Blog Full

Yazının əvvəlki hissəsi ilə buradan tanış olmaq olar.

Audit hesabatının oxuyucuları / istifadəçiləri kimlərdir?

Audit hesabatının əsas istifadəçiləri səhmdarlar, borcverənlər, kreditorlar, qurumun öz əməkdaşları, potensial investorlar, ictimai əhəmiyyətli qurumlar üçün həm də ümumilikdə cəmiyyətin özüdür.

Auditorlar fəaliyyətini hansı standartlar və qanunvericilik aktları əsasında icra edirlər?

“Auditor xidməti haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanunu;

Beynəlxalq Audit və Əminlik Standartları Şurası (IAASB – International Auditing and Assurance Standards Board) tərəfindən müəyyən edilən – audit, əminlik və keyfiyyətin idarə edilməsi üçün Beynəlxalq Audit Standartları (ISA – International Standards on Auditing);

Peşəkar Mühasiblərin Beynəlxalq Etika Məcəlləsi;

Digər bütün əlaqədar qanunvericilik aktları.

Hansı audit rəyi növləri var?

A. Müsbət (unmodified / unqualified opinion) – maliyyə hesabatlarının bütün əhəmiyyətli aspektlər baxımından maliyyə hesabatlarının tətbiq olunan çərçivələrinə uyğun hazırlanması barədə auditorun nəticə çıxardığı zaman bildirdiyi rəy.

B. Fərqli rəy (modified / qualified opinion) – şərti müsbət, mənfi və rəy verməkdən imtina.

B1. Şərti müsbət rəy – yetərli münasib audit sübutları əldə etdikdən sonra auditor təhriflərin istər ayrı-ayrılıqda, istərsə də məcmu şəkildə birlikdə maliyyə hesabatlarına təsirinin nüfuzedici deyil, əhəmiyyətli xarakter daşıması qənaətinə gəlirsə və ya auditor rəyini əsaslandırmaq üçün yetərli münasib audit sübutları əldə edə bilməsə belə, mövcud olduğu halda, müəyyən edilməmiş təhriflərin maliyyə hesabatlarına mümkün təsirinin nüfuzedici deyil, əhəmiyyətli xarakter daşıması barədə nəticə çıxardıqda şərti müsbət rəy bildirməlidir.

B2. Mənfi rəy – auditor yetərli audit sübutları əldə etdikdən sonra həmin təhriflərin istər ayrı-ayrılıqda, istərsə də məcmu şəkildə maliyyə hesabatları üçün eyni vaxtda həm nüfuzedici, həm də əhəmiyyətli xarakterdə olması barədə qənaətə gəldiyi zaman mənfi rəy bildirməlidir.

B3. Rəydən imtina – auditor öz rəyini əsaslandırmaq üçün yetərli münasib audit sübutları əldə edə bilmədikdə və müəyyən edilmiş təhriflərin maliyyə hesabatlarına mümkün təsirinin eyni vaxtda həm nüfuzedici, həm də əhəmiyyətli xarakterdə olması barədə qənaətə gəldiyi zaman rəy verməkdən imtina etməlidir və ya auditor bir neçə qeyri-müəyyənlik amillərindən ibarət həddən artıq nadir hallarda, qeyri-müəyyənliklərin hər biri ilə bağlı yetərli münasib audit sübutları əldə etmiş olmasına baxmayaraq, həmin qeyri-müəyyənliklərin potensial qarşılıqlı əlaqəsi və onların maliyyə hesabatlarına mümkün kumulyativ təsiri səbəbindən maliyyə hesabatları barədə rəy formalaşdırmağın qeyri-mümkün olması barədə qənaətə gəldiyi zaman rəy bildirməkdən imtina etməlidir.

Əhəmiyyətli təhriflər (material misstatement) nələrdir?

Maliyyə hesabatlarında auditə qədər yol verilmiş təhriflər əhəmiyyətli təhriflərdir. Bu, iki komponentdən ibarət olmaqla təsdiqləmələr əsasında aşağıdakı şəkildə təsvir edilir:

1. Tərkib riski (Inherent risk) – əməliyyatların kateqoriyası, hesab qalıqları və ya açıqlamalar haqqında təsdiqləmələrin istənilən müvafiq daxili nəzarət vasitələrindən əvvəl istər öz-özlüyündə, istərsə də digər təhriflərlə birlikdə əhəmiyyətli ola biləcək təhriflərə meyilliliyidir.

2. Nəzarət riski (Control risk) – əməliyyatların kateqoriyası, hesab qalıqları və ya açıqlamalar haqqında təsdiqləmələrdə baş verə biləcək və istər öz-özlüyündə, istərsə də digər təhriflərlə birlikdə əhəmiyyətli ola biləcək təhrifin iqtisadi subyektin daxili nəzarət vasitələri tərəfindən vaxtında qarşısının alınmaması, aşkar və təshih edilməməsi riskidir.

Misal 1: Bəyan olunmuş satış 10.000 manat, reallıqda satış 9.000 manatdır. Arada qalan fərq 1.000 manat əhəmiyyətli təhrifdir. Çünki bu 10% fərq investorlar, kreditorlar və s. tərəfindən maliyyə analizinə və qərar qəbul edilməsinə əhəmiyyətli dərəcədə təsir edə bilər.

Nüfuzedici (pervasive) təhriflər nələrdir?

Təhriflərin maliyyə hesabatlarına təsirini və ya yetərli münasib audit sübutlarının əldə edilə bilməməsi səbəbindən aşkar oluna bilməyən təhriflərin maliyyə hesabatlarına mümkün təsirini (əgər olarsa) təsvir edir. Auditorun mühakiməsinə görə, maliyyə hesabatlarına nüfuzedici təsirlər bunlardır:

• maliyyə hesabatlarının ayrı-ayrı elementləri, hesabları və ya maddələri ilə məhdudlaşmır;
• əgər məhdudlaşarsa, maliyyə hesabatlarının xeyli hissəsini təmsil edir və ya edə bilər;
• açıqlamalarla əlaqədar olaraq, istifadəçilərin maliyyə hesabatlarını başa düşmələri üçün əsaslı əhəmiyyət daşıyır.

Misal 2: Bəyan olunmuş satış 27.000 manat, real satış 30.000 manat, aradakı fərq 3.000 manat;

Bəyan olunmuş aktivlər 50.000 manat, real aktivlər 45.000 manat, aradakı fərq 5.000 manat;

Bəyan olunmuş nağd vəsait 10.000 manat, real nağd vəsait 8.000 manat, aradakı fərq 2.000 manat.

Burada yayınma bir neçə fərqli maddələrə təsir edir və bu da maliyyə hesabatının dürüstlüyünü bütövlükdə şübhə altına qoymaqla, nüfuzedici təhrifi əks etdirir.

Audit olunmuş maliyyə hesabatları hara və hansı müddətlərdə təqdim edilir?

Audit olunmuş maliyyə hesabatlarının təqdimedilmə müddətləri və ünvanları qurumlardan asılı olaraq fərqlənir. Adətən, hesabat ili bitdikdən sonrakı ilin 30 aprel və 30 iyun tarixlərinədək (konsolidasiya olunmuş maliyyə hesabatları təqdim edən şəxslər üçün) olan dövrdə hesabatlar təsisçiyə, tabe olduğu yuxarı quruma, Maliyyə Nazirliyinə, Mərkəzi Banka və s. təqdim edilir və ya dərc edilir.

Mənbə: vergiler.az

Mövzunu “Consulting Group” MMC-nin direktor-auditoru Elçin Əkbərov şərh edir:

“Auditor xidməti haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununa əsasən, audit əmtəə istehsalı və satışı, xidmət göstərilməsi və iş görülməsi ilə məşğul olan təsərrüfat subyektlərində mühasibat uçotunun dəqiq və dürüst aparılmasının və maliyyə hesabatlarının müstəqil yoxlanılmasıdır.

Audit yoxlaması məcburi və ya könüllü (təsərrüfat subyektinin öz təşəbbüsü ilə) ola bilər. Qanuna görə, öz maliyyə hesabatlarını dərc etdirməli olan təsərrüfat subyektləri üçün, habelə qanunla bilavasitə nəzərdə tutulmuş hallarda həyata keçirilməli audit məcburi, digər hallarda isə könüllüdür.

Auditor xidməti nədir?

Təsərrüfat subyektlərində müqavilə əsasında maliyyə-təsərrüfat fəaliyyəti sahəsində yoxlama, ekspertiza, təhlil aparmaq və yazılı rəy vermək, mühasibat uçotu qurmaq, hesabat göstəricilərinin dürüstlüyünü təsdiq etmək və auditorun peşə fəaliyyətinə (auditor təşkilatının nizamnamə məqsədlərinə) uyğun olaraq maliyyə-təsərrüfat münasibətləri sahəsində digər xidmətləri göstərmək auditor xidməti hesab edilir.

Hansı audit növləri var?

Ümumilikdə auditi 3 yerə bölmək olar: daxili audit, kənar audit, dövlət auditi.

Daxili audit: “Daxili audit haqqında” Qanuna əsasən, daxili audit təsərrüfat subyektinin fəaliyyətinin inkişafına və səmərəliliyinin yüksəldilməsinə yönəldilmiş risklərin idarə olunması, nəzarət və idarəetmənin səmərəliliyinin qiymətləndirilməsi və inkişafına sistemli yanaşmaqla, təsərrüfat subyektinə öz məqsədlərinə nail olmaqda köməklik edən obyektiv, təminatverici və məsləhətverici fəaliyyətdir.

Kənar audit: “Auditor xidməti haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununa əsasən, audit əmtəə istehsalı və satışı, xidmət göstərilməsi və iş görülməsi ilə məşğul olan təsərrüfat subyektlərində mühasibat uçotunun dəqiq və dürüst aparılmasının və maliyyə hesabatlarının müstəqil yoxlanılmasıdır.

Dövlət auditi: “Auditor xidməti haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununda qeyd olunur ki, auditor xidməti dövlət orqanlarının öz səlahiyyətləri daxilində təsərrüfat subyektlərinin fəaliyyətini yoxlamasını istisna etmir. Misal üçün, Vergi Məcəlləsində “elektron audit” termini var – vergi ödəyicisinin elektron formatda saxlanılan maliyyə (mühasibat) məlumatlarına xüsusi proqram təminatı vasitəsilə birbaşa və ya məsafədən çıxış imkanı yaradılmaqla aparılan vergi yoxlaması.

Auditor rəyi nədir?

“Auditor xidməti haqqında” Qanuna əsasən, auditor rəyi auditorun (auditor təşkilatının) imzası və möhürü ilə təsdiq olunmuş, audit aparılan təsərrüfat subyektinin maliyyə vəziyyətinə, maliyyə-təsərrüfat əməliyyatlarının qanuniliyinə, illik maliyyə hesabatları maddələrinin doğruluğuna, mühasibat uçotunun ümumi vəziyyətinə verdiyi qiyməti əks etdirən və bütün hüquqi və fiziki şəxslər, dövlət hakimiyyəti və idarəetmə orqanları, habelə məhkəmə orqanları üçün hüquqi əhəmiyyəti olan rəsmi sənəddir.

Auditor rəyini tələb etmək, eyni zamanda, vergi orqanlarının hüquqlarına aid edilib. Belə ki, Vergi Məcəlləsinin 23.1.4-cü maddəsində qeyd olunur ki, vergi ödəyicisi auditor tərəfindən yoxlanılmalı olduğu halda, auditor rəyi vergi orqanları tərəfindən tələb edilə bilər.

Kənar audit və auditor rəyi kimlər üçün məcburidir?

1. Məhdud məsuliyyətli cəmiyyət: Mülki Məcəlləsinin 91.4-cü maddəsinin tələblərinə uyğun olaraq, (mikro və kiçik sahibkarlıq subyektləri istisna olmaqla) illik maliyyə hesabatlarının düzgünlüyünü yoxlatmaq üçün hər il müstəqil auditor cəlb etməlidir (kənar audit). Cəmiyyətin illik maliyyə hesabatlarının auditor yoxlanışı hər hansı iştirakçının tələbi ilə də aparıla bilər. Bu halda auditor yoxlanışı həmin yoxlamanı tələb edən iştirakçının hesabına aparılır. Cəmiyyətin fəaliyyətinin auditor yoxlanışlarının aparılması qaydası qanunvericilik və cəmiyyətin nizamnaməsi ilə müəyyənləşdirilir.

2. Səhmdar cəmiyyətləri illik hesabatlarını və maliyyə hesabatlarını (mikro və kiçik sahibkarlıq subyektləri istisna olmaqla) hamının tanış olması üçün hər il dərc etməyə borcludur. Bu zaman o, illik maliyyə hesabatlarının yoxlanılması üçün müstəqil auditor cəlb etməyə borcludur.

Bundan başqa, nizamnamə kapitalında məcmu payı 10 faiz və daha çox olan səhmdarların tələbi ilə səhmdar cəmiyyətinin fəaliyyətinin auditor yoxlanışı istənilən vaxt keçirilməlidir.3. Bank olmayan kredit təşkilatları;

4. Sığorta təşkilatları;

5. İnvestisiya fondları və onun depozitarı;

6. İnvestisiya şirkəti;

7. Fond birjası;

8. Klirinq təşkilatı.

Aidiyyəti şəxslə bağlanması nəzərdə tutulan əqdin dəyəri hüquqi şəxsin aktivlərinin 5 faiz və daha çox hissəsini təşkil etdikdə, Mülki Məcəllənin 49-1.2. maddəsinin tələblərinə uyğun olaraq, həmin əqd hüquqi şəxs tərəfindən cəlb edilmiş müstəqil auditorun rəyi və hüquqi şəxsin iştirakçılarının ümumi yığıncağının sadə səs çoxluğu ilə qəbul edilmiş qərarı ilə bağlanılır.

Mülki Məcəllənin 49-1.1-ci maddəsinə əsasən, hüquqi şəxsə aidiyyəti olan şəxslər aşağıdakılardır:

• hüquqi şəxsin Direktorlar Şurasının (Müşahidə Şurasının) və icra orqanının rəhbəri və üzvləri;
• hüquqi şəxsin struktur bölməsinin (filial, nümayəndəlik, idarə və s.) rəhbəri;
• yuxarıdakı bəndlərdə göstərilən şəxslərin qohumları (əri (arvadı), valideynləri, o cümlədən ərinin, arvadının valideynləri, babaları və nənələri, övladları, övladlığa götürənləri (götürülənləri), qardaşları və bacıları);
• hüquqi şəxsin nizamnamə kapitalında ən azı 10 faiz və daha çox paya birbaşa və ya dolayı yolla malik olan hər hansı şəxs;
• yuxarıdakı 4.1., 4.2. və 4.4. bəndlərində göstərilən şəxslərin birbaşa və ya dolayısı ilə iştirak etdiyi hüquqi şəxslər;
• hüquqi şəxsin nizamnamə kapitalında ən azı 20 faiz payla iştirak etdiyi hüquqi şəxs;
• yuxarıdakı 4.4. və 4.6. bəndlərində göstərilən hüquqi şəxslərdə ən azı 20 faiz paya (səhmlərə) malik olan hər hansı şəxs;
• yuxarıdakı 4.4. və 4.6. bəndlərində göstərilən hüquqi şəxslərin Direktorlar Şurasının (Müşahidə Şurasının) və icra orqanlarının rəhbərləri;
• “Banklar haqqında”, “Bank olmayan kredit təşkilatları haqqında” və “İnvestisiya fondları haqqında” Azərbaycan Respublikasının qanunları ilə müəyyən edilmiş, müvafiq olaraq, banklara, bank olmayan kredit təşkilatlarına və investisiya fondlarına aidiyyəti olan digər şəxslər.

Təsərrüfat cəmiyyəti iştirakçısının mayasının pulla qiymətləndirilməsi Mülki Məcəllənin 64.9. maddəsinin tələblərinə uyğun olaraq, cəmiyyətin təsisçiləri (iştirakçıları) arasında razılaşmaya əsasən yerinə yetirilir və müstəqil ekspert yoxlamasından (auditdən) keçirilməlidir.

Məcburi auditdən yayınmağa görə cərimələr

İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 464-cü maddəsinə əsasən, “Auditor xidməti haqqında” Qanunla nəzərdə tutulmuş hallarda həyata keçirilməli olan məcburi auditdən yayınmağa görə vəzifəli şəxslər 300-600 manat arası, hüquqi şəxslər isə 1.500-2.500 manat arası məbləğdə cərimə edilir.

Başqa hansı hallarda auditor cəlb edilə bilər?

Ləğv ediləcək hüquqi şəxsin bütün kreditorlarının tələblərini 12 ay ərzində qarşılamaq üçün ödəmə qabiliyyətinin olub-olmamasını təsdiq etmək üçün Mülki Məcəllənin 59.2-1-ci maddəsinin tələblərinə uyğun olaraq, iştirakçıların ümumi yığıncağı müstəqil auditor cəlb edə bilər. Müstəqil auditor hüquqi şəxsin ödəmə qabiliyyətinin olmasını öz rəyi ilə təsdiq etdikdə, həmin rəy hüquqi şəxsin cari fəaliyyətinə rəhbərlik edən icra orqanından hüquqi şəxsin bütün kreditorlarının tələblərini 12 ay ərzində qarşılamaq üçün ödəmə qabiliyyətinin olmasını təsdiq edən rəsmi bəyanata (aktiv və passivlərinin vəziyyəti barədə) bərabər tutulur. Ümumi yığıncaq o halda müstəqil auditor cəlb edir ki, icra orqanı yuxarıda qeyd olunan bəyanatın qəbul edilməsinin mümkünsüzlüyünü bildirsin:

• nizamnamə kapitalının artırılması üçün;
• mühasibatlığın, vergi, hüquq və kadr qanunvericiliyinə riayət olunmasının auditinin aparılması üçün;
• səlahiyyətli dövlət orqanlarının sifarişi ilə aparılan auditlər üçün.

Hansı hallarda maliyyə hesabatları dərc etdirilməlidir?

Kommersiya təşkilatlarının illik maliyyə hesabatlarının və birləşdirilmiş (konsolidə edilmiş) maliyyə hesabatlarının təqdim olunması və dərc edilməsi qaydalarına əsasən, illik maliyyə hesabatları və birləşdirilmiş (konsolidə edilmiş) maliyyə hesabatları auditor rəyi ilə birlikdə aşağıda qeyd olunan qurumların internet səhifəsində və ya mətbu orqanda dərc edilməlidir:

• ictimai əhəmiyyətli qurumlar;
• birləşdirilmiş (konsolidə edilmiş) maliyyə hesabatlarını hazırlayan kommersiya təşkilatları (mikro və kiçik sahibkarlıq subyektləri istisna olmaqla);
• dövlət zəmanəti ilə kredit alan kommersiya təşkilatları;
• dövlət borcunun xərclənməsi ilə bağlı layihələrdə iştirak edən kommersiya təşkilatları;
• büdcədən subsidiya, subvensiya, qrant və ya müəyyən səlahiyyətlərin yerinə yetirilməsi ilə bağlı büdcə vəsaiti ayrılan kommersiya təşkilatları.

İctimai əhəmiyyətli qurumlara hansılar daxildir?

Aşağıda sadalananlar ictimai əhəmiyyətli qurumlar hesab edilirlər:

• publik hüquqi şəxslər;
• ictimai birliklər və fondlar;
• dini qurumlar;
• kredit təşkilatları;
• sığortaçılar və təkrarsığortaçılar;
• investisiya fondları və bu fondların idarəçiləri;
• qeyri-dövlət (özəl) sosial fondlar;
• qiymətli kağızlar bazarında lisenziyalaşdırılan şəxslər;
• qiymətli kağızları fond birjasında dövriyyədə olan hüquqi şəxslər;
• media ilə məhsullarının istehsalını və (və ya) yayılmasını həyata keçirən hüquqi şəxslər;
• telekommunikasiya xidməti göstərən müəssisələr;
• poçt müəssisələri;
• müntəzəm sərnişin və yük daşımalarını həyata keçirən nəqliyyat müəssisələri;

“Kommersiya təşkilatlarının (kredit təşkilatlarından, sığorta şirkətlərindən, investisiya fondlarından və bu fondların idarəçilərindən, qeyri-dövlət (özəl) sosial fondlarından, qiymətli kağızlar bazarında lisenziyalaşdırılan şəxslərdən, qiymətli kağızları fond birjasında dövriyyədə olan hüquqi şəxslərdən başqa) ictimai əhəmiyyətli qurumlara aid edilməsi üçün meyar göstəriciləri”nə cavab verən hüquqi şəxslər, yəni aşağıdakı tələblərdən hər hansı birinə və ya bir neçəsinə cavab verən kommersiya təşkilatları:

Mənbə: vergiler.az

Ölkənin birinci bankı Kapital Bank korporativ sosial məsuliyyət sahəsində daha bir addım ataraq həssas qrupdan olan qızların təhsilinə dəstək göstərmək məqsədilə yeni təqaüd proqramına start verib. Proqram ötən gün Kapital Bank və Azərbaycan Respublikasının Ailə, Qadın və Uşaq Problemləri üzrə Dövlət Komitəsi arasında imzalanan memorandum çərçivəsində həyata keçiriləcək.

Qızların təhsil imkanlarının artırılması, onların cəmiyyətdə sosial aktivliyinin gücləndirilməsi və gələcək inkişaflarına dəstək məqsədi daşıyan memorandumu Kapital Bank-ın İdarə Heyətinin sədri, Baş İcraçı direktor Fərid Hüseynov və Azərbaycan Respublikasının Ailə, Qadın və Uşaq Problemləri üzrə Dövlət Komitəsinin sədri Bahar Muradova imzalayıb.

Tədbirdə çıxış edən Fərid Hüseynov Kapital Bank-ın təhsilə dəstək verərməklə bazarda ixtisaslı və peşəkar kadrların yetişdirilməsinə töhfə verdiyini vurğulayıb. O qeyd edib ki, bu kadrlar arasında qızların olması olduqca qürurvericidir: “Qızların təhsilinə dəstək ölkəmiz və region üçün vacib bir mövzudur. Biz bilirik ki, bəzi regionlarda qızların təhsilinə mane olan sosial və iqtisadi baryerlər var. Kapital Bank olaraq bu çətinliklərin öhdəsindən gəlməkdə və qızlarımızın daha güclü, müstəqil fərdlər kimi formalaşmasında həyata keçirdiyiniz layihələrdə sizin yanınızda olmaqdan məmnunuq”.

Ailə, Qadın və Uşaq Problemləri üzrə Dövlət Komitəsinin sədri Bahar Muradova da çıxışında bu əməkdaşlığın cəmiyyətin inkişafı üçün önəmini vurğulayıb: “Dövlət və özəl sektorun tərəfdaşlığı, xüsusilə qızların təhsilində bərabər imkanların yaradılmasına böyük töhfə verir. 2021-ci ildən başlayaraq qızların təhsilinə dəstək məqsədilə Komitənin həyata keçirdiyi layihələr ictimaiyyət arasında xüsusi maraq doğurur və geniş vüsət alır. İnanıram ki, bu layihə də onların gələcək uğurlarına vəsilə olacaq”.

Qeyd edək ki, “Arzumuz var” sloqanı ilə həyata keçirilən təqaüd proqramı çərçivəsində ilk mərhələdə paytaxt Bakı və bölgələrdən olan 15 nəfər abituriyentə dəstək göstəriləcək.

Kapital Bank və Ailə, Qadın və Uşaq Problemləri üzrə Dövlət Komitəsi arasında qurulan bu tərəfdaşlıq, həssas qrupdan olan abituriyent qızların təhsilinə investisiya qoyaraq, onların güclü, müstəqil və ölkənin gələcək inkişafında aparıcı rol oynayan fərdlərə çevrilməsinə imkan yaradacaq.

Ölkənin birinci bankı olan Kapital Bank PAŞA Holding-ə daxildir və Azərbaycanda ən böyük filial şəbəkəsi, 119 filialı və 53 şöbəsi ilə müştərilərin xidmətindədir. Bankın məhsul və xidmətləri barədə daha ətraflı məlumat almaq üçün https://kapitalbank.az saytına, 196 Sorğu Mərkəzinə və ya Bankın müxtəlif sosial şəbəkələrdə olan səhifələrinə müraciət edə bilərsiniz. Nağd pul krediti sifarişi üçün— https://kbl.az/prgtk, Birbank kartı sifarişi üçün — https://kbl.az/prcrc.

Fərdi qaydada dərzi fəaliyyəti ilə məşğul olan fiziki şəxs sahəsi 3 kvadratmetrə yaxın icarədə olan obyektdə fəaliyyət göstərir. Həmin şəxs sadələşdirilmiş vergini hansı qaydada ödəməlidir? 

İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Dövlət Vergi Xidmətindən bildirilib ki, fərdi qaydada muzdlu işçi cəlb etmədən dərzi fəaliyyəti göstərib gəlir əldə edən şəxslər vergi öhdəliklərini “Sadələşdirilmiş vergi üzrə sabit məbləğin, məcburi dövlət sosial sığorta və icbari tibbi sığorta haqqının ödənilməsi haqqında qəbz” almaqla yerinə yetirirlər. Qeyd olunanlara əsasən, həmin şəxslər vergi orqanında uçota alınmalı, VÖEN əldə etməli və bu fəaliyyəti həyata keçirməyə başlayanadək Dövlət Vergi Xidmətindən könüllü olaraq növbəti ay, rüb, yarımil və ya il üçün “Sadələşdirilmiş vergi üzrə sabit məbləğin, məcburi dövlət sosial sığorta və icbari tibbi sığorta haqqının ödənilməsi haqqında qəbz” almalıdırlar.

“Sadələşdirilmiş vergi üzrə sabit məbləğin və məcburi dövlət sosial sığorta haqqının ödənilməsi haqqında qəbz” vergi ödəyicisi yazılı müraciət etdikdə iki iş günündən gec olmayaraq, elektron qaydada müraciət etdikdə isə real vaxt rejimində verilir. Həmin şəxslər sabit qəbz almaq üçün yazılı müraciət etdikdə sadələşdirilmiş verginin, məcburi dövlət sosial sığorta və icbari tibbi sığorta haqqının ödənilməsini təsdiq edən ödəniş sənədini müraciətinə əlavə edir, elektron qaydada müraciət etdikdə isə ödənişi müraciətin edildiyi zaman elektron qaydada həyata keçirir.

Eyni zamanda, vergi qanunvericiliyinin tələbinə əsasən, vergi ödəyicisi olan fiziki və hüquqi şəxslər sahibkarlıq fəaliyyətində istifadə etdikləri təsərrüfat subyektlərinin uçota almasını təmin etməlidirlər. Vergi ödəyicisi tərəfindən təsərrüfat subyekti (obyekti) olduğu yer üzrə uçota alındıqda “Vergi ödəyicisinin filialının, nümayəndəliyinin və ya digər təsərrüfat subyektinin (obyektinin) olduğu yer üzrə vergi uçotuna alınması haqqında ərizə” kağız formasında və ya İnternet Vergi İdarəsi vasitəsilə elektron qaydada doldurularaq vergi orqanına təqdim edilir. Ərizəyə təsərrüfat subyektinin bu fəaliyyətin yerinə yetiriləcəyi ünvanı təsdiq edən sənədin (mülkiyyət hüququnu təsdiq edən sənədin, icarə müqaviləsinin və ya qanunvericiliklə nəzərdə tutulmuş digər sənədin) surətləri əlavə edilir.

Əsas: Vergi Məcəlləsinin 16-cı, 33-cü, 34-cü, 218-ci, 220-ci maddələri və Vergilər Nazirliyinin 06.03.2013-cü il tarixli 1317040100206300 nömrəli əmri ilə təsdiq edilmiş “Vergi orqanlarında vergi ödəyicilərinin uçotunun aparılmasına dair Qaydalar”

Mənbə: vergiler.az