Blog Full

Mənfəət vergisi və bəyannaməsi üzrə nəzəri-praktiki kurs 

Təlim mənfəət vergisinin, gəlirdən çıxılan xərclərin Azərbaycan Respublikasının vergi qanunvericiliyi, vergi məcəlləsi və digər qanunvericilik aktları üzrə tənzimlənməsi qaydalarını, vergi məcəlləsində gözlənilən dəyişiklikləri, mənfəət bəyannaməsinin və onun 1 saylı əlavəsinin hazırlanmasını əhatə edir.

Həmçinin təlim mənfəət vergisi və bəyannaməsi ilə bağlı məsələlərin, mühasiblər üçün problem doğuran sualların geniş və izahlı tədris edilməsi əsasında təşkil olunacaq. Mənfəət vergisi, gəlir və xərclərlə bağlı vergi məcəlləsinin bütün maddələri geniş şəkildə praktiki izah ediləcəkdir.

Kurs kimlər üçündür?

• Mühasiblər, Baş mühasiblər;
• Maliyyəçilər;
• Vergilər Nazirliyinə imtahana hazırlaşanlar;
• Bu sahəni daha dərindən öyrənmək və ya biliklərini təkmilləşdirmək istəyənlər.

Kursun faydaları:

• Mənfəət vergisi bəyannaməsinin düzgün tərtibatı;
• Kameral məktubların müvafiq cavablandırılması;
• Mütəxəssis kimi formalaşmağa dəstək.

Təlimçi: Azər Qənbərov

Azər Qənbərov Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetində “Dövlət maliyyəsində vergi siyasəti”, “Vergi inzibatçılığı”, “Vergi müqavilələri”, “Vergi auditi”, “Vergi planlaşdırılması”, “Rəqəmsal iqtisadiyyat və vergiqoyma” fənlərini tədris edir.

Eyni zamanda “Azərbaycan Mühasiblər Məktəbi”ndə vergi üzrə təlimçi, SOCAR Baş ofisində Vergilər Departamentində rəis müavini vəzifələrində çalışır.

Vergi qanunvericiliyinin tətbiqinə dair 50-dən artıq məqalənin müəllifidir. Peşəkar Mühasib Sertifikat imtahanını hər iki sektor üzrə müvəfəqiyyətlə vermişdir. «CİMA və ACCA» üzrə « Diplom Performance Management» və «DİPİFR»  beynəlxalq diplomların sahibidir.

Azərbaycanda ilk dəfə mənfəət vergisinin SAP ERP sistemində avtomatlaşdırılması və vergi uçotu ilə maya dəyərinin, gəlir və xərclərin uçotunun, eləcə də vergi registrlərinin düzgün formalaşması üzrə layihənin rəhbəridir.

Vergi auditi və daxili audit üzrə 15 ildən çox təcrübəyə malikdir.

Qrupda iştirakçı sayı: 12-15 nəfər

Təlim formatı: Ənənəvi və onlayn

Təlim sayı və vaxtı: 8 təlim – 20 saat (7 nəzəri və 3 praktiki təlim, əlavə olaraq 2-3 saatlıq imtahan)

Həftədə 2 dəfə, saat: 19:00-21:30

Kursa daxildir:

Proqram: Nəzəri hissə

VM 103-109 maddələr

• Vergi ödəyiciləri, vergitutma obyekti və vergidən azadolmalar, gəlirdən çıxılan və çıxılmayan xərclər, testlər və məsələlər.

VM 110-114 maddələr

• Faiz xərclərinin gəlirdən çıxılması, amortizasiya ayırmaları, testlər və məsələlər.

VM 115-121 maddələr

• Təmirlə bağlı xərclərin, sosial sığorta ayırmalarının gəlirdən çıxılması, zərərin keçirilməsi, testlər və məsələlər.

VM 122-129 maddələr, NK qərarı, DTA-02 forması

• Ödəmə mənbəyində vergilərin hesablanması, güzəştli vergi tutulan ölkələrdə əldə edilən gəlirlər, testlər və məsələlər.

VM 130-136 maddələr, AR Prezidentinin Fərmanı

• Gəlir və xərclərin uçotunun aparılması, kassa və hesablama metodları, testlər və məsələlər.

VM 137-148 maddələr, KM Plenumunun qərarı

• Uzunmüddətli müqavilələr, əmtəə material ehtiyatlarının uçotu, maliyyə lizinqi əməliyyatları, aktivlərin təqdim edilərkən gəlir və zərərin müəyyən edilməsi, hüquqi şəxsin ləğvi, yenidən təşkili və yaranması.

VM 149-152 maddələr

• Bəyannamənin, habelə ödəmə mənbəyində vergi bəyannamələrinin təqdim edilməsi, cari vergilərin hesablanması, testlər və məsələlər

Praktiki hissə

MV üzrə bəyannamənin doldurulma qaydaları, kameral yoxlama qaydaları

• Mənfəət vergisi bəyannaməsinin doldurulması qaydaları, malların, xammal və material xərclərinin müəyyənləşdirilməsi qaydaları. Sığorta xərclərinin, faiz xərclərinin, istifadə edilməmiş təmir və amortizasiya fondu məbləğlərinin, mənfəət vergisindən azad olan gəlirlərin və həmin gəlirlərlə bağlı xərclərin, xaricdə əldə edilmiş gəlirlər və onunla bağlı xərclərin bəyannamədə əks etdirilməsi.

MV üzrə bəyannamənin doldurulma qaydaları, kameral yoxlama qaydaları

• Mənfəət vergisi bəyannaməsinin doldurulması qaydaları, malların, xammal və material xərclərinin müəyyənləşdirilməsi qaydaları. Sığorta xərclərinin, faiz xərclərinin, istifadə edilməmiş təmir və amortizasiya fondu məbləğlərinin, mənfəət vergisindən azad olan gəlirlərin və həmin gəlirlərlə bağlı xərclərin, xaricdə əldə edilmiş gəlirlər və onunla bağlı xərclərin bəyannamədə əks etdirilməsi.

MV üzrə bəyannamənin doldurulma qaydaları, kameral yoxlama qaydaları

• Hesabat ilinin xalis mənfəətinin və əvvəlki illərin bölüşdürülməmiş mənfəətinin əks etdirilməsi. Bank kreditləri, o cümlədən xaricdən alınmış kreditlərin, digər öhdəliklərin əks etdirilməsi. Alınmış avansların bəyannamədə göstərilməsi və ƏDV bəyannamələri ilə müqayisəsi. Kreditor borclar və digər öhdəliklərin əks etdirilməsi. Mənfəət vergisi bəyannaməsində illik dövriyyə və əlavə 1-dəki fərqlər ilə əlaqədar daxil olan kameral məktublar. Mənfəət vergisi bəyannaməsinin müvafiq xərclər sətrinin ÖMV bəyannaməsindəki sətirlər ilə qarşılaşdırması əsasında daxil olan kameral məktublar. Mənfəət vergisi bəyannaməsinin muzdlu və qeyri-muzdlu işlə əlaqədar vergi bəyannaməsi ilə qarşılaşdırması əsasında daxil olan kameral məktublar. Mənfəət vergisi bəyannaməsinə AVİS-dən kənar daxil olan məktublar. Kameral məktublarda əks etdirilən uyğunsuzluqların dəqiqləşdirilməsi və müvafiq şəkildə cavablandırılması.

---

Kurslara qoşulmaq və ya ödəniş, başlama tarixi və s. haqda məlumat almaq üçün müvafiq linkdən qeydiyyatdan keçə bilərsiniz. Ən qısa zamanda əməkdaşlarımız sizə geri dönüş edəcəklər: https://crmform.azgroup.az/

Əlaqə:

📞+994 12 310 09 29

📱+994 50 225 82 05

---

Ünvan: Caspian Plaza

---

---

Vergi qeydiyyatında olmayan fiziki şəxslərin xidməti müqavilə əsasında əldə etdikləri gəlirlərdən vergi və sosial sığorta haqqı hansı qaydada tutulur? Mövzunu əmək qanunvericiliyi üzrə ekspert Nüsrət Xəlilov şərh edir.

İşəgötürən tərəfindən vergi orqanında uçotda olmayan fiziki şəxslə Mülki Məcəllə ilə tənzimlənən mülki-hüquqi müqavilə (xidməti müqavilə) bağlanarkən həmin xidmətlərə görə aparılan ödənişlərin Vergi Məcəlləsinin 102.1.6-cı maddəsində qeyd olunmuş güzəşt nəzərə alınmadan ödəmə mənbəyində Məcəllənin 101.1-ci maddəsinə əsasən vergi dərəcələrinə uyğun gəlir vergisi hesablanır. Vergi “Ödəmə mənbəyində tutulan vergi bəyannaməsi” ilə hesabat rübündən sonrakı ayın 20-dən gec olmayaraq vergi orqanına bəyan edilməli və həmin müddətədək büdcəyə ödənilməlidir.

Hər ay üçün hesablanmış məcburi dövlət sosial sığorta haqqı əməkhaqqı və digər gəlirlər üzrə ödənişlərlə eyni vaxtda, lakin sonrakı ayın 15-dən gec olmayaraq tam məbləğdə yalnız nağdsız hesablaşma qaydasında ödənilir.

Vergi Məcəlləsinin 102.1.6-cı maddəsinə əsasən, fiziki şəxsin əsas iş yerində (əmək kitabçasının olduğu yerdə) hər hansı muzdlu işlə əlaqədar əldə edilən aylıq gəliri 2.500 manatadək olduqda 200 manat, illik gəliri 30.000 manatadək olduqda 2.400 manat məbləğində olan hissəsi vergidən azaddır.

Vergi Məcəlləsinin 101.1-3-cü maddəsinə əsasən, fiziki şəxslərin bu Məcəllənin 150.1.1-ci və 150.1.2-ci maddələrinə əsasən ödəmə mənbəyində vergiyə cəlb olunan gəlirlərindən vergi həmin Məcəllənin 101.1-ci və 101.1-1-ci maddələrində nəzərdə tutulan dərəcələrə uyğun qaydada hesablanır və aidiyyəti üzrə ödənilir. Bu Məcəllənin 150.1.3-cü və 150.1.7-ci (vergi orqanlarında uçota alınmayan fiziki şəxslərin göstərdiyi xidmətlərə (işlərə) münasibətdə) maddələri tətbiq edilərkən gəlir vergisi həmin Məcəllənin 101.1-ci maddəsində nəzərdə tutulan verginin dərəcəsi, müvafiq olaraq, pensiya alan və xidmət göstərən şəxsin gəlirlərinə tətbiq edilməklə hesablanır.

Vergi Məcəlləsinin 150.1.7-ci maddəsinə əsasən, vergi ödəyicisi kimi vergi orqanlarında uçota alınmayan, VÖEN təqdim etməyən fiziki şəxslərin göstərdiyi xidmətlərə (işlərə) görə həmin fiziki şəxslərə haqq ödəyən hüquqi şəxslər və ya fərdi sahibkarlar ödəmə mənbəyində vergini tutmağa borcludurlar.

“Sosial sığorta haqqında” Qanunun 14.5.2-ci maddəsinə əsasən, mülki xarakterli müqavilələrlə işləyənlər (fərdi sahibkarlar istisna olmaqla) üzrə ödəmə mənbəyindən tutulmaqla – gəlirlərinin 25 faizi miqdarında sosial sığorta haqqı ödəməlidirlər.

Aşağdakı nümunədə VÖEN-i olmayan fiziki şəxsin vergi öhdəliklərinə baxaq:

Misal: VÖEN-i olmayan fiziki şəxs tərəfindən 2.900 manat dəyərində xidmət göstərilib. Bu zaman vergi öhdəlikləri nə qədər olacaq?

Gəlir vergisi: 2500 x 14% = 350 manat;

(2900 – 2500 ) x 25% = 100 manat;

350 + 100 = 450 manat;

Sosial sığorta haqqı: 2900 x 25% = 725 manat.

Deməli, həmin fiziki şəxsin gəlirindən ödəmə mənbəyində 450 manat vergi, 725 manat sosial sığorta haqqı tutulub büdcəyə ödəniləcək.

Mənbə: vergiler.az

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev “Vergi Məcəlləsində dəyişiklik edilməsi haqqında” 5 dekabr 2023-cü il tarixli qanunun tətbiqi və bundan irəli gələn bir sıra məsələlərin tənzimlənməsi barədə fərman imzalayıb. Biznesin vergi yükünün azaldılması və sahibkarlıq fəaliyyətinin təşviqi istiqamətində mühüm dəyişikliklərdən biri də tibb müəssisələri üzrə vergi güzəştinin tətbiqi ilə bağlıdır. Səhiyyə sahəsi üzrə əməliyyatların şəffaflaşdırılması və vergi yükünün optimallaşdırılması məqsədilə tibb müəssisələrinə və özəl tibbi praktika ilə məşğul olan şəxslərə ƏDV üzrə güzəştlər verilib. Qanunvericilikdə edilmiş son dəyişikliklərə əsasən, səhiyyə müəssisələrinin və özəl tibbi praktika ilə məşğul olan fiziki şəxslərin hesabat dövrü ərzində əhaliyə göstərilən tibbi xidmətlər üzrə nağdsız qaydada POS-terminal vasitəsilə aparılan ödəmələr əsasında formalaşan dövriyyəsinin 50 faizinin 2024-cü il yanvarın 1-dən 3 il müddətinə vergi tutulan ümumi dövriyyədən çıxılması nəzərdə tutulur. Eyni zamanda, dövlət büdcəsinə hesablanarkən ƏDV məbləğinin azaldılmasından əldə edilən gəlirlər gəlir və mənfəət vergisindən azad olunub.

“Tibbi Ərazi Bölmələrini İdarəetmə Birliyi” (TƏBİB) Vergi Məcəlləsinə tibb müəssisələri ilə əlaqədar edilmiş son dəyişiklikləri şərh edib. Vergi Məcəlləsinin 164.1.51-ci maddəsinə edilmiş dəyişikliyə əsasən, “Tibbi sığorta haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununa uyğun olaraq, icbari tibbi sığorta fondunun vəsaiti hesabına tibbi xidmətlərin göstərilməsinin ƏDV-dən azad edilməsi 2024-cü il yanvarın 1-dən 3 il müddətinə uzadılıb. Eyni zamanda, Vergi Məcəlləsinə yeni əlavə edilmiş 174.5-ci maddəyə əsasən, tibb müəssisələrinin hesabat dövrü ərzində əhaliyə göstərilən tibbi xidmətlər üzrə nağdsız qaydada POS-terminal vasitəsilə aparılan ödəmələr əsasında formalaşan dövriyyəsinin 50 faizi 2024-cü il yanvarın 1-dən 3 il müddətinə onun vergi tutulan ümumi dövriyyəsindən çıxılır. Nağdsız ödəmələr nəzarət-kassa aparatına vahid əməliyyat sistemində inteqrasiya edilmiş POS-terminal vasitəsilə aparılmalıdır.

Məsələn, ay ərzində ödənişli xidmətlərdən cəmi daxilolmalar 2360 manatdır (ƏDV-li):

1. POS-terminal üzrə 1770 manat,

2. Digər vasitələrlə daxilolmalar isə 590 manat.

Bu halda ay ərzində büdcəyə olan ƏDV öhdəliyi aşağıdakı qaydada hesablanır:

1770/1.18*50%=750 (güzəşt olunan dövriyyə)

2360/1.18-750=1250 (vergi tutulan dövriyyə)

1250*18%=225 manat ƏDV dövlət büdcəsinə ödənilməlidir.

Həmçinin, Vergi Məcəlləsinə yeni əlavə edilmiş 106.1.34-cü maddəyə əsasən, tibb müəssisələri tərəfindən dövlət büdcəsinə ƏDV hesablanarkən bu Məcəllənin 174.5-ci maddəsinə əsasən ƏDV məbləğinin azaldılmasından əldə edilən gəlirlər (yuxarıdakı nümunədə 750*18%=135 manat) mənfəət vergisindən azaddır.

Mənbə: vergiler.az

Vergi Məcəlləsinə əsasən, malların idxalı dedikdə, idxal malları hesab olunan məhsulların ölkə ərazisinə gətirilməsi başa düşülür. Qanunvericiliyə uyğun olaraq, mallarla yanaşı, xidmət və işlərin idxalı üzrə əməliyyatlar da həyata keçirilir. Bəs bu zaman xarici ölkələrdəki şirkətlərə edilən ödənişlər necə reallaşdırılır? Gecikmə hallarında hansı tədbirlər görülür? Mövzu ilə bağlı iqtisadçı ekspert Anar Bayramov aydınlıq gətirir:

Təcrübədə ən çox istifadə olunan ödəniş – avans ödənişidir. Həm alqı-satqı müqaviləsində, həm də gömrük bəyannamələrində avans ödənişlər barədə mütləq qeydlər aparılmalıdır.

Mərkəzi Bankın 45/1 saylı 28 noyabr 2016-cı il tarixli qərarı ilə təsdiq olunmuş “Azərbaycan Respublikasının rezidentlərinin xarici valyutada, habelə qeyri-rezidentlərin milli və xarici valyutada əməliyyatlarının aparılması Qaydaları”na əsasən, qabaqcadan ödəniş aparıldıqda banka ödənişin təyinatını, şərtlərini və məbləğini əks etdirən sənəd təqdim edilir. Qaydaların 4.3.1.3-cü maddəsinə əsasən, qabaqcadan ödəniş müqabilində malların ölkəyə idxalını (xidmətlərin göstərilməsini) təsdiq edən gömrük bəyannaməsi (xidmətlərin göstərilməsini təsdiq edən sənəd) banka təqdim olunmalıdır və ya xeyrinə qabaqcadan ödənişin edildiyi şəxs və ya üçüncü şəxs tərəfindən qabaqcadan ödənilmiş məbləğ geri qaytarılmalıdır.

Qaydalarda həmçinin qeyd edilir ki, müvafiq sənədlər ödənişin aparıldığı gündən ən geci 2 (iki) il müddətində (idxal hava, dəmir yolu və dəniz nəqliyyatı vasitələri, habelə kosmik obyektlərlə əlaqədar olduqda və onların təchizat müddəti 2 (iki) ildən çox təşkil etdikdə müqavilədə nəzərdə tutulan təchizat müddəti bitdikdən sonra ən geci 3 (üç) ay müddətində) banka təqdim edilmədikdə və ya qabaqcadan ödənilmiş məbləğ geri qaytarılmadıqda və bu zaman idxal edilməyən malların (göstərilməyən xidmətlərin) və ya geri qaytarılmayan məbləğin qalıq dəyəri 10.000 ABŞ dolları ekvivalenti məbləğindən çox olduqda, bank tərəfindən qabaqcadan ödəniş əməliyyatına dair bütün sənədlər 5 (beş) iş günü ərzində Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankına təqdim edilir.

Misal

“AA” MMC 5 iyun 2021-ci ildə malların ölkəyə idxalı ilə bağlı xarici kontragentə 20.000 dollar məbləğində avans ödənişi edib. Amma 2 il müddət keçməsinə baxmayaraq, malların ölkəyə idxalını təsdiq edən gömrük bəyannaməsi və ya idxal olunan xidmətlərin göstərilməsini təsdiq edən sənədi təqdim etməyib. Həmin müddət ərzində mallar və ya xidmətlər idxal olunmur. Bu zaman “AA” MMC avans məbləği geri qaytarmazsa, ona Mərkəzi Bank tərəfindən inzibati cərimə tətbiq oluna bilər. Çünki İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 430.4-cü maddəsinə əsasən, avans yolu ilə ödənilmiş valyuta vəsaitinin müqabilində müəyyən edilmiş müddətlərdə müvafiq mallar idxal edilmədikdə, işlər görülmədikdə və ya xidmətlər göstərilmədikdə ödənilmiş valyuta vəsaitinin xaricdən geri qaytarılmamasına görə vəzifəli şəxslər inzibati xətanın bilavasitə obyekti olmuş valyuta vəsaiti məbləğinin 10 faizindən 20 faizinədək məbləğdə, hüquqi şəxslər isə inzibati xətanın obyekti olmuş valyuta vəsaiti məbləğinin iyirmi faizindən otuz faizinədək məbləğdə cərimə edilir.

Ödənişin digər forması akkreditiv formasında rəsmiləşdirməklə həyata keçirilən ödənişlərdir. Bu zaman proses aşağıdakı ardıcıllıqla həyata keçirilməlidir:

• idxal edən sahibkar qarşı tərəflə bağladığı müqavilədə akkreditiv formada ödəniş üsulunu nəzərdə tutan müqavilə imzalayır;
• idxalçı sahibkar bankda geri çağırıla bilməyən akkreditiv hesab açır və bank da həmin məlumatı ixrac edən sahibkarın bankına (avizo edən) göndərir;
• avizo edən bank akkreditivi aldıqdan sonra onun etibarlılığını yoxlayır və təsdiq edərək ixracatçıya məlumat verir;
• şirkət ixrac əməliyyatlarını həyata keçirdikdən sonra avizo edən bankı məlumatlandırır. Bank da öz növbəsində akkreditivlə bağlı sənədləri idxalçı sahibkarın bankına yönləndirir;
• idxalçı sahibkar aldığı sənədlərin akkreditivin şərtlərinə uyğunluğunu təsdiqlədikdən sonra vəsaitin ödənişini avizo edən bank vasitəsilə həyata keçirir;
• avizo edən bank vəsaitləri qəbul etdikdən sonra onu satıcının hesabına köçürür.

Qeyd edək ki, geri çağırıla bilməyən akkreditiv dedikdə, vəsait alanın razılığı olmadan ləğv edilə və ya dəyişdirilə bilməyən akkreditiv nəzərdə tutulur. Geri çağırıla bilməyən akkreditiv emitent bankın qəti öhdəliyidir, bankın razılığı olmadan dəyişdirilə və ya ləğv edilə bilməz.

Digər bir ödəniş növü isə konsiqnasiya formasında həyata keçirilən ödənişlərdir. Əgər ödənişlər konsiqnasiya formasında aparılacaqsa, mütləq müvafiq şərtlər müqavilədə öz əksini tapmalıdır. Şərtlərə görə, konsiqnasiya sahibkara (tapşırana) malları (konsiqnasiya mallarını) çatdırmaq məqsədilə başqa şəxsin anbarında saxlamaq hüququ verir. İkinci tərəf konsiqnasiya mallarını saxlamağı öhdəsinə götürür və konsiqnasiya müqaviləsinin şərtlərinə əsasən bu mallara dair sərəncam vermək hüququna malikdir. Mallar idxal olunandan sonra ödənişin aparılması kimi hesablaşmalar da müqavilədə öz əksini tapmalıdır. Adətən, bu tip ödənişlər uzun müddət əməkdaşlıq edən tərəflər arasında aparılır. Təbii ki, bu zaman iddia müddəti real olmalıdır. Çünki Mülki Məcəlləyə əsasən, müqavilə tələbləri üzrə iddia müddəti üç il, daşınmaz əşyalarla bağlı müqavilə tələbləri üzrə iddia müddəti isə altı ildir.

Mənbə: vergiler.az