Blog Full

Mənim çörək (lavaş) sexim var və istehsal etdiyim məhsulları vətəndaşlara satıram. Bu halda yeni nəsil kassa aparatı quraşdırmalıyammı?

İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Dövlət Vergi Xidmətindən bildirilib ki, istehsal fəaliyyəti ilə məşğul olan vergi ödəyicisi tərəfindən istehsal edilmiş hazır məhsulların özünə məxsus təsərrüfat subyektləri (obyektlər) vasitəsilə satışı həyata keçirildikdə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2017-ci il 16 iyun tarixli fərmanı ilə təsdiq edilmiş “İstehsal fəaliyyəti sahəsində vergitutma məqsədləri üçün gəlirlərin və xərclərin uçotunun aparılması Qaydası”nın 6.4-cü bəndinin müddəalarına əsasən, həmin məhsulların bu təsərrüfat subyektlərinə (obyektlərə) göndərilməsi “Hazır məhsulların təsərrüfatdaxili yerdəyişməsi qaimə-fakturası” ilə sənədləşdirilir.

Vergi ödəyicisi tərəfindən istehsal edilmiş hazır məhsullar (mallar) vergi ödəyicisi olan digər şəxslərə təqdim edildikdə, malların alıcısına Vergi Məcəlləsinin 71-1-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş müddətlərdə elektron qaimə-faktura təqdim olunur.

Eyni zamanda, Vergi Məcəlləsinin müddəalarına əsasən, vergi ödəyicisi tərəfindən hazır məhsulların (malların) təsərrüfat subyektlərində pərakəndə qaydada satışı nəzarət-kassa aparatı tətbiq olunmaqla həyata keçirilməli və alıcılara nəzarət-kassa aparatının çeki təqdim edilməlidir.

Əsas: Vergi Məcəlləsinin 16-cı maddəsi və Prezidentin 2017-ci il 16 iyun tarixli fərmanı

Mənbə: vergiler.az

Vergi Məcəlləsinin 156-cı maddəsinə əsasən, qeydiyyatdan keçməli olmayan sahibkarlıq fəaliyyəti göstərən şəxs vergi orqanına ƏDV-nin məqsədləri üçün qeydiyyat haqqında könüllü ərizə verə bilər və ya Vergi Məcəlləsinin 157-ci maddəsinə uyğun olaraq, 12 aylıq ardıcıl dövriyyəsi 200.000 manatı keçdikdən sonra növbəti ayın birinci günündən məcburi qaydada ƏDV ödəyicisi kimi fəaliyyətini davam etdirəcəkdir.

Sadələşdirilmiş verginin ödəyicisi olan fiziki və hüquqi şəxslər illik dövriyyəsi 200.000 manatdan artıq olduqda ƏDV qeydiyyatına alınmaq üçün Vergi Məcəlləsinin 157-ci maddəsinə əsasən müraciət etməlidirlər. ƏDV ödəyicisi olduğu dövrdən sonra onların alınan mallara görə ödədikləri ƏDV məbləğlərini əvəzləşdirmək hüquqları yaranır. Bəs sadələşdirilmiş vergi ödəyicisi kimi fəaliyyət göstərdiyi müddətdə ƏDV ödəyərək idxal etdiyi və ya daxili bazardan aldığı malları ƏDV ödəyicisi olduğu dövrdə 18 faizlik vergiyə cəlb edəcəkmi? 

Mövzu ilə bağlı suala iqtisadçı ekspert Mahmud Abasquliyev aydınlıq gətirir: 

Vergi Məcəlləsinin 159.7-ci maddəsinə əsasən, bu maddənin digər müddəalarından asılı olmayaraq, malları ƏDV-yə cəlb edilən əməliyyatlar nəticəsində əldə edən, lakin bu malları əldə edərkən bu Məcəllənin 175-ci maddəsinə uyğun olaraq ƏDV-ni əvəzləşdirməyə hüququ olmayan şəxsin həmin malları göndərməsinə vergi tutulan əməliyyat kimi baxılmır. Əgər mallar əldə edilərkən əvəzləşdirilməsinə qismən yol verilməmişdirsə, vergi tutulan əməliyyatın məbləği əvəzləşdirmənin qismən yol verilməmiş payına mütənasib olaraq azaldılır.

Misal

Tutaq ki, “AA” MMC 2023-cü ildə təsis edilib və sadələşdirilmiş vergi ödəyicisi kimi fəaliyyət göstərir. Ümumi dəyəri 100.000 manatlıq (gömrük rüsumu daxil) mal idxal edib. Onun əldə edilməsi üçün 18% məbləğində ƏDV-ni gömrükdə ödəyib. Sadələşdirilmiş vergi ödəyicisi olduğu üçün ƏDV-ni əvəzləşdirə bilməyib. Bu səbəbdən malların maya dəyəri 118.000 manata yüksəlib.

2024-cü ilin mart ayında MMC-nin 12 aylıq dövriyyəsi 200.000 manatı keçdiyi üçün məcburi qaydada gəlir vergisi ödəyicisinə çevrilib, eyni zamanda ƏDV ödəyicisi kimi qeydiyyata alınıb. Keçid anında anbarında ƏDV ödəyicisi olmadığı dövrdə ƏDV daxil 60.000 manatlıq idxal etdiyi mal qalığı olub. Şirkət ƏDV ödəyicisi olduğu vaxtda yeni mallar idxal edib və bu zaman ƏDV-ni əvəzləşdirib.

Burada sual yaranır ki, şirkət ƏDV ödəyicisi kimi fəaliyyət göstərdiyi dövrdə anbarında əvvəldən qalan ƏDV daxil dəyəri 60.000 manat olan malı satan zaman ƏDV-yə cəlb ediləcəkmi? Əgər həmin malların uçotu aparılıbsa, o zaman rahatlıqla anbarında qalan 60.000 manatlıq malı elektron qaimə-fakturada “ƏDV-yə cəlb edilməyən” xanasında göstərərək ƏDV-yə cəlb etməyəcək. Burada əsas şərt həmin malların uçotunun aparılmasıdır. 60.000 manatlıq mallar tam satılıb bitənə qədər həmin malı 18%-lik ƏDV-yə cəlb etməyəcək və ƏDV bəyannaməsində həmin məbləği Əlavə 3 bölməsinin ƏDV cəlb olunmayan sətrində müvafiq qeydini apararaq bəyan edəcəkdir.

Əgər malların uçotu aparılmayıbsa, o zaman Vergi Məcəlləsinin 38-ci maddəsinə əsasən, səyyar vergi yoxlaması zamanı həmin malı ƏDV-yə cəlb etməklə bağlı qərar verilə bilər. Üstəlik, Vergi Məcəlləsinin 58.1-ci maddəsinə əsasən, 50 faiz miqdarında maliyyə sanksiyasına da cəlb oluna bilər.

Mənbə: vergiler.az

Türkiyədən tibbi ləvazimatlar gətirib satmaq istəyirəm. Bu zaman hansı formada vergiyə cəlb olunacağım barədə məlumat verməyinizi xahiş edirəm.

İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Dövlət Vergi Xidmətindən bildirirlib ki, qeyd olunan fəaliyyət sahibkarlıq fəaliyyəti hesab olunur. Vergi Məcəlləsinin 33.4-cü maddəsinə əsasən, hüquqi şəxs yaratmadan sahibkarlıq fəaliyyətini həyata keçirən fiziki şəxs sahibkarlıq fəaliyyətinə başladığı günədək vergi uçotuna alınma ilə bağlı ərizəni vergi orqanına təqdim etməklə vergi uçotuna alınmalı (VÖEN əldə etməli) və əldə etdiyi gəlirdən vergini dövlət büdcəsinə ödəməlidir.

“Fiziki şəxsin uçotu haqqında Ərizə”ni vergi orqanına təqdim etməklə vergi uçotuna alına bilərsiniz. Ödənişsiz aparılan uçota alınma ASAN xidmət mərkəzlərində, ASAN xidmət mərkəzlərinin olmadığı şəhər və rayonlarda isə vergi ödəyicilərinə xidmət mərkəzlərində həyata keçirilir.

Vergi öhdəlikləri isə vergi uçotuna alınarkən təqdim olunan ərizədə seçilmiş vergitutma sisteminə və yaranan vergitutma obyektlərinə uyğun olaraq müvafiq vergilərdən (sadələşdirilmiş vergi və ya gəlir vergisi, ƏDV) ibarət olacaqdır. Belə ki, həmin fiziki şəxs tərəfindən sadələşdirilmiş vergitutma sistemi seçildiyi halda, ticarət fəaliyyətindən əldə edilən gəlirlərdən (ümumi hasilatdan) xərclər çıxılmadan 2 faiz dərəcə ilə sadələşdirilmiş vergi hesablanıb dövlət büdcəsinə ödənilir.

Qeyd olunan fəaliyyət gəlir vergisinin ödəyicisi kimi həyata keçirildiyi halda, əldə edilmiş gəlirdən həmin gəlirin əldə edilməsi ilə bağlı çəkilən xərclər çıxıldıqdan sonra qalan məbləğdən 20 faiz dərəcə ilə gəlir vergisi hesablanıb dövlət büdcəsinə ödənilir.

Mikro sahibkarlıq subyekti olduğunuz halda (işçilərinin orta siyahı sayı 1-10 nəfər aralığında olan və illik gəliri 200.000 manatdan yuxarı olmayan şəxslər), gəlirlərin və xərclərin uçotunu aparmaqla, 75 faiz vergi güzəşti əldə edə bilərsiniz.

Vergi orqanlarında uçot prosedurları, fəaliyyətinizin xüsusiyyətlərindən asılı olaraq etməli olduğunuz hərəkətlər barədə daha ətraflı məlumat almaq üçün Dövlət Vergi Xidmətinin rəsmi saytındakı “Vergi bələdçisi” bölməsində yerləşdirilən məlumatlarla tanış ola, əlavə suallar yarandıqda isə Çağrı Mərkəzinə (195-1) və ya vergi ödəyicilərinə xidmət mərkəzlərinə müraciət edə bilərsiniz.

Əlavə olaraq bildiririk ki, qanunla müəyyən edilmiş hallarda və qaydada idxal-ixrac əməliyyatlarına nəzarəti gömrük orqanları həyata keçirir. Bu səbəbdən, idxal zamanı vergitutma prosedurları, habelə gömrük rüsumları barədə daha ətraflı məlumatın alınması üçün aidiyyəti üzrə Dövlət Gömrük Komitəsinin 195-6 Çağrı Mərkəzinə müraciət etməyinizi tövsiyə edirik.

Əsas: Vergi Məcəlləsinin 16-cı, 97-ci, 101-ci, 102-ci və 220-ci maddələri

Mənbə: vergiler.az

“Kameral vergi yoxlamasından düzgün qaydada, ağılla istifadə edən mühasib ondan yararlana bilər. Çünki bu yoxlama vergi ödəyicisinin, mühasibin gələcəkdə səyyar vergi yoxlaması risklərini minimallaşdırır”. Bunu Auditorlar Palatasının üzvü, “Bizcon” MMC-nin rəhbəri Anar Bayramov “İllik Mühasiblər Forumu -2024” platformasındakı çıxışında bildirib.

Biznes subyektlərinin tez-tez rastlaşdığı vergi yoxlamalarına səbəb olan hallar və bununla bağlı çıxış yollarını aydınlaşdıran A.Bayramov qeyd edib ki, kameral vergi yoxlaması mühasiblərin çoxunun ən aktual, hər gün rastlaşdığı yoxlamalardan biridir: “Bu zaman vergi ödəyicisinin göndərdiyi məlumatlar, hesabatlar və digər mənbələrdəki informasiyalar çarpaz yoxlanılır. Əgər hansısa bir uyğunsuzluq aşkarlanarsa, vergi ödəyicisinə məktub göndərilir və yanlışlığın aradan qaldırılması istənilir. Proses AVİS proqramı vasitəsilə həyata keçirilir və təqdim olunan bəyannamələrdəki çarpaz yoxlamalar nəticəsində uyğunsuzluqlar aşkar edilir. Məsələn, əmlak vergisi və mənfəət vergisi bəyannamələri arasında çarpaz yoxlama nəticəsində üzə çıxıb ki, vergi ödəyicisi mənfəət vergisi bəyannaməsində sahibkar barədə məlumatları göstərib, amma əmlak vergisi bəyannaməsini təqdim etməyib və ya məlumatlar yanlış verilib. Vergi orqanı bu məlumatları analiz edərək əsas vəsaitlərlə bağlı olan dövrün əvvəlinə və sonuna qalıq olduğunu, lakin əmlak vergisi bəyannaməsinin təqdim edilmədiyini göstərir. Bu zaman mənfəət vergisi bəyannaməsində göstərilən xərclərlə də bağlı uyğunsuzluq üzə çıxa bilər”.

Bu cür uyğunsuzluqların kameral vergi yoxlaması vasitəsilə üzə çıxarılmasının mühasiblərin xeyrinə olduğunu deyən mütəxəssis bununla onların səyyar vergi yoxlaması risklərindən sığortalandıqlarını vurğulayıb. O, hətta mühasiblərin AVİS-in imkanlarından istifadə edərək boş hesabat göndərdikləri halda bir çox uçot məlumatlarını əldə edərək rahat şəkildə bəyannamələrini yenidən göndərə biləcəklərini diqqətə çatdırıb və bəzi tövsiyələrini də səsləndirib: “Qanunvericiliyə əsasən, hüquqi şəxslərdən icarəyə götürülmüş əmlaklara görə ödəmə mənbəyindən vergi tutulmur və bununla bağlı hesabat tələb edilmir. Amma ilin sonunda mənfəət vergisi bəyannaməsi təqdim edən zaman icarə haqlarının məbləğini hüquqi şəxslər üzrə qeyd edəndə avtomatik uyğunsuzluq üzə çıxır. Bu halda qanunvericiliyə əsaslanaraq məktublarla izahlar vermək olur. Ancaq ay ərzində 4-5 dəfə məktub, hesabat təqdim etməkdənsə, bir dəfə ödəmə mənbəyində vergi bəyannaməsini tərtib edib orada hüquqi şəxslərdən gələn icarə haqlarını qeyd edib göndərmək daha rahatdır”.

A.Bayramov AVİS vasitəsilə üzə çıxarılanlar sırasında əməkhaqqı xərcləri, qeyri-rezidentlər üzrə əlavə dəyər vergisi və ödəmə mənbəyinə vergi ilə bağlı uyğunsuzluqları da qeyd edib və bunlarla bağlı izahlar verib.

Mənbə: vergiler.az