You can display the Full post on your Blog Page
“Azərbaycan Sənaye Korporasiyası” ASC özünün və bəzi törəmə cəmiyyətlərinin (“Azəralüminium” və “Azərpambıq Aqrar Sənaye Kompleksi ” MMC-lər) 2023-2025-ci illər üzrə maliyyə hesabatlarının beynəlxalq standartlara uyğun auditi üçün elan etdiyi açıq tenderə yekun vurub.
Tenderin qalibi “RSM Azerbaijan” MMC-dir.
Qalib şirkətə 520,4 min manat ödəniləcək.
Məcburi dövlət sosial sığortası üzrə ödəmələrin və əmək qabiliyyətini müvəqqəti itirmiş işçilərə sığortaedənin vəsaiti hesabına ödənilən müavinətin hesablanması və ödənilməsi Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 1998-ci il 15 sentyabr tarixli 189 nömrəli qərarı ilə təsdiq edilmiş Əsasnamə ilə tənzimlənir. Nazirlər Kabinetinin 14 mart 2024-cü il tarixli 158 nömrəli qərarı ilə həmin Əsasnamədə dəyişikliklər edilib. Dəyişiklikləri əmək qanunvericiliyi üzrə ekspert Nüsrət Xəlilov şərh edir.
1-ci dəyişiklik
Əsasmanənin 25-ci bəndinə əsasən, əmək qabiliyyətinin müvəqqəti itirilməsinə görə müavinət bu hallarda verilmir: “Sosial sığorta haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununa əsasən, məcburi dövlət sosial sığortası üzrə Azərbaycan Respublikasının İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Dövlət Vergi Xidmətinə sığortaedən tərəfindən hesabat təqdim edilməyən dövrdə əmək qabiliyyətinin müvəqqəti itirilməsi halı baş verdikdə, bu Əsasnaməyə 6 nömrəli əlavəyə uyğun olaraq tərtib edilmiş arayış təqdim edildiyi hal istisna olmaqla, müavinətin verilməsi hesabat təqdim edilən tarixə kimi dayandırılır. Əgər sığortaedən hesabat əvəzinə fəaliyyətin olmaması barədə arayış təqdim edərsə, bu dövr müvəqqəti olaraq işin dayandırıldığı dövr hesab olunur və bu müddət zamanı əmək qabiliyyətinin müvəqqəti itirilməsi halı (hadisəsi) baş verdikdə müavinət verilmir.
Dəyişikliyə əsasən, əvvəllər məcburi dövlət sosial sığortası üzrə İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Dövlət Vergi Xidmətinə sığortaedən tərəfindən hesabat təqdim edilməyən dövrdə əmək qabiliyyətinin müvəqqəti itirilməsi halı baş verdikdə müavinətin verilməsi hesabat təqdim edilən tarixə kimi dayandırılırdısa, dəyişiklikdən sonra sığortaedən tərəfindən Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin tabeliyində Dövlət Sosial Müdafiə Fondunun struktur bölməsinə arayış təqdim edilərsə, müavinət ödəniləcək.
2-ci dəyişiklik
Əsasnamənin 28-ci hissənin 3-cü (hər iki halda), 4-cü abzaslarında və 14-cü abzasının 3-cü cümləsində “12 tam təqvim” sözləri “12 təqvim” sözləri ilə əvəz edilib. Əmək qabiliyyətinin müvəqqəti itirilməsinə görə müavinətin hesablanmasında dəyişikliyə qədər müavinətin məbləği işçinin əmək qabiliyyətini müvəqqəti itirdiyi aydan etibarən əvvəlki son 12 tam təqvim ayındakı qazancın məbləğindən asılı olaraq müəyyənləşdirilirdisə, dəyişiklikdən sonra müavinətin hesablanmasında son 12 təqvim ayındakı qazancın məbləği əsas götürüləcəkdir. “Tam təqvim ayı” ifadəsi “təqvim ayı” ifadəsi ilə əvəz edilib. Yəni, hesablamada tam olmayan aylar da nəzərə alınacaq.
3-cü dəyişiklik
İşçinin əsas və əlavə iş yerində çalışması vəziyyətində əmək qabiliyyətinin itirilməsi halı ilə bağlı 41-ci bənddəki norma qüvvədən düşüb və bu şəkildə yeni bənd əlavə edilib: “Sığortaolunan əsas iş yerindən əlavə başqa iş yerində (yerlərində) muzdlu işə aid olan fəaliyyətdən qazanc əldə edərsə, bu zaman müavinət əmək qabiliyyətinin müvəqqəti itirilməsinin ilk 14 təqvim günü üçün sığortaedənlər tərəfindən hər bir iş yerindəki qazancı əsasında ayrı-ayrılıqda hesablanır və ödənilir. Qalan günlər üçün isə müavinət sığortaolunanın həm əsas, həm əlavə iş yeri (yerləri) üzrə ümumi qazancı əsasında hesablanır və məcburi dövlət sosial sığorta haqları hesabına ödənilir.
Əsas iş yerindən əlavə muzdlu işə aid olmayan fəaliyyətdən gəlir əldə edən sığortaolunana müavinət sığortaedənin vəsaiti hesabına ilk 14 təqvim günü üçün yalnız əsas iş yerindən əldə etdiyi qazancı, qalan günlər üçün isə müavinət bu Əsasnamənin 28-ci hissəsi nəzərə alınmaqla sığortaolunanın bütün qazancı əsasında hesablanır və məcburi dövlət sosial sığorta haqları hesabına ödənilir”.
Müavinət işçinin iş yeri üzrə (əmək kitabçasının olduğu yerdə) müdiriyyətin müavinət təyin edən komissiyası və ya komissiyanın səlahiyyət verilmiş üzvü tərəfindən təyin edilir. Dəyişiklikdən əvvəl işçi əsas iş yerindən əlavə başqa müəssisədə də müqavilə üzrə işləyirdisə, bu zaman müavinət işçinin hər iki iş yerində aldığı ümumi qazancı əsasında hesablanırdı və əsas iş yerində müəyyən olunmuş stavkanın ikiqat məbləğindən artıq olmamaq şərti ilə ödənilirdi. Dəyişiklikdən sonra isə işçi əsas iş yerindən əlavə başqa iş yerində də işlədikdə, bu zaman müavinət əmək qabiliyyətinin müvəqqəti itirilməsinin ilk 14 təqvim günü üçün əsas və əlavə iş yeri olaraq ayrılıqda hər bir iş yerindəki qazancı əsasında ayrı-ayrılıqda hesablanır və ödənilir. Qalan günlər üçün isə müavinət sığortaolunanın həm əsas, həm əlavə iş yeri (yerləri) üzrə ümumi qazancı əsasında hesablanacaq və məcburi dövlət sosial sığorta haqları hesabına ödəniləcək.
“Əmək qabiliyyətinin müvəqqəti itirilməsinə görə müavinət əmək qabiliyyətinin müvəqqəti itirilməsinin ilk 14 günü üçün həm əsas, həm də əlavə iş yeri (yerləri) üzrə, 14 gündən sonrakı günlər üçün isə əsas iş yeri üzrə sığortaedənin müvafiq komissiyası tərəfindən əlavə iş yerinin gəlirləri də nəzərə alınmaqla təyin edilir”.
4-cü dəyişiklik
İki aylığadək yaşında uşağı övladlığa götürən, yaxud övladlığa götürmədən böyüdən qadınlar doğuşdan 56 günlük sosial məzuniyyət hüququndan istifadə etmək hüququna malik olmaqla bərabər, onlara müəyyən edilmiş qaydada müavinət verilməsi də Əsasnamədə öz əksini tapıb.
5-ci dəyişiklik
Əsasnamənin 96-cı bəndi bu şəkildə dəyişib: “Bu Əsasnamədə nəzərdə tutulan müavinətlər işçinin iş yeri üzrə (əmək kitabçasının olduğu yerdə) müdiriyyətin müavinət təyin edən komissiyası və ya komissiyanın səlahiyyət verilmiş üzvü tərəfindən bu hissənin ikinci cümləsi nəzərə alınmaqla təyin edilir”.
“Əmək qabiliyyətinin müvəqqəti itirilməsinə görə müavinət əmək qabiliyyətinin müvəqqəti itirilməsinin ilk 14 günü üçün həm əsas, həm də əlavə iş yeri (yerləri) üzrə, 14 gündən sonrakı günlər üçün isə əsas iş yeri üzrə sığortaedənin müvafiq komissiyası tərəfindən təyin edilir”.
6-cı dəyişiklik
Əsasnamənin 101-ci bəndinə əsasən, işçinin əsas və əlavə iş yerləri olduqda, əmək qabiliyyətinin müvəqqəti itirilməsi zamanı dəyişiklikdən sonra ilk 14 gün üçün müavinət əsas və əlavə iş yerlərinin işəgötürəni tərəfindən ödənilməli olduğu üçün işçi işə çıxdıqdan sonra xəstəlik vərəqəsini hər iki iş yerinə təqdim etməlidir. Bunun üçün işçi əmək qabiliyyətini müvəqqəti itirmə vaxtı başa çatdıqdan sonra işə çıxdığı gün xəstəlik vərəqələrini əsas iş yeri üzrə müəssisənin müdiriyyətinə təqdim edəcək və əsas iş yeri tərəfindən xəstəlik vərəqəsinin təsdiqlənmiş surətini əlavə iş yerinin (yerlərinin) müdiriyyətinə təqdim edəcək.
7-ci dəyişiklik
Əsasnamənin 114-1-ci bəndi də dəyişib. Belə ki, məcburi dövlət sosial sığorta haqqı hesabına müavinətin ödənilməsi üçün sığortaedən Fondun yerli qurumuna, “DOST” mərkəzinə və ya “Şəhid ailələri üzvlərinin, müharibə ilə əlaqədar xəsarət almış hərbi qulluqçuların və əlilliyi müəyyən edilmiş şəxslərin müraciətləri üzrə vahid əlaqələndirmə mərkəzi”nə məktubla müraciət etməlidir.
114-1-ci hissənin birinci abzasına aşağıdakı məzmunda ikinci cümlə əlavə edilib: “Müraciət həm əsas, həm əlavə iş yeri (yerləri) olan, habelə əsas iş yerindən əlavə muzdlu işə aid olmayan fəaliyyətdən gəlir əldə edən sığortaolunanlar üzrə əsas iş yeri olan sığortaedən tərəfindən edilir”.
Məcburi dövlət sosial sığorta haqqı hesabına müavinətin ödənilməsi üçün sığortaedən tərəfindən Fondun yerli qurumuna müraciət işçinin həm əsas, həm əlavə iş yeri (yerləri) olan, habelə əsas iş yerindən əlavə muzdlu işə aid olmayan fəaliyyətdən gəlir əldə edən sığortaolunanlar üzrə əsas iş yeri olan sığortaedən tərəfindən edilir.
8-ci dəyişiklik
Əsasnamənin 114-2-ci bəndinə isə aşağıdakı məzmunda 9-cu abzas əlavə edilib: “Sosial sığorta haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 10-cu maddəsinin ikinci hissəsinin üçüncü abzasına əsasən rüb üzrə hesabat təqdim edildiyi tarixdən növbəti rüb üzrə hesabat təqdim ediləcəyi tarixədək əmək qabiliyyətinin müvəqqəti itirilməsinə və hamiləliyə və doğuma görə müavinətlərin hesablanmasında nəzərə alınan aylar üzrə qazanc ilə bağlı bu Əsasnamənin 6 nömrəli əlavəsinə uyğun olaraq tərtib edilmiş arayış müavinət sənədlərinə əlavə edilməlidir. Həmin arayışda təqdim olunan məlumatlarla həmin rüb üzrə sonradan təqdim olunan hesabat məlumatları arasında fərq aşkar olunduqda, müavinət üzrə artıq ödənilmiş məbləğ sığortaedən tərəfindən dövlət sosial müdafiə fondunun hesabına geri qaytarılır, əskik ödənilmə halında isə əskik ödənilmiş məbləğ Fondun struktur bölməsi tərəfindən bu Əsasnamə ilə müəyyən edilmiş qaydada sığortaolunana ödənilir”.
Rüb üzrə hesabat təqdim edildiyi tarixdən növbəti rüb üzrə hesabat təqdim ediləcəyi tarixədək əmək qabiliyyətinin müvəqqəti itirilməsinə və hamiləliyə və doğuma görə müavinətlərin hesablanmasında nəzərə alınan aylar üzrə qazanc ilə bağlı bu Əsasnamənin 6 nömrəli əlavəsinə uyğun olaraq tərtib edilmiş arayış təqdim edildikdə, arayışda təqdim olunan məlumatlarla həmin rüb üzrə sonradan təqdim olunan hesabat məlumatları arasında fərq aşkar olunduqda, müavinət üzrə artıq ödənilmiş məbləğ sığortaedən tərəfindən dövlət sosial müdafiə fondunun hesabına geri qaytarılır, əskik ödənilmə halında isə əskik ödənilmiş məbləğ Fondun struktur bölməsi tərəfindən bu Əsasnamə ilə müəyyən edilmiş qaydada sığortaolunana ödənilir.
Vergi Məcəlləsinin 16.1.11-6 maddəsinə əsasən, aşağıdakı şəxslər istisna olmaqla, digər şəxslər tərəfindən vergi ödəyicisi kimi uçotda olan şəxslərə mal, iş və xidmətlərlə bağlı bu Məcəllədə nəzərdə tutulmuş qaydada elektron qaimə-faktura göndərmək vergi ödəyicilərinin vəzifəsidir:
Qanunvericiliyin tələbi və mövcud dəyişiklikləri maliyyə mütəxəssisi Vüqar Mirheydərov şərh edir.
Vergi Məcəlləsinin 16-cı maddəsində vergi ödəyicilərinin vəzifələri sadalanır. Bu vəzifələrdən biri də 16.1.11-6 maddədə göstərilir: “…digər şəxslər tərəfindən vergi ödəyicisi kimi uçotda olan şəxslərə mal, iş və xidmətlərlə bağlı bu Məcəllədə nəzərdə tutulmuş qaydada elektron qaimə-faktura göndərmək”.
Lakin maddənin əvvəlində bu qaydadan müəyyən istisnaların olması deyilir və həmin istisnalar ardıcıl olaraq sadalanır. Bu istisnalardan birinci belə səslənir: “16.1.11-6.1. ödəniş xidməti təchizatçıları tərəfindən müştərilərin hesabları üzrə xidmətlərin göstərilməsi”. Yeri gəlmişkən, bu maddənin əvvəlində 01.01.2024 tarixinə kimi “bank əməliyyatlarını həyata keçirən şəxslər” ifadəsi işlənirdi, lakin Vergi Məcəlləsində edilmiş sonuncu dəyişiklər nəticəsində həmin ifadə daha geniş olan “ödəniş xidməti təchizatçıları” ifadəsi ilə əvəz edildi.
Maddədən göründüyü kimi, banklar da digər ödəniş xidməti təchizatçıları kimi, müştərilərin hesabları üzrə göstərdiyi xidmətlərə görə elektron qaimə-faktura təqdim etməməlidirlər. Bu növ xidmətlərə müştərinin bank hesabı ilə bağlı istənilən xidmət aid edilə bilər. Həmin xidmətlərə ödəmə tapşırıqlarına və POS-terminal dövriyyələrinə görə tutulan komissiya haqları, vəsaitlərin nağd qaydada hesabdan çıxarılmasına görə tutulan komissiya haqqı, hətta hesabdan çıxarış almağa görə tutulan xidmət haqqı daxildir.
Bəs banklar həyata keçirdiyi hansı xidmətlər üzrə elektron qaimə-faktura təqdim etməlidirlər?
Yuxarıda qeyd olunan maddədən göründüyü kimi, yalnız o gəlirlərə görə ki, müştərilərin hesablarına xidmətlərin göstərilməsi kimi təsnifləşdirilə bilməz: inkassasiya xidmətləri, depozit qutularının təqdim edilməsi üzrə xidmət haqları, çek kitabçalarının satışı və s.
Təəssüf ki, bəzən Vergi Məcəlləsinin 16.1.11-6.1-ci maddəsində qeyd olunan istisnanı səhv olaraq “göstərilən maliyyə xidmətlərinə görə” kimi izah edirlər. Sözsüz ki, bu, yanlış yanaşmadır. Çünki maliyyə xidməti daha geniş anlayışdır, maddədə göstərilən istisna isə yalnız onun bir hissəsi olan müştərilərin hesablarına göstərilən xidmətlərə verilir.
Mənbə: vergiler.az
Yeniliyi vergi məsələləri üzrə mütəxəssis Xəyal Feyzullayev şərh edir.
Vergi Məcəlləsinə 16.1.11-14-cü maddə əlavə olunub. Həmin maddəyə əsasən, təsərrüfat əməliyyatları aparılan zaman malları (işləri, xidmətləri) ona təqdim edən vergi ödəyicilərinin işgüzar nüfuzunun, maliyyə vəziyyətinin, qanuni sahibliyində müvafiq malların mövcudluğunun, habelə iş və xidmətlərin təqdim edilməsi üçün müvafiq işçi və digər resurslara, bilik və bacarığa malik olmasının yoxlanılması məqsədilə həmin vergi ödəyicilərindən müvafiq təsdiqedici sənədlər əldə etmək vergi ödəyicilərinin vəzifələrinə aid edilib.
Bununla yanaşı, 2024-cü ildən Vergi Məcəlləsinə 15.1.15-4-cü maddə də əlavə edilib. Həmin maddəyə əsasən, bu Məcəllənin 16.1.11-14-cü maddəsinə uyğun olaraq, müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi orqanın (qurumun) müəyyən etdiyi qaydada, bu Məcəllənin 30.8-ci maddəsinin tələbləri nəzərə alınmaqla, həmin vergi ödəyicilərinin vergi orqanında olan məlumatlarına çıxış əldə etmək vergi ödəyicisinin hüququdur.
Eyni zamanda, sözügedən dəyişikliklərin keçid müddəalarına əsasən, Vergi Məcəlləsinin yuxarıda qeyd olunan hər iki maddəsi (15.1.15-4 və 16.1.11-4-cü maddələri) “müəyyən etdiyi qayda”larla eyni gündə qüvvəyə minəcək. Bu isə o deməkdir ki, vergi ödəyiciləri mal və xidmətləri əldə etdikləri qarşı tərəflərin həqiqətən bu mal və xidmətlərini qanuni şəkildə (e-qaimə, alış aktı və s.) əldə edib-etməməsinə dair məlumatları müəyyən qaydalar çərçivəsində öyrənə biləcəklər.
Bir mühüm məqam da odur ki, vergi orqanları bu çıxış imkanlarını yaratmadan vergi ödəyicisindən 16.1.11-14-cü maddədə qeyd olunan vəzifələri tələb etməyəcək.
