Blog Full

Vergi Məcəlləsinin 186-1.1-ci maddəsinə əsasən, aksizli malların istehsalçısı tərəfindən malların istehsal binasının hüdudlarından kənara buraxılmasına və ya məcburi nişanın alınmasına görə vergi hesablanmışdırsa, həmin malların xarab olması, yaxud istifadə müddətinin bitməsi və ya digər səbəblərdən geri qaytarılması zamanı hesablanmış aksiz malların qaytarıldığı hesabat dövründə azaldılır.

Qanunvericiliyin bu tələbini  vergi eksperti İsmayıl Bağırov nümunələr əsasında izah edir. 

Misal 1

Vergi ödəyicisi 2024-cü ilin yanvar ayında 5.000 litr pivə istehsal edib və bu malın hamısını istehsal binasının hüdudlarından kənara çıxarıb. Buna görə 2.000 manat aksiz vergisi hesablanıb:
5.000 x 0,4 = 2.000 manat.

Lakin 2024-cü ilin may ayında müəyyən səbəblərdən həmin pivənin 2.000 litri geri qaytarılıb. Bu halda, ödəyici may ayının aksiz bəyannaməsində aksiz vergisini 800 manat azaldacaq:
2000 x 0,4 = 800 manat.

Vergi Məcəlləsinin 186-1.2-ci maddəsində göstərilib ki, aksizli malların istehsalçısı tərəfindən malların istehsal binasının hüdudlarından kənara özünə məxsus obyektlərə buraxılmasından sonra həmin malların xarab olması, yaxud istifadə müddətinin bitməsi səbəbindən geri qaytarılması zamanı vergi ödəyicisi həmin malların aktlaşdırılması və hesablanmış verginin azaldılması üçün vergi orqanına müraciət edir. Müraciətedilmə tarixindən 5 iş günü müddətində vergi orqanının məsul şəxslərinin iştirakı ilə həmin mallar aktlaşdırılır.

Misal 2

Aksizli malların istehsalçısının istehsal binasından kənarda yerləşən anbarlarında xarab olmuş mallar 2023-cü ilin oktyabr ayında geri qaytarılıb. Həmin ayın 11-də vergi ödəyicisi bu malların aktlaşdırılması və hesablanmış verginin azaldılması üçün vergi orqanına müraciət edir. Vergi orqanının məsul şəxslərinin iştirakı ilə həmin mallar müraciətedilmə tarixindən, yəni oktyabrın 11-dən 5 iş günü müddətində aktlaşdırılır.

Vergi Məcəlləsinin 186-1.3-cü maddəsinə əsasən, xarab olmuş, yaxud istifadə müddəti bitmiş məhsullara görə aksizin azaldılması müvafiq aktın tərtib edildiyi hesabat dövründə həyata keçirilir və vergi hesabatı təqdim edilərkən tərtib olunan akt vergi orqanına təqdim edilir. Xarab olmuş, yaxud istifadə müddəti bitmiş məhsullar məhv edildikdə, həmin məhsulların istehsalı zamanı əvəzləşdirilmiş aksizin büdcəyə hesablanması həyata keçirilir

Misal 3

Vergi ödəyicisi 2024-cü ilin iyul ayında elektron qaimə-faktura əsasında 5.000 litr içməli spirt alıb və həmin spirtdən hesabat dövründə 0,5 litrlik 12.000 ədəd araq istehsal edərək istehsal binasının hüdudlarından kənara buraxıb. Həmçinin, arağın bir hissəsi xarab olduğuna görə iyul ayında müvafiq akt tərtib olunub və həmin məhsul məhv edilib. Vergi hesabatı verilərkən tərtib olunan akt vergi orqanına təqdim edilib. Bu halda vergi ödəyicisinin aksiz üzrə vergi öhdəliyini müəyyən edək.

Vergi ödəyicisinin aldığı spirtə görə ödədiyi aksizin məbləği 24.000 manat təşkil edir:
5.000 x 4,8 = 24000 manat.

İstehsal edilən aksizli malın əvvəlcə həcmi (kəmiyyəti) müəyyənləşdirilir:
12000 x 0,5 = 6.000 litr.

Həmin miqdarı aksizin dərəcəsinə vuraraq hesablanmalı olan aksizin məbləğini tapırıq:
6.000 x 4,8 = 28.800 manat.

Tutaq ki, məhv edilmiş mala görə 1.000 manat aksiz vergisi əvəzlədirilib. Bu halda vergi ödəyicisi malı alarkən ödədiyi aksizin məbləği ilə onun hesabat ayında hesabladığı aksiz məbləği arasındakı fərq və məhv edilmiş mala görə 1.000 manat əvəzləşdirilmiş aksizin məbləğini nəzərə aldıqda, vergi ödəyicisinin aksiz vergisi öhdəliyi 5.800 manat təşkil edəcək:
28.800 – (24.000 – 1.000) = 5.800 manat.

Vergi Məcəlləsinin 186-1.4-cü maddəsinə görə, bu Məcəlləsinin 190.1.1 – 190.1.3-cü maddələrində göstərilən aksizli malların istehsalçısı olan hüquqi şəxs ləğv edildikdə və ya fərdi sahibkarın fəaliyyətinə xitam verildikdə onların sahibliyində aktivləşdirilməmiş məcburi nişan qalarsa, vergi ödəyicisi həmin nişanları alarkən ödənilmiş aksiz məbləğlərini geri almaq hüququna malikdir.

Misal 4

Tütün məmulatları istehsal edən MMC 2024-cü ilin yanvar ayında 300.000 ədəd məcburi nişan alıb. Oktyabr ayında MMC ləğv olunub və sahibliyində 100.000 ədəd aktivləşdirilməmiş məcburi nişan qalıb. Bu halda ödəyici həmin aktivləşdirilməmiş 100.000 ədəd məcburi nişanlar üçün ödənilmiş aksiz məbləğlərini geri ala biləcək.

Vergi Məcəlləsinin 186-1.5-ci maddəsində isə göstərilib ki, aksiz dərəcələrində artım olduqda, məcburi nişan alarkən vergini aşağı dərəcə ilə ödəmiş vergi ödəyicisi dəyişikliyin qüvvəyə mindiyi tarixə sahibliyində olan aktivləşdirilməmiş məcburi nişanlara görə artırılmış dərəcəyə əsasən hesablanmış aksiz məbləği ilə əvvəlki dərəcəyə əsasən hesablanmış aksiz məbləği arasındakı fərqi dəyişikliyin qüvvəyə mindiyi ayı aksiz bəyannaməsində əks etdirməklə növbəti ayın 20-dən gec olmayaraq, idxal əməliyyatlarına münasibətdə isə həmin məcburi nişanlarla nişanlanmış malların idxal edildiyi vaxtı gömrük bəyannaməsində əks etdirməklə dövlət büdcəsinə ödəməlidir.

Misal 5

Tütündən hazırlanan siqaretlər üçün “AA” MMC 2024-cü ilin yanvar ayında 500.000 ədəd məcburi nişan alıb və buna görə 22.750 manat aksiz vergisi ödəyib. İyul ayında aksiz dərəcələrində artım olub. Artım olan tarixə ödəyicinin sahibliyində 100.000 ədəd aktivləşdirilməmiş məcburi nişan olub və buna görə MMC 5.000 manat əlavə aksiz məbləği hesablayıb. Ödəyici iyul ayının aksiz bəyannaməsində həmin fərqi göstərib, avqust ayının 20-dən gec olmayaraq dövlət büdcəsinə ödəyir.

Misal 6

Tütün məhsulları kombinatı 2024-cü ilin yanvar ayında 18.200 manat dəyərində 400.000 ədəd müxtəlif növ siqarilla üçün məcburi nişan alıb və il ərzində 30.000 ədəd müxtəlif növ siqarilla istehsal edib. Bu malların 20.000 ədədini istehsal binasının hüdudlarından kənara çıxarıb, qalanını isə binada saxlayıb. Sentyabr ayında Vergi Məcəlləsində dəyişiklik olduğu üçün aksiz dərəcələrində artım olub. Nəticədə aktivləşdirilməmiş məcburi nişanlara görə 9.000 manat fərq yaranıb. Bu vaxt müəssisə həmin 9.000 manat fərqi sentyabr ayının aksiz bəyannaməsində əks etdirməklə oktyabr ayının 20-dən gec olmayaraq dövlət büdcəsinə ödəməlidir.

Vergi Məcəlləsinin 186-1.6-cı maddəsinə əsasən, aksiz dərəcələrində azalma olduqda, məcburi nişan alarkən vergini yuxarı dərəcə ilə ödəmiş vergi ödəyicisi dəyişikliyin qüvvəyə mindiyi tarixə sahibliyində olan aktivləşdirilməmiş məcburi nişanlara görə azaldılmış dərəcəyə əsasən hesablanmış aksiz məbləği ilə əvvəlki dərəcəyə əsasən hesablanmış aksiz məbləği arasındakı fərqi dəyişikliyin qüvvəyə mindiyi ayın aksiz bəyannaməsində əks etdirməklə, idxal əməliyyatlarına münasibətdə isə həmin məcburi nişanlarla nişanlanmış malların idxalı üzrə tərtib edilmiş gömrük bəyannaməsində əks etdirməklə aksiz öhdəliyini azaldır.

Misal 7

Müəssisə 2024-cü ilin yanvar ayında elektron siqaretlər üçün 500 litr maye idxal edib və buna görə 50.000 manat aksiz vergisi ödəyib. Avqust ayında aksiz dərəcələrində azalma olub, nəticədə 5.000 manat fərq yaranıb. Bu zaman müəssisə həmin 5.000 manat azalmanı məcburi nişanlarla nişanlanmış malların idxalı üzrə tərtib edilmiş gömrük bəyannaməsində əks etdirməklə aksiz öhdəliyini azaldır.

Misal 8

Tütün məhsulları kombinatı 2024-cü ilin yanvar ayında 18.200 manat dəyərində 400.000 ədəd müxtəlif növ siqarilla üçün məcburi nişan alıb və il ərzində 300.000 ədəd müxtəlif növ məhsul istehsal edib və bu malların 200.000 ədədini istehsal binasının hüdudlarından kənara çıxarıb. Oktyabr ayında Vergi Məcəlləsində dəyişiklik olduğu üçün aksiz dərəcələrində azalma olub. Nəticədə aktivləşdirilməmiş məcburi nişanlara görə 11.000 manat fərq yaranıb. Bu vaxt müəssisə həmin 11.000 manat fərqi sentyabr ayının aksiz bəyannaməsində əks etdirməklə aksiz öhdəliyini azaldır.

Mənbə: vergiler.az

Kapital Bank, Təhsilin İnkişafı Fondu (TİF) və “Visa” beynəlxalq ödəmə texnologiyaları şirkəti arasında imzalanan memoranduma əsasən tələbələrə yeni həllər təqdim edən “TələbəPlus” kartının təqdimatına start verilib.

4 noyabr 2024-cü il tarixində Bakı Dövlət Universitetində (BDU) həyata keçirilən tədbirdə qəbul imtahanlarında ən yüksək bal toplayaraq BDU-ya daxil olan 14 nəfər I kurs tələbəsinə “TələbəPlus” kartı təqdim olunub.

Mərasimdə açılış nitqi ilə çıxış edən BDU-nun rektoru Elçin Babayev bu layihənin uğurlu olacağına inandığını, ali təhsil müəssisələrinin yaradılan imkandan kifayət qədər bəhrələnəcəyini, bu kartların tələbələrə ən müxtəlif istiqamətlərdə geniş imtiyazlar təqdim edəcəyini, tələbələrin təhsil, səhiyyə, mədəniyyət və digər xidmətlərlə bağlı endirimlərdən faydalana biləcəklərini vurğulayıb.

Təhsilin İnkişafı Fondunun İdarə Heyətinin sədri Elnur Nəsibov da öz növbəsində “TələbəPlus” kartlarının ilk istifadəçiləri olan BDU tələbələrini təbrik edib. O, bu layihənin dövlət-özəl tərəfdaşlığının uğurlu nümunəsi olduğunu qeyd edib. Layihənin növbəti mərhələdə peşə və orta ixtisas təhsilinə də şamil ediləcəyini bildirən sədr növbəti tədris ilində təhsil sahəsində çalışan əməkdaşların da layihədən yararlana biləcəklərini vurğulayıb.

Kapital Bank-ın Korporativ Satışlar departamentinin direktoru Qara Əbdülrəhmanov bildirib ki, “TələbəPlus” tələbələrə xüsusi imtiyazlar təqdim etməklə yanaşı, onların gündəlik həyatlarını daha rahat və rəqəmsal bir müstəviyə keçirəcək.  Belə ki, kart tələbələrə gündəlik xərclərini daha səmərəli şəkildə izləmək fürsəti yaradacaq.

“Visa”nın Azərbaycan üzrə ölkə meneceri Nurlan Hacıyevsə “Visa” beynəlxalq ödəmə texnologiyaları şirkətinin Azərbaycan təhsilinə dəstək göstərməyə hər zaman hazır olduğunu qeyd edib və bu layihənin bir hissəsi olmaqdan məmnunluğunu bildirib.

Xatırladaq ki, “TələbəPlus” kartı təlim mərkəzləri, geyim, yemək, qida sahələri üzrə tələbələrin ən çox müraciət etdikləri 200-dən artıq partnyorda imtiyazlar, endirimlər almaq fürsəti yaradır. Həmçinin, Mədəniyyət Nazirliyi ilə imzalanan müqaviləyə əsasən mədəniyyət obyektləri, muzeylər, sərgi salonlarından istifadə zamanı da tələbələr üçün güzəştlər tətbiq olunacaq. Gələcəkdə idman, səhiyyə, nəqliyyat sahələrində də xidmətlərin “TələbəPlus”a qoşulması planlaşdırılır.

Ölkənin birinci bankı olan Kapital Bank PAŞA Holding-ə daxildir və Azərbaycanda ən böyük filial şəbəkəsi, 119 filialı və 53 şöbəsi ilə müştərilərin xidmətindədir. Bankın məhsul və xidmətləri barədə daha ətraflı məlumat almaq üçün https://kapitalbank.az saytına, 196 Sorğu Mərkəzinə və ya Bankın müxtəlif sosial şəbəkələrdə olan səhifələrinə müraciət edə bilərsiniz. Nağd pul krediti sifarişi üçün— https://kbl.az/prgtk, Birbank kartı sifarişi üçün — https://kbl.az/prcrc.

Kənd təsərrüfatı və aqrar sənaye müəssisələrində istehsal və digər iqtisadi münasibətlərin xüsusiyyətləri nəzərə alınaraq iş vaxtı Əmək Məcəlləsində nəzərdə tutulmuş normalar və qaydalar çərçivəsində nizamnamələri (əsasnamələri) ilə müəyyən edilir. Bu müəssisələrdə iş vaxtının cəmlənmiş və ya mövsümi işlərin yerinə yetirilməsi üçün ayrı-ayrı dövrlərə bölünmüş uçotu aparıla bilər.

Dövlət Əmək Müfəttişliyi Xidmətinin məlumatına görə, kənd təsərrüfatı təyinatlı məhsul istehsal edən və ya xidmətlər göstərən qurumların üzvlərinin əməkhaqqı məsələləri ilə bağlı münasibətlər, bir qayda olaraq, həmin müəssisənin mülkiyyətindəki pay iştirakı ilə müəyyən edilir. Bu müəssisələrdə əmək müqaviləsi ilə işləyən işçilərə əməkhaqqı Məcəllədə nəzərdə tutulmuş normalardan az olmamaqla tərəflərin razılığı ilə müəyyən edilir.

Əgər kənd təsərrüfatı müəssisələrində işçilərin əməkhaqqının ödənilməsi formaları, qaydaları, əmək və əməyin qiymətləndirilməsi normaları onların nizamnamələrində, əsasnamələrində nəzərdə tutulmayıbsa, onda müəssisənin əməkhaqqı normalarının müəyyən edilməsi və ödənilməsi qaydaları tətbiq edilir. Bu qaydalar müəssisənin ümumi yığıncağı tərəfindən səs çoxluğu ilə qəbul edilir. Belə qaydalar da qəbul edilməyibsə, əməkhaqqı normaları müvafiq icra hakimiyyəti və ya bələdiyyə orqanları tərəfindən müəyyən edilmiş normativlər barədə müvafiq tövsiyələr əsasında müəyyən edilir.

Əmək Məcəlləsinin 258-ci maddəsinə əsasən, ailə kəndli təsərrüfatlarında və ailə müəssisələrində əmək münasibətləri Məcəllənin müəyyən etdiyi əmək münasibətlərinin tənzimlənməsi qaydaları və normaları tətbiq edilməklə və ya onların mülahizələri ilə müəyyən edilən qaydada tənzimlənir. Lakin bu təsərrüfatların üzvlərinin əmək münasibətləri mövcud qanunvericiliyə zidd qaydada müəyyən edilməməlidir.

Ailə kəndli təsərrüfatlarında və ailə müəssisələrində əmək münasibətləri, bir qayda olaraq, Əmək Məcəlləsi ilə müəyyən edilmiş qaydada yazılı formada əmək müqaviləsi bağlanılmaqla tənzimlənir. Bu təsərrüfatlarda və müəssisələrdə əmək müqaviləsi şifahi formada da bağlanıla bilər. Bu halda əmək münasibəti tərəflərdən birinin tələbi ilə rəsmiləşdirilməlidir. Əmək müqaviləsinin rəsmiləşdirilməsi ailə kəndli təsərrüfatı başçısının və ya ailə müəssisəsinin rəhbərinin (işəgötürənin) əmri, sərəncamı verilməklə və ya müvafiq qaydada tərtib edilmiş ailə kitabında (jurnalında) qeydiyyata salınmaqla həyata keçirilə bilər.

Mənbə: vergiler.az

Xəbər verdiyimiz kimi 30 sentyabr 2024-cü il tarixində Bakı Fond Birjasının (BFB) Listinq Komitəsinin qərarı ilə Kapital Bank ASC-nin buraxılış həcmi 20 milyon ABŞ dolları olan istiqrazları premium bazar seqmentində listinqə daxil edilib. Bu istiqrazların abunə yazılışı üsulu ilə yerləşdirilməsi 31 oktyabr 2024-cü il tarixində uğurla yekunlaşıb. Yerləşdirmə olduqca böyük maraqla qarşılanıb.

Yerləşdirmədə 177 fiziki şəxs tərəfindən 13.1 milyon ABŞ dolları, 2 hüquqi şəxs tərəfindən 6.9 milyon ABŞ dolları həcmində sifariş verilib. Ümumilikdə 179 investor tərəfindən 193 sifariş yerləşdirilib.

Ətraflı məlumat üçün: https://kbl.az/bf 

Xatırladaq ki, təklif edilən istiqrazların hər birinin nominal dəyəri 100 dollar, illik faiz dərəcəsi 7%, ödəniş dövrü 30 gündən bir, tədavül müddəti 7 ildir. Sənədsiz, adlı, faizli, təmin edilməmiş istiqrazların yerləşdirmə üzrə anderrayteri “PAŞA Kapital İnvestisiya Şirkəti” QSC-dir.

Kapital Bank-ın istiqrazlarına olan bu maraq ölkəmizdə maliyyə bazarlarına olan etimadın göstəricisidir. Bank gələcəkdə də investorlara cəlbedici investisiya imkanları təqdim etməyə davam edəcək.

Ölkənin birinci bankı olan Kapital Bank PAŞA Holding-ə daxildir və Azərbaycanda ən böyük filial şəbəkəsi, 119 filialı və 53 şöbəsi ilə müştərilərin xidmətindədir. Bankın məhsul və xidmətləri barədə daha ətraflı məlumat almaq üçün https://kapitalbank.az saytına, 196 Sorğu Mərkəzinə və ya Bankın müxtəlif sosial şəbəkələrdə olan səhifələrinə müraciət edə bilərsiniz. Nağd pul krediti sifarişi üçün— https://kbl.az/prgtk, Birbank kartı sifarişi üçün — https://kbl.az/prcrc.