Blog Full - Audit.Az

Oxunma sayı: 133. 597

25 Avq 2021

Hamilə və azyaşlı uşağı olan işləyən qadınların hansı güzəştləri var?

by Audit.Az | posted in: Xəbər | 0

Bəzi hallarda işəgötürənlərlə işçilər arasında hamilə və 3 yaşadək uşağı olan qadınlara güzəştlərin verilməsi ilə bağlı mübahisələr yaranır. Mövzunun hüquqi tərəflərini sərbəst auditor Altay Cəfərov şərh edir.

Qeyd edilən məsələ ilə bağlı Əmək Məcəlləsində müxtəlif güzəşt və azadolmalar, eləcə də işəgötürən üçün müəyyən qadağalar nəzərdə tutulmuşdur. Təcrübədə daha çox rast gəlinən məsələlərə, ən çox istinad edilən maddələrə nəzər salaq:

– qısaldılmış iş vaxtı (maddə 91);

– gecə vaxtı işlərinə cəlb edilməsinə yol verilməyən işçilər (maddə 98);

– əmək məzuniyyətinin verilməsi qaydası (maddə 131);

– hamilə və 3 yaşına çatmamış uşağı olan qadınlarla əmək müqaviləsi bağlanmasının xüsusiyyətləri (maddə 240);

– qadın əməyinin tətbiqi qadağan olunan iş yerləri və işlər (maddə 241);

– qadınların gecə işlərinə, iş vaxtından artıq işlərə və istirahət günlərində işə cəlb olunmasının, habelə ezamiyyətlərinin məhdudlaşdırılması (maddə 242);

– uşağın yedizdirilməsi üçün fasilələr (maddə 244).

Yuxarıda qeyd edilən maddələrdən ikisinə – 91 və 244-cü maddələrə diqqət yetirək.

Qısaldılmış iş vaxtı

Qısaldılmış iş vaxtının müddəti həftə ərzində 16 yaşınadək işçilər üçün 24 saatdan, 16 yaşdan 18 yaşadək işçilər və 1-ci, 2-ci qrup əlil olan işçilər üçün, həmçinin hamilə və yaşyarımadək uşağı olan qadınlar və 3 yaşınadək uşağını təkbaşına böyüdən valideynlər üçün 36 saatdan artıq olmamalıdır.

Əmək Məcəlləsinin maddəsindən aydın olur ki, hamilə qadınlar üçün qısaldılmış iş həftəsi rejimi tədbiq edilməlidir. Həmçinin yaşyarımadək uşağı olan qadınlara bu tədbiq edilir. 3 yaşına kimi uşağı olan qadınlara isə bu qayda ancaq uşağı təkbaşına böyütdükdə tədbiq edilməlidir. Yəni normal iş həftəsi 40 saatdırsa, o zaman bu kateqoriyaya aid olan qadınlar 36 saat iş rejimində işləməlidirlər. Hətta işəgötürən bu müddəti azalda da bilər. Azaldılan 4 saatın həftənin hansı günlərinə aid edilməli olduğunu işəgötürən və işçi birlikdə razılaşdırmalıdırlar. İkitərəfli razılıq əsasında bunu həftənin 4 günündə hər gün üçün 1 saat azaltmaqla və ya həftənin ancaq 1 günündə 4 saat azaltmaqla da tətbiq edə bilərlər.

Praktikada belə hallarda, adətən, həftənin 5 günündə hər gün iş vaxtı 1 saat qısaldılaraq, ümumilikdə 35 saatlıq iş həftəsi tədbiq edilir. Burada qanun pozuntusu yoxdur.

Uşağın yedizdirilməsi üçün fasilələr

Yaş yarımına çatmamış uşağı olan qadınlara iş vaxtı ərzində istirahət və yemək üçün verilən ümumi fasilədən başqa, həm də uşağını yedizdirmək (əmizdirmək) üçün əlavə fasilələr verilməlidir. Bu fasilələrin hərəsi azı 30 dəqiqə olmaqla, hər 3 saatdan bir verilir. Qadının yaş yarımına çatmamış iki və daha çox uşağı olduqda hər fasilənin müddəti azı bir saat müəyyən edilir. Uşağın yedizdirilməsi ilə əlaqədar fasilələr iş vaxtına daxil edilir və orta əməkhaqqı saxlanılır. Qadının istəyi ilə uşağın yedizdirilməsi üçün fasilələr cəmlənərək nahar və istirahət vaxtına birləşdirilə, habelə iş vaxtının (növbəsinin) əvvəlində, yaxud axırında istifadə edilə bilər. Əgər qadın uşağın yedizdirilməsi üçün fasilələri cəmləyərək iş vaxtının sonunda istifadə etmək istəsə, onda onun iş günü həmin fasilələrin müddəti qədər qısaldılır.

Bu maddə praktikda az tətbiq olunsa da, son zamanlar tədbiq edilməyə başlanmışdır və analar üçün çox vacib güzəştlərdəndir.

Misal: “AA” MMC-nin qadın işçisinin 1 yaşında uşağı vardır. MMC-də iş rejimi həftədə 5 gün, 40 saatdır.

İşçinin ümumi iş norması Əmək Məcəlləsinin 91-ci maddəsinə əsasən 4 saat qısaldılmalı, yəni 40 saat yox, 36 saat olmalıdır. Nəzərə alaq ki, həftənin ilk 4 günü hər gün üçün iş vaxtı gündə 1 saat qısaldılaraq, gündəlik 7 saat olmuşdur.

Bu halda 7 saatlıq (nahar ilə birlikdə 8 saatlıq) rejimdə 2 tam 3 saatlıq müddət vardır. Ona görə də uşağı yedizdirməyə görə anaya gündəlik əlavə iki dəfə 30 dəqiqəlik fasilə verilməlidir. 2 fasilənin müddəti 1 saat təşkil edir. Odur ki, bu 1 saatlıq müddəti işçi və işəgötürən razılaşma əsasında iş gününün sonuna salıb, iş saatını daha 1 saat qısalda bilərlər.

Mənbə: vergiler.az

Teleqram qrupumuza üzv olun

Ən son mühasibat xəbərlərini qaçırmaq istəmirsinizsə, bu linkə daxil olaraq XƏBƏRLƏRƏ ABUNƏ OLUN.

Mühasibat və Kadr Xidmətləri üçün linkə daxil olun.

Mühasibat sahəsində ən son iş elanları və xəbərlərini izləmək üçün linkə daxil olaraq qrupumuza üzv olun

25 Avq 2021

Ödənilmə vaxtı keçmiş və artıq ödənilmiş vergilər üzrə faizlər

by Audit.Az | posted in: Xəbər | 0

Vergiləri tam və vaxtında ödəmək hər bir vətəndaşın Konstitusiya borcudur. Lakin müşahidələr göstərir ki, bəzi vergi ödəyiciləri vergi ödənişlərinə digər təsərrüfat ödənişləri qədər ciddi əhəmiyyət vermirlər. Bununla bağlı ortaya çıxa biləcək məsələlərə mühasibat mütəxəssisi İlqar Əsədov aydınlıq gətirir.

Vergi Məcəlləsinin 16.1.1-ci maddəsinə əsasən, qanunla müəyyən edilmiş vergiləri, habelə Vergi Məcəlləsi ilə müəyyən edilmiş qaydada hesablanmış faizləri, tətbiq edilmiş maliyyə sanksiyalarını və digər məcburi ödənişləri ödəmək vergi ödəyicilərinin vəzifələrinə aid edilmişdir.

Vergi ödənişləri əvəzsiz ödənişlər olduğuna görə vergilərin vaxtında ödənilməsinin təmin edilməsinin üsullarından biri kimi vaxtında ödənilməmiş vergilərə faizlərin hesablanması nəzərdə tutulmuşdur.

Vaxtında ödənilməmiş vergilərə faizlərin hesablanması Vergi Məcəlləsinin 59-cu maddəsi ilə tənzimlənir. Vergi Məcəlləsi ilə müəyyən edilmiş müddətdə vergilər ödənilmədikdə, ödəmə müddətindən sonrakı hər bir ötmüş gün üçün vergi ödəyicisindən və ya vergi agentindən ödənilməmiş vergi məbləğinin 0,1 faizi məbləğində faiz tutulur. Bu faizlər cari vergi ödəmələrinə münasibətdə də tətbiq edilir. Cari vergi ödəmələri gəlir və ya mənfəət (eləcə də əmlak) vergisindən avans xarakteri daşıdığına baxmayaraq, cari vergi ödəmələrini vaxtında yerinə yetirmək mütləqdir.

Gəlir və mənfəət vergisi ilə bağlı cari arayışların təqdim edilməsinin son tarixi rüb bitdikdən sonrakı ayın 15-dir. Sadələşdirilmiş vergi üçün son rüb bitdikdən sonra növbəti ayın 20-si, mənfəət və gəlir vergiləri üçün vergi ili bitdikdən sonra növbəti ilin mart ayının 31-dir. Hesablanmış faizlər üçün vergi ödəyiciləri şəxsi hesab vərəqinə baxa bilərlər.

Məsələn, tutaq ki, vergi ödəyicisi hesabat ili bitdikdən sonra yanvar ayının 23-də mənfəət vergisi bəyannaməsini təqdim edir və onun şəxsi hesab vərəqəsində vergi borcunun məbləği əks olunur. Lakin sistemdə borc görünsə də, faktiki olaraq həmin borcun ödənilməsinin son tarixi 31 mart olduğuna görə AVİS programı borca görə faizləri 31 martdan sonra hesablamağa başlayır. Borca faizlər yalnız əsas məbləğə görə hesablanır. Yəni hesablanmış faizlərin ödənilməməsinə görə loqarifmik formada əlavə faizlər hesablanmır. Eyni ilə tətbiq edilmiş maliyyə sanksiyalarına da faizlər hesablanmır. Çünki məqsəd vergi ödəyicilərini maliyyə yükü ilə yükləmək yox, onları qanunvericlik çərçivəsində islah etmək, onları vergi ödənişlərini vaxtında ödəməyə təhrik və təşviq etməkdir.

Vergi Məcəlləsinin 1.4-cü maddəsinə əsasən, Vergi Məcəlləsinin vergi qanunvericiliyinin pozulmasına görə məsuliyyət ilə bağlı müddəaları məcburi dövlət sosial sığorta haqqı, icbari tibbi sığorta haqqı və işsizlikdən sığorta haqqına münasibətdə də tətbiq olunur. Yəni yuxarıda qeyd etdiyimiz müddəalar tək vergi ödənişlərinə aid deyil. Məsələn, müəssisə Vahid Hesabatı rüb bitdikdən sonra növbəti ayın 20-dək təqdim etsə də, sığorta ödənişlərini hər ay bitdikdən sonra növbəti ayın 15-dək ödəməli olduğundan bu müddətə riayət etmədiyi halda ötmüş hər günə görə hesablanmış faizlər hesabat təqdim edildikdən sonra şəxsi hesab vərəqində əks olunacaqdır. Həmçinin faizlər vergi ödəyicisinə bir ildən çox olmayan bütün ötmüş müddətə tətbiq edilir. Diqqət etsək, bu müddətdən bəhs edən 59.2-ci maddədə “il” sözü yazılmışdır. Vergi Məcəlləsində “il”, “təqvim ili”, “vergi ili”, “hesabat ili” kimi anlayışlar mövcuddur. Bu anlayışları bir-birindən fərqləndirmək lazımdır. Sözügedən maddədə “il” yazıldığından burada müddətin axımının başladığı gündən etibarən 12 ay sonrakı tarix nəzərdə tutulur. Bu zaman müddətin başlaması və sonu üçün qeyri-iş günləri nəzərə alınır. Əgər vergilərin vaxtında ödənilməməsi halı səyyar vergi yoxlaması zamanı aşkar edilirsə, müddətin axımı bu halın aşkar olunduğu gündən deyil, verginin ödənilməli olduğu gündən başlayır.

Artıq ödənilmiş və ya tutulmuş vergilərə gəlincə, həmin vergilərin geri qaytarılması barədə vergi ödəyicisinin ərizəsi daxil olduqdan sonra vergi orqanları Vergi Məcəlləsi ilə müəyyən edilmiş müddət ərzində (həmin müddətlər Vergi Məcəlləsinin 59.3; 179.1 və 179.2-ci maddələri ilə tənzimlənir) vergiləri geri qaytarmalıdırlar. Vergi orqanı tərəfindən bu müddət pozulduqda isə ötmüş hər günə görə vergi ödəyicisinə 0,1% əlavə faizlər də ödənilir.

Mənbə: vergiler.az

Teleqram qrupumuza üzv olun

Ən son mühasibat xəbərlərini qaçırmaq istəmirsinizsə, bu linkə daxil olaraq XƏBƏRLƏRƏ ABUNƏ OLUN.

Mühasibat və Kadr Xidmətləri üçün linkə daxil olun.

Mühasibat sahəsində ən son iş elanları və xəbərlərini izləmək üçün linkə daxil olaraq qrupumuza üzv olun

25 Avq 2021

Məzuniyyət haqqı hesablanarkən hansı gəlirlər nəzərə alınmır?

by Audit.Az | posted in: Xəbər | 0

Məzuniyyət haqqı hesablanarkən hansı gəlirlər nəzərə alınmır?

Əmək məzuniyyətinin hesablanması üçün istifadə olunan orta aylıq əmək haqqı üzrə nəzərə alınan və alınmayan ödənişlər mövcuddur. Mövzunu iqtisadçı ekspert Anar Bayramov şərh edir.

Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 25 avqust 1999-cu il tarixli, 137 nömrəli qərarında məzuniyyət vaxtı üçün orta aylıq əmək haqqının hesablanması zamanı nəzərə alınan və alınmayan ödənişlərin geniş siyahısı verilib. Aktual hallar üzrə nəzərə alınan və alınmayan ödənişləri misal üzərində nəzərdən keçirək.

Tutaq ki, “A” MMC-nin işçisinin əvvəlki 12 ayda qazancı aşağıdakı gəlirlərdən formalaşıb. Məzuniyyət haqqı hesablanması zamanı bu gəlirlər Nazirlər Kabineti tərəfindən müəyyənləşdirilmiş siyahıya əsasən:

1) İşçinin əmək haqqı 3.000 manat olub – nəzərə alınır;

2) İşçiyə son iki ayda işdəki müsbət göstəricilərinə əsasən, 400 manat mükafat hesablanıb – nəzərə alınır;

3) İşçiyə ad günü münasibətilə 100 manat mükafat hesablanıb – nəzərə alınmır;

4) Əlavə iş saatına görə 250 manat əmək haqqı hesablanıb – nəzərə alınır;

5) Əmək qabiliyyətini müvəqqəti itirməyə görə işəgötürən və DSMF tərəfindən 220 manat müavinət hesablanıb – nəzərə alınır;

6) İşçiyə hamiləliyə və doğuma görə 800 manat müavinət hesablanıb – nəzərə alınır;

7) İstifadə edilməmiş əmək məzuniyyətinə görə 450 manat kompensasiya hesablanıb – nəzərə alınmır;

8) 180 manat maddi yardım hesablanıb – nəzərə alınmır;

9) Peşə bayramı münasibətilə 100 manat mükafat hesablanıb – nəzərə alınmır;

10) İşçiyə 300 manat kirayə xərci hesablanıb – nəzərə alınmır;

11) İşçiyə 250 manat ezamiyyə xərci hesablanıb -nəzərə alınmır;

12) İstirahət günü işə çıxmağa görə 80 manat hesablanıb – nəzərə alınır;

13) Müvəqqəti əvəz etməyə görə 120 manat hesablanıb – nəzərə alınır;

14) Fəxri ada görə 75 manat hesablanıb – nəzərə alınır;

15) Mülki-hüquqi müqavilələr üzrə işlərin yerinə yetirilməsinə görə 1.200 manat hesablanıb – nəzərə alınmır;

16) İşçiyə 180 manat məzuniyyət haqqı hesablanıb – nəzərə alınır.

Mənbə: vergiler.az

Teleqram qrupumuza üzv olun

Ən son mühasibat xəbərlərini qaçırmaq istəmirsinizsə, bu linkə daxil olaraq XƏBƏRLƏRƏ ABUNƏ OLUN.

Mühasibat və Kadr Xidmətləri üçün linkə daxil olun.

Mühasibat sahəsində ən son iş elanları və xəbərlərini izləmək üçün linkə daxil olaraq qrupumuza üzv olun

25 Avq 2021

Hüquqi şəxsə nəqliyyat xidməti göstərən fiziki şəxs fərqlənmə nişanı almalıdır yoxsa gəlir vergisi bəyannaməsini verməlidir?

by Audit.Az | posted in: sual-cavab, Vergi, Xəbər | 0

Sual: ƏDV ödəyicisi olan hüquqi şəxs üçün öz nəqliyyat vasitəsi ilə yük daşıma xidməti göstərən VÖEN-li fiziki şəxs hansı hesabatı verməlidir? Vergi Məcəlləsinin 218.5.10-cu maddəsinə əsasən Gəlir Vergisi ödəyicisi olmalıdır yoxsa 221.4.7-ci maddəyə əsasən Fərqlənmə nişanı almalıdır? (

Cavab: Bildiririk ki, Vergi Məcəlləsinin 218.5.10-cu maddəsinə əsasən vergi ödəyicisi kimi vergi orqanında uçotda olmayan şəxslərə (əhaliyə) göstərilən xidmətlərdən başqa, xidmətlərin göstərilməsini həyata keçirən şəxslərin (bu Məcəllənin 218.4.1-ci və 220.10-cu maddələrində nəzərdə tutulan şəxslər tərəfindən xidmətlərin göstərilməsi istisna olmaqla) sadələşdirilmiş vergi ödəyicisi olmaq hüququ yoxdur.

Maddədən göründüyü kimi, Vergi Məcəlləsinin 218.4.1-ci maddəsində nəzərdə tutulan şəxslər, yəni mülkiyyətində və ya istifadəsində olan avtonəqliyyat vasitələri ilə (beynəlxalq yük və sərnişin daşımaları istisna olmaqla) Azərbaycan Respublikasının ərazisində sərnişin və yük daşımalarını (o cümlədən taksi ilə) və yaxud həmin daşımaları müqavilə əsasında digər şəxslər vasitəsi ilə həyata keçirən şəxslərin sadələşdirilmiş vergi ödəyicisi olmaq hüququ məhdudlaşdırılmamışdır.

Qeyd olunan şəxslər xidmətin həyata keçirildiyi yerdən asılı olaraq hər bir avtomobil nəqliyyatı vasitəsi üçün hesablanmış sadələşdirilmiş vergini ödəməklə Azərbaycan Respublikasının Nəqliyyat, Rabitə və Yüksək Texnologiyalar Nazirliyindən təqvim ayının sonunadək öz istəklərinə uyğun olaraq növbəti ay, rüb, yarım il və ya il üçün ciddi hesabat blankı olan “Fərqlənmə nişanı” almalıdırlar. Avtomobil nəqliyyatı vasitələri ilə sərnişin və yük daşımalarını həyata keçirən hüquqi şəxslər hesablanmış vergini tam məbləğdə dövlət büdcəsinə ödədikdən sonra onlara “Fərqlənmə nişanı” verilir. Bu fəaliyyətə görə vergi orqanlarına bəyannamə verilməsi tələb olunmur.

Əsas: Vergi Məcəlləsinin 218.4.1-ci və 218.5.10-cu maddələri.

Mənbə: taxes.gov.az