Blog Full

Bildiyiniz kimi, 6 fevral tarixində Türkiyənin müxtəlif bölgələrində çoxsaylı insan tələfatı ilə nəticələnən silsiləli zəlzələlər qeydə alınıb. Qardaş ölkəyə dəstək tədbirləri çərçivəsində Birbank vasitəsilə Türkiyənin bank kartlarına edilən köçürmələrə görə komissiya 31 mart 2023-cü il tarixinədək ləğv olundu.

Komissiyanın tətbiq olunmaması istənilən növ Kapital Bank kartlarından, lakin yalnız Birbank rəqəmsal bankı vasitəsilə edilən karta köçürmə əməliyyatlarına şamildir. İstifadəçilər qeyd olunan köçürmələri xidmət haqqı tətbiq olunmadan öz kart limitləri daxilində həyata keçirə bilərlər.

Bundan başqa Suriyaya Western Union təcili pul köçürmə sistemi vasitəsilə vəsait göndərərkən müştərilərdən heç bir komissiya haqqı tutulmayacaq. Aksiya 8 mart 2023-cü il tarixinədək davam edəcək. Western Union sisteminin özəllikləri, məbləğ limitləri, köçürmə əməliyyatları və digər məlumatlarla saytdan tanış olmaq mümkündür – https://kbl.az/wsunpr.

Qeyd edək ki, Türkiyədə baş vermiş dəhşətli təbii fəlakət nəticəsində zərərçəkmiş şəxslərə kömək məqsədilə Kapital Bank tərəfindən yaradılan Qırmızı Ürəklər Fondunun “Türkiyə üçün bir ürək olaq!” adlı yardım vəsaitinin toplanılması aksiyası davam edir. Aksiyaya dəstək olmaq üçün https://redhearts.az/ saytı, Birbank rəqəmsal bankı, eləcə də Kapital Bank-ın ödəniş terminalları vasitəsilə “Qırmızı Ürəklər” Fonduna ianə edə bilərsiniz.

Həmçinin zəlzələ zamanı zərərçəkmiş şəxslərə dəstək məqsədilə PAŞA Holding və Kapital Bank da daxil olmaqla onun törəmə şirkətləri Türkiyənin iki önəmli yardım fonduna — Ahbap və Türkiyənin Daxili İşlər Nazirliyinin Təbii Fəlakət və Fövqəladə Hallar Agentliyinə (AFAD) hər birinə 500 000 ABŞ dolları olmaqla vəsait ianə ediblər.

Ölkənin ilk rəqəmsal bankı olan Birbank bir sıra üstünlüklərə və imkanlara malikdir: rahat qeydiyyat, kartlara və hesablara nəzarət, ödənişlər, taksit kartının və nağd pul kreditinin onlayn əldə edilməsi, bonusların idarə olunması və s. Ətraflı məlumat üçün Birbank tətbiqini yükləyin, https://birbank.az saytına daxil olun və ya 196 Məlumat Mərkəzinə zəng edin.

Zəngilan rayonu sakiniyəm. Məcburi köçkün kimi Bakıda məskunlaşmışam. Məcburi köçkün statusunda bərbər kimi fəaliyyət göstərmək üçün hansı addımları atmalıyam?

Dövlət Vergi Xidmətindən bildirilib ki, Vergi Məcəlləsinin 33.4-cü maddəsinə əsasən, hüquqi şəxs yaratmadan sahibkarlıq fəaliyyətini həyata keçirən fiziki şəxs sahibkarlıq fəaliyyətinə başladığı günədək vergi uçotuna alınma ilə bağlı ərizəni vergi orqanına təqdim etməklə vergi uçotuna alınmalıdır.

“Fiziki şəxsin uçotu haqqında Ərizə”ni vergi orqanına təqdim etməklə vergi uçotuna alına bilərsiniz. Uçota alınma ödənişsiz həyata keçirilir. Uçota alınma ASAN xidmət mərkəzlərində, ASAN xidmət mərkəzlərinin olmadığı şəhər və rayonlarda isə vergi ödəyicilərinə xidmət mərkəzlərində həyata keçirilir.

Vergi Məcəlləsinə əsasən fərdi qaydada bərbər fəaliyyəti ilə məşğul olan (qadın və ya kişi bərbərləri olmasına fərq qoyulmadan) şəxslər aylıq 15 manat məbləğə Bakı şəhəri üçün 2 əmsalı tətbiq etməklə 30 manat sadələşdirilmiş vergi ödəyir. Həmin şəxslər nəzərdə tutulan fəaliyyəti həyata keçirməyə başlayanadək vergi orqanından könüllü olaraq növbəti ay, rüb, yarım il və ya il üçün “Sadələşdirilmiş vergi üzrə sabit məbləğin və məcburi dövlət sosial sığorta haqqının ödənilməsi haqqında qəbz” almalıdır.

Məlumat üçün bildiririk ki, Vergi Məcəlləsinə edilmiş dəyişikliyə əsasən işğaldan azad edilmiş ərazinin rezidentləri 2023-cü il yanvarın 1-dən etibarən 10 il müddətində mənfəət (gəlir), əmlak, torpaq və sadələşdirilmiş vergidən azaddırlar. İşğaldan azad edilmiş ərazinin rezidenti dedikdə, işğaldan azad edilmiş ərazilərdə vergi uçotuna alınan və bilavasitə həmin ərazilərdə fəaliyyət göstərən hüquqi və fiziki şəxslər başa düşülür.

Digər ərazilərdə qeyd olunan sahibkarlıq fəaliyyəti ilə bağlı ödəmələrdə məcburi köçkünlər üçün güzəşt və ya azadolma qanunvericilikdə nəzərdə tutulmamışdır.

Vergi orqanlarında uçot prosedurları, fəaliyyətinizin xüsusiyyətlərindən asılı olaraq etməli olduğunuz hərəkətlər barədə daha ətraflı məlumat almaq üçün “Vergi bələdçisi” bölməsində yerləşdirilən məlumatlarla tanış ola, əlavə suallar yarandıqda isə Çağrı Mərkəzinə (195-1) və ya vergi ödəyicilərinə xidmət mərkəzlərinə müraciət edə bilərsiniz.

Əsas: Vergi Məcəlləsinin 33-cü, 218-ci və 220-ci maddələri.

Mənbə: vergiler.az

Fiziki şəxsə icarə haqqını ödəyən şəxsin hansı vergi öhdəliyi yaranır?

Mülkiyyətimdə olan obyekti müqavilə ilə icarəyə vermişəm. Obyekti icarəyə götürən şəxs onu üçüncü şəxslərə icarəyə verə bilərmi və bu zaman onun hansı vergi öhdəliyi yaranır?

Dövlət Vergi Xidmətindən bildirilib ki, fiziki şəxsə icarə haqqı vergi ödəyicisi kimi uçotda olan şəxslər tərəfindən ödənildikdə icarədən gəlirlər üzrə vergi öhdəliyi ödəmə mənbəyində (14 faiz dərəcə ilə) icarəyə götürən şəxslər tərəfindən yerinə yetirilir. Fiziki şəxsin gəlirləri yalnız icarədən olduğu halda vergi uçotuna alınmaq və bununla bağlı bəyannamə təqdim etmək öhdəliyi yaranmır.

İcarə haqqını ödəyən şəxs vergi ödəyicisi kimi uçotda olmadıqda isə icarəyə verən fiziki şəxs özü vergi ödəyicisi kimi vergi orqanında uçota alınmalı (VÖEN almalı) və bu fəaliyyətdən əldə etdiyi gəlirdən 14 faiz dərəcə ilə vergini hesablamalı, hesabat ilindən sonrakı ilin mart ayının 31-dən gec olmayaraq “Gəlir vergisinin bəyannaməsi”ni vergi orqanına təqdim etməklə həmin müddətdə də hesablanmış gəlir vergisinin məbləğini dövlət büdcəsinə ödəməlidir.

Müraciətinizdə qeyd olunan hər iki halda fiziki şəxsə icarə haqqını ödəyən şəxs vergi ödəyicisi kimi uçotda olduğu halda icarə haqqı məbləğində ödəmə mənbəyində 14 faiz dərəcə ilə vergini tutmalı, büdcəyə ödəməli və bəyannamə təqdim etməlidir.

Əsas: Vergi Məcəlləsinin 99.3.3-cü, 124-cü maddələri.

Mənbə: vergiler.az

İcbari auditlə bağlı yanlış yanaşma nəyə gətirir?

Maliyyə hesabatlarının icbari auditi əsasən orta və iri sahibkarlıq subyektlərinə şamil olunur (Bax: https://www.muhasibat.az/mmc-lerin-mecburi-auditden-kechmesi/) İşçilərinin sayı 50 nəfərdən və ya illik gəlirləri (və ya xərcləri) 3 milyon manatdan çox olan istənilən MMC icbari olaraq kənar audit yoxlamasından keçməlidir. “A Audit and Consulting” MMC-nin direktoru, auditor Rüfət Əliyev icbari auditin subyektləri və onların vəzifələrini şərh edir.

Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabinetinin qərarı ilə kommersiya təşkilatları illik maliyyə hesabatlarını və birləşdirilmiş (konsolidə edilmiş) maliyyə hesabatlarını hesabat dövrü başa çatdıqdan sonra, müvafiq olaraq sonrakı ilin aprel ayının 30-dan və iyun ayının 30-dan gec olmayaraq təqdim etməlidirlər. Bu isə o deməkdir ki, bəzən işçi sayı 50 nəfərdən və ya illik gəlirləri (və ya xərcləri) 3 milyon manatdan az olan müəssisələr də icbari auditin subyekti ola bilir. Çox təəssüf ki, bir çox sahibkar və ya mühasiblərin bu barədə məlumatsızlığı və ya natamam bilgiyə sahib olması sonda şirkətin cərimələnməsi ilə nəticələnir. Belə ki, adətən bu kimi proseslərin nəticəsi iki haldan kənar olmur. Ya icbari auditdən yayınılır, ya da ki, audit prosesi vaxtında təşkil edilmir. İndi isə misallarla hansı hallarda auditin təşkilinin dövriyyədən və işçi sayından asılı olmadığını göstərək.

Misal 1: “A” şirkətinin illik dövriyyəsi 1 250 055 manat, işçi sayı isə 19 nəfərdir. Onun tabeliyində 2 000 756 manat gəlirə və 12 nəfərlik işçi heyətinə malik “B” şirkəti olduğundan, A şirkəti hər il üçün sonrakı ilin iyun ayının 30-dan gec olmayaraq birləşdirilmiş (konsolidə edilmiş) maliyyə hesabatlarını kənar audit yoxlamasından keçirməlidir.

Səyyar vergi yoxlaması zamanı ekspert və ya mütəxəssis hansı hallarda cəlb edilir?

Misal 2: “C” şirkətinin illik gəlirləri 1 375 000 manat, işçi sayı isə 11 nəfərdir. Şirkətin törəməsi olan “D”şirkəti isə 45 000 manat gəlirə və 2 nəfər işçiyə sahibdir. Nazirlər Kabinetinin 2010-cu il 27 may tarixli, 97 nömrəli qərarının 3.1-ci bəndinə əsasən, “C” şirkəti illik birləşdirilmiş (konsolidə edilmiş) maliyyə hesabatlarını iyun ayının 30-dan gec olmayaraq təqdim etməlidir.

Misallarda diqqət etdinizsə, “A” şirkətinin illik gəlirləri törəməsi ilə birgə 3 millyon manatı keçsə də “C” şirkətində bu meyar baş tutmayıb. Amma, hər iki şirkət Nazirlər Kabinetinin qeyd etdiyimiz qərarına əsasən icbari auditin subyekti olub. Bu isə o deməkdir ki, birləşdirilmiş (konsolidə edilmiş) maliyyə hesabatlarına malik təsərrüfat subyektlərində işçi sayı və illik gəlirlər meyar olaraq nəzərə alınmır. Yəni, şirkətin istər ayrılıqda, istərsə də törəmə müəsissələri ilə birlikdə illik gəlirləri 3 milyondan az olsa da hər il üçün birləşdirilmiş (konsolidə edilmiş) maliyyə hesabatlarını auditor rəyi ilə birlikdə təqdim etmək öhdəliyi vardır.

Təcrübədə törəmə şirkətlərə ayrılıqda icbari auditin tətbiqinə də rast gəlinir.

Misal 3: “Qamma” şirkəti “Alfa” şirkətinin tabeliyində fəaliyyət göstərir və 2022-ci ili 3 milyondan yuxarı dövriyyə ilə bitirib. Bu, “Qamma” şirkətinin cari ilin aprel ayının 30-dək maliyyə hesabatlarını kənar auditor rəyi ilə təqdim etməli olduğunu göstərir. Müvafiq olaraq “Alfa” şirkəti də iyun ayının 30-dan gec olmayaraq birləşdirilmiş (konsolidə edilmiş) maliyyə hesabatlarını təqdim etməlidir.

Məlumat üçün qeyd edək ki, icbari auditdən yayınmaya görə İnzibati Xətalar Məcəlləsinin (İXM) 464-cü maddəsinə əsasən, “Auditor xidməti haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə nəzərdə tutulmuş hallarda (Bax: https://vergi.az/mmc-lerin-mecburi-auditden-kechmesi/) həyata keçirilməli olan məcburi auditdən yayınmağa görə – vəzifəli şəxslər üç yüz manatdan altı yüz manatadək məbləğdə, hüquqi şəxslər min beş yüz manatdan iki min beş yüz manatadək məbləğdə cərimə edilir.

Vaxtında həyata keçirilməyən auditə görə isə İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 462.1-ci maddəsinə əsasən Mühasibat uçotu subyekti tərəfindən maliyyə hesabatlarının və birləşdirilmiş (konsolidə edilmiş) maliyyə hesabatlarının və müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi orqana (quruma) təqdim edilməli olan digər hesabat və məlumatların hazırlanması, təqdim olunması, dərc edilməsi, o cümlədən hesabatlarda və qanuna əsasən tələb olunan digər məlumat formalarında informasiya və göstəricilərin əks etdirilməsi, həmçinin, uçot sənədlərinin saxlanılması ilə əlaqədar qanunla müəyyən edilmiş qaydaların pozulmasına, habelə “Mühasibat uçotu haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun tələblərinə uyğun olaraq mühasibat uçotunun aparılmamasına görə – vəzifəli şəxslər üç yüz manatdan dörd yüz manatadək məbləğdə, hüquqi şəxslər min beş yüz manatdan iki min manatadək məbləğdə cərimə edilir.

Mənbə: vergiler.az