Blog Full

İşçi heyətinin dövlət sosial-sığorta, pensiya təminatı və başqa bu kimi hesablaşmalar haqqında məlumatların uçotu üçün hesablar planında 69 N-li “Sosial sığorta və təminat üzrə hesablaşmalar” hesabı nəzərdə tutulub. Sosial sığorta və təminatlara ayırmaların qaydaları müvafiq orqanların (o cümlədən, AR Dövlət Sosial Müdafiə Fondunun) qanunvericilik və digər normativ aktları ilə nizamlanır.

68 N-li “Büdcə ilə hesablaşmalar” hesabı mühasibat uçotu hesablar planının əsas hesablarından olmaqla müəssisənin, onun işçi heyətinin və təsisçilərinin büdcəyə ödədikləri, bütün növ vergilər (əlavə dəyər vergisi, müəssisələrin mənfəətindən vergi, aksiz, fiziki şəxslərdən gəlir vergisi, mədən vergisi, gömrük idxal-ixrac vergiləri, patent alınmasına görə, birdəfəlik ödənilən rüsumlar və digərləri) üzrə hesablaşmalar haqqında məlumatların ümumiləşdirilməsi üçün istifadə olunur. Büdcəyə hesablanmış vergilər 68-ci hesabın kreditində, həmin vergilər üzrə ödənilmiş məbləğlər isə debetində yazılır.

Büdcəyə vergilərin hesablanması və ödənilməsi Azərbaycan Respublikası Maliyyə Nazirliyi, Vergilər Nazirliyi, Dövlət Gömrük Komitəsinin və digər orqanların qərar və normativ sənədləri ilə tənzimlənir. Analitik uçot vergilərin növləri üzrə aparılır. Artıq ölkəmizdə xəzinədarlıq sisteminə keçidlə əlaqədar olaraq büdcəyə ödənilən bütün vergilər yerli xəzinədarlıq idarəsinə köçürülür. Ödənişin təyinatı qrafasında köçürülən verginin adı və hesabat dövrü göstərilir.

Müəssisə ödəyicisi olduğu hər bir vergi üzrə Vergi Məcəlləsində nəzərdə tutulduğu qaydada vergi orqanına hesablanmış və ödənilmiş vergilərin haqq-hesabını təqdim edir. Eyni zamanda vergi uçot şöbəsində bütütn tədiyyəçilərin təqdim etdikləri hesabat ödəniş sənədlərinə əsasən şəxsi hesab vərəqəsi tərtib olunur. Mütəmadi olaraq büdcə ilə hesablaşmaların dəqiq uçotunu aparmaqdan ötrü tədiyyəçilər özlərinin mühasibat uçotunda və vergi orqanının şəxsi hesab vərəqəsində əks olunan göstəricilərin uyğunuluğunu yoxlamalıdırlar.

Büdcədənkənar fondlara (sosial sığorta və təminat üzrə hesablaşmalardan başqa) ödənilən ödənişlər üzrə dövlət orqanları ilə hesablaşmalar haqqında məlumatların ümumiləşdirilməsi üçün uçotda 67 N-li “Büdcədənkənar ödənişlər üzrə hesablaşmalar” hesabı nəzərdə tutulub.

Həmin fondlarla hesablaşmalar dövlət tərəfindən təsdiq edilmiş qanunverici və normativ aktlarla nizamlanır. 67 N-li hesab passiv olduğundan hesablanan məbləğ kreditində, ödənilən məbləğ isə debetində yazılır.