avqust ayında “AA” MMC “BB” MMC-yə 10.000 manat dəyərində mal (iş, xidmət) təqdim edib. Həmin malın (işin, xidmətin) dəyərinin avqustda “BB” MMC tərəfindən ödənilməməsinə baxmayaraq, Vergi Məcəlləsinin 166.4.2-ci maddəsinə əsasən, 10.000 manat avqust ayının ƏDV hesabatında daxilolmada qeyd edilərək 1.800 manat ƏDV hesablanmalıdır. Əgər sentyabr ayında 10.000 manat debitor borc “BB” MMC tərəfindən ödənilərsə, artıq 10.000 manat avqust ayında daxilolmada yazılaraq bəyan edildiyi üçün ikinci dəfə bəyan edilməyəcək. Sentyabr ayında daxilolma ilə bağlı kameral uyğunsuzluq məktubu daxil olarsa, Vergi Məcəlləsinin 166.4.2-ci maddəsinə istinad edilməklə cavab verilməlidir.

Mənbə: vergiler.az

Azərbaycanda biznesə başlamaq üçün, bütün digər ölkələrdə olduğu kimi, işlək ideya və investisiya lazımdır. Seçilmiş fəaliyyət, az maliyyə qoyuluşu tələb etsə belə (məsələn, xidmət yaxud vasitəçilik sektoru), biznesin qeydiyyatı üçün müəyyən xərclər lazımdır. Azərbaycanda şirkət yaratmaq istəyən yerli və xarici investorlar hüquqi forma kimi Məhdud Məsuliyyəti Cəmiyyətə (MMC) daha çox üstünlük verir. Bu məqalə 2026-ci ildə MMC açmaq üçün rüsum və xərclərin tərkibi, qeydiyyat və ondan sonra optimal büdcə planını necə hazırlamaq haqqındadır.

MMC açmaq üçün xərclərin tərkibi

Plan qurmadan məqsədə çatmaq üçün lazımi qərarlar vermək çətindir. Azərbaycanda məhdud məsuliyyətli cəmiyyət açaraq kommersiya fəaliyyəti ilə məşğul olmaq üçün bir sıra xərcləri öncədən planlamaq lazımdır. Onları şərti olaraq aşağıdakı kimi qruplaşdıra bilərik:

• qeydiyyatla bağlı birbaşa xərclər;
• ilkin təşkilati xərclər;
• ilkin fəaliyyət xərcləri (start xərcləri);
• digər xərclər.

Bu xərclər müvafiq qaydada əks etdirən büdcə planı ehtiyacların ödənilməsi üçün kifayət qədər maliyyə resurslarının olub-olmadığını görməyə imkan yaradır.

Azərbaycanda MMC qeydiyyatı ilə bağlı birbaşa xərclər

Bu qrupa aid olan xərclərə aşağıdakıları aid etmək olar:

• qeydiyyat üzrə dövlət rüsumu;
• sənədlərin hazırlanması üzrə xərclər;
• notariat xərcləri;
• hüquqi ünvanla bağlı xərclər.

Bunlar Azərbaycanda MMC-nin yaradılması zamanı çəkilən əsas xərcləri xarakterizə edir.

Dövlət rüsumu

Qeydiyyat zamanı ilk xərc maddəsi hüquqi şəxslərin dövlət qeydiyyatı üçün “Dövlət rüsumu haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununun 20-ci maddəsi müəyyən edilmiş dövlət rüsumudur. 2026-cı ildə MMC açmaq üçün dövlət rüsumu dəyişməyib, 2025-ci ildə olduğu kimidir:

• bankların, birjaların, sığortaçıların, sığorta birlik və brokerlərinin qeydiyyatı – 300 manat;
• xarici hüquqi şəxslərin nümayəndəliklərinin və filiallarının qeydiyyatı – 300 manat;
• kənd təsərrüfatı sahəsində fəaliyyəti həyata keçirən hüquqi şəxslər üçün – 5 manat;
• digər hüquqi şəxslərin, o cümlədən MMC qeydiyyatı üçün – 15 manat.

Bu xərcləri “sıfıra” endirmək olar, belə ki, həmin qanunun 20-1.3 maddəsinə görə hüquqi şəxslərin elektron dövlət qeydiyyatı rüsumsuz aparılır.

MMC qeydiyyatı ilə bağlı sənədlərin hazırlanması xərcləri

MMC açmaq üçün sənədləri özünüz pulsuz hazırlaya bilrsiniz. Əgər təsisçilər sənədləşmə haqqında əsas anlayışlara malik Azərbaycan vətəndaşlarıdırsa, bütün lazımi sənədləri cəmi 3-4 saat ərzində xərcsiz hazırlamaq və elektron sistemə daxil etmək olar. 2026-cı ildə hüquqi şəxslərin qeydiyyatı üzrə sənədlərin tərkibi əvvəlki illərdə olduğu kimi “Hüquqi şəxslərin dövlət qeydiyyatı və dövlət reyestri haqqında” Qanunla müəyyən edilir.

Sənədləri özü hazırlamaq istəməyənlər, bu sahədə ixtisaslaşmış konsaltinq şirkətlərindən ödənişli şirkət qeydiyyatı xidmətləri sifariş edə bilər. Bu xüsusilə xarici investisiyalı MMC-lər üçün aktualdır. Bu sahədə ixtisaslaşmış şirkətlərin təklif etdiyi qiymətlərə bir sıra amillər təsir edr:

• fəaliyyətin xüsusiyyətləri;
• təsisçilər arasında əcnəbilərin olması, əgər onlar yoxdursa, dəyəri aşağı olacaq;
• təsisçilərin sayı – təsisçilər nə qədər çox olsa, bir o qədər çox sənəd doldurulmalıdır, yəni qiymət daha yüksək olacaqdır.

MMC-nin nizamnamə kapitalının məbləği onun nizamnaməsində qeyd olunur. MMC-nin nizamnaməsi hazırlanan sənədlər arasında mühüm yer tutur. Mövcud qannvericilikdə minimum nizamnamə kapıtalına tələb yoxdur, amma nizamnamədə elan edilmiş məbləğin ödənişinə hazır olmaq lazımdır. Belə ki, nizamnamədə başqa hal nəzərdə tutulmayıbsa, cəmiyyət dövlət qeydiyyatına alınanadək təsisçilər nizamnamə kapitalını tamamilə ödəməyə borcludurlar.

 Notariat və hüquqi ünvanla bağlı xərclər

MMC qeydiyyatı ilə bağlı ərizənin notarial qaydada təsdiq olunma xərcləri hər imza üçün 3 manat müəyyən edilmişdir, yəni təsisçi nə qədər çoxdursa xərc də bir o qədər artacaq. Bundan başqa xarici dildə yazılmış sənədləri azərbaycan dilinə tərcüməsinin təsdiqi, qanuni təmsilçinin etibarnaməsinin, habelə digər müəyyən hallarda da notarial qaydada təsdiq tələb oluna bilər. Bu zaman rüsum “Dövlət rüsumu haqqında” AR  Qanunu ilə tənzimlənir.

Əgər sizin mülkiyyətinzidə ofis üçün bina varsa, deməli xərc olmayacaq. Əksinə, əmlak icarəyə götürüləcəksə, bu da əlavə xərc deməkdir.

İlkin təşkilati xərclər

MMC açmaq üçün qeydiyyatla bağlı xərclərlə yanaşı ilkin təşkilatı xərclərə də ehtiyac var. Bunlar MMC qeydiyyatdan keçdikdən dərhal sonra yaranan xərclər:

Vergi və digər dövlət orqanlarının elektron informasiya sistemləri üçün elektron imzanın alınması (18 manat), bank hesabının açılması (müxtəlif banklar üçün fərqlidir) bu sırasındadır. Bu qrupa aid olan Möhür və ştampın alınması, Mühasibat proqramlarının sifarişi üzrə xərclər icraçı şirkətlərlə bağlanmış müqavilələrlə müəyyən edilir.

Konkret biznes fəaliyyətinə görə lisenziya və icazələr almaq zərurəti də yarana bilər. Bu zaman mümükün xərcləri buradan öyrənmək olar.

Kassa aparatını da unutmayaq – ticarət və xidmət sektorunda fəaliyyət zamanı ona da ehtiyac yarana bilər. Orta qiyməti 400-500 manat, aylıq xidmət haqqı 15-20 manat aralığındadır.

Start xərcləri və digərləri

MMC qeydiyyatından sonra biznesin faktiki fəaliyyətə başlaması məqsədi ilə bir sıra ilkin fəaliyyət xərcləri lazımdır. Buraya ofis və avadanlıq, rabitə, reklam və marketinq xərclərini aid etmək olar.

MMC açmaq və fəaliyyət göstərmək üçün işçilərə əmək haqqı vermək, sosial ödənişləri həyata keçirmək, vergi və məcburi ödənişləri dövlət büdcəsinə köçürmək, gözlənilməz xərclər üçün ehtiyat fondu da yaratmaq lazım gələcək.

MMC açmaq üçün ümumi büdcə planı

Aşağıdakı cədvəldə MMC-nin qeydiyyatı və ilkin fəaliyyəti üçün büdcə planının xərc maddələri sadə şəkildə əks etdirilib:

MMC açmaq istəyərkən bu xərcləri araşdarıb, optimal qiumətləri cədvələ daxil edərək, mümkün əsas xərcləri qabaqcadan müəyyən etmək olar.