Blog Full

Son zamanlar bələdiyyələrin aktivləşməsi, bələdiyyə vergilərinin toplanması ilə bağlı tədbirlərin genişləndirilməsi müşahidə edilir. Ancaq əhali arasında bu istiqamətdə məlumatlılığın təmin edilməməsi səbəbindən onlarda xeyli suallar yaranıb. Bələdiyyələr əmlak və torpaq vergisini necə hesablayırlar? Vətəndaşlar vergiləri vaxtında ödəmədikdə bələdiyyələr hansı addımları ata bilərlər? Bütün bu suallara cavab tapmaq üçün əvvəlcə bələdiyyələr tərəfindən əmlak və torpaq vergisinin hesablanmasının qanunvericilik bazasını aydınlaşdıraq.

Vergi Məcəlləsinin 8.1-ci maddəsinə əsasən, yerli vergilər, yəni bələdiyyə vergiləri aşağıdakılardır:

• Vergi Məcəlləsinin 206.1-1-ci və 206.3-cü maddələrində nəzərdə tutulmuş hallarda, fiziki şəxslərin torpaq vergisi;
• Məcəllənin 198.1-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş halda, fiziki şəxslərin əmlak vergisi;
• Bələdiyyə mülkiyyətində olan müəssisə və təşkilatların mənfəət vergisi.

Vergi məbləğləri

Suallara cavab olaraq, vergi mütəxəssisi, sərbəst auditor Altay Cəfərov əmlak vergisinin hesablanması və ödənilməsi qaydalarına aydınlıq gətirib.

A.Cəfərov bildirib ki, əmlak vergisinin hesablanması Vergi Məcəlləsinin 198 və 200-cü maddələri ilə tənzimlənir. Eləcə də hesablama zamanı Bakı şəhərindəki əmlaklar üçün istifadə edilən zonalar üzrə əmsallar Nazirlər Kabinetinin 2015-ci il 6 aprel tarixli 101 nömrəli Qərarına uyğun müəyyən olunur.

Vergi Məcəlləsinin 198.1-ci maddəsinə əsasən, fiziki şəxslər binalara, su və hava nəqliyyatı vasitələrinə görə əmlak vergisini aşağıdakı qaydada və dərəcələrlə ödəyirlər:
– onların xüsusi mülkiyyətində olan binaların sahəsinin (yaşayış sahələrinə münasibətdə – binaların 30 kvadratmetrdən artıq olan hissəsinin) hər kvadratmetrinə görə aşağıdakı cədvəldə göstərilən dərəcələr tətbiq edilir (bina Bakı şəhərində yerləşdikdə, həmin dərəcələrə müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi 0,7-dən aşağı və 1,5-dən yuxarı olmayan əmsallar tətbiq edilməklə):

A.Cəfərov bildirib ki, vətəndaşlara Bakı şəhərində bələdiyyələr tərəfindən əmlak vergisi hesablanan zaman zonalar üzrə əlavə əmsallar tətbiq edilir: “Həmin əmsallar Nazirlər Kabinetinin 2015-ci il 6 aprel tarixli 101 nömrəli “Azərbaycan Respublikası Vergi Məcəlləsinin 198.1.1-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş fiziki şəxslərin əmlak vergisi məqsədləri üçün Bakı şəhərində yerləşən binalara tətbiq edilən əmsallar”ın təsdiq edilməsi barədə” Qərarı ilə müəyyən olunub və Bakı şəhəri 12 zonaya bölünüb. Paytaxtda 0,7-1,5 hədlərində əmsallar tətbiq edilir. Ən yüksən zona birinci, ən aşağı isə 12-ci zonadır”.

Həmin Qərarın 1-ci bəndinə əsasən, Bakı şəhərində yerləşən binalara tətbiq edilən əmsallar aşağıdakı cədvələ uyğun müəyyən edilir:

Nə qədər əmlak vergisi ödəməliyik?

A.Cəfərov bu əmsallar nəzərə alınmaqla Bakıda və digər regionlarda xüsusi mülkiyyətdə olan evlərə və mənzillərə görə əmlak vergisinin hesablanması qaydasını da açıqlayıb: “Tutaq ki, vətəndaşın Bakı şəhərində 1-ci zonada (şəhərin mərkəzində) 200 kvadratmetr mənzil sahəsi var. Həmin əmlaka görə bələdiyyəyə ödənilməli verginin məbləği belə hesablanacaq:

200 – 30 = 170 kv.metr;
170 x 0,4 = 68 manat;
68 x 1,5 = 102 manat.

Deməli, həmin mənzilə görə əmlak sahibi illik 102 manat əmlak vergisini bələdiyyəyə ödəməlidir.

Əgər vətəndaşın 200 kvadratmetr sahəsi olan mənzili Gəncə şəhərindədirsə, onun əmlak vergisinin məbləği 51 manat təşkil edəcək:

(200 – 30) x 0,3 = 51 manat.

Qəbələ şəhərində yaşayan vətəndaşa məxsus 200 kvadratmetr sahəsi olan mənzilə görə əmlak vergisinin məbləği isə 34 manat olacaq:

(200 – 30) x 0,2 = 34 manat.

Məbləğlərin fərqli olması regionlar üzrə tətbiq edilən əmsalların dəyişməsi ilə bağlıdır”.

Mənbə: vergiler.az

Vergi Məcəlləsinin 102.1.3-cü maddəsinə əsasən, təqvim ili ərzində alınan hədiyyə, maddi yardım, birdəfəlik müavinət və miraslar vergidən azadır. Burada müəyyən məbləğlər müəyyən edilib.

“Business Service Center” şirkətinin maliyyə-mühasibatlıq işləri üzrə mütəxəssisi Nurlan Mustafayev həmin məbləğləri və qanunvericiliyin digər tələblərini açıqlayır:

Vergi Məcəlləsinin 102.1.3.1-ci maddəsində açıq şəkildə göstərilib ki, hədiyyələrin və təhsil haqlarını ödəmək üçün maddi yardımın, birdəfəlik müavinətin dəyərinin 2.500 manatadək olan hissəsi, ölkə daxilində müalicə haqlarının, o cümlədən cərrahiyyə əməliyyatının haqqını ödəmək üçün maddi yardımın, birdəfəlik müavinətin dəyərinin 10.000 manatadək olan hissəsi, xaricdə müalicə haqlarını, o cümlədən cərrahiyyə əməliyyatının haqqını ödəmək üçün maddi yardımın, birdəfəlik müavinətin dəyərinin 50.000 manatadək olan hissəsi vergiyə cəlb olunmur. Təhsil və ya müalicə (o cümlədən cərrahiyyə əməliyyatı üçün) haqlarını ödəmək üçün maddi yardım, birdəfəlik müavinət almış şəxslərə bu güzəşt o halda verilir ki, həmin məbləğlərin təyinatı üzrə ödənildiyini təsdiq edən müvafiq sənədlər təqdim olunsun.

Misal 1

Dövlət müəssisəsi əsas iş yerində çalışan işçisinə təhsil haqqını ödəmək üçün 2.300 manat maddi yardım verib. Lakin işçi həmin maddi yardımın təyinatına uyğun xərclənməsi ilə bağlı təhsil müəssisəsinin sənədini işəgötürənə təqdim etməyib. Vergi Məcəlləsinin 102.1.3.1-ci maddəsinə əsasən, təhsil haqlarını ödəmək üçün maddi yardımın dəyərinin 2.500 manatadək olan hissəsi həmin məbləğlərin təyinatı üzrə ödənildiyini təsdiq edən müvafiq sənədlər təqdim olunduğu halda vergidən azaddır. Misalımızda həmin məbləğin təyinatı üzrə ödənildiyini təsdiq edən müvafiq sənəd təqdim olunmadığı üçün 2.300 manat maddi yardım bütöv şəkildə vergiyə cəlb ediləcək.

2.300 x 14% = 322 manat.

Beləliklə, həmin şəxsin iş yerindən aldığı 2.300 manat maddi yardıma görə 322 manat məbləğində vergi öhdəliyi formalaşacaq.

Misal 2

Fərz edək ki, dövlət müəssisəsində çalışan işçinin təhsil haqqını ödəmək üçün maddi yardıma ehtiyacı var və 2.000 manat vəsait lazım olduğu barədə müvafiq təhsil müəssisəsindən sənəd gətirib. Əgər müəssisə rəhbərliyi işçinin müəssisə üçün önəmini, məhsuldarlığını nəzərə alaraq təhsil haqqı kimi 2.000 manat maddi yardımı birbaşa təhsil müəssisəsinin hesabına ödəsə, bu zaman Vergi Məcəlləsinin 102.1.3.1-ci maddəsinə əsasən, həmin məbləğdən heç bir vergi öhdəliyi formalaşmır.

Misal 3

Vergi Məcəlləsinin 102.1.3.1-ci maddəsinə əsasən, ölkə daxilində müalicə haqqını ödəmək üçün iş yerindən edilən maddi yardımın 10.000 manata qədər olan hissəsi vergidən azaddır. Fərz edək ki, həmin məqsədlə işçiyə işlədiyi müəssisədən 13.000 manat məbləğində maddi yardım edilib. Bu zaman həmin məbləğdən 10.000 manat çıxılacaq, məbləğin yerdə qalan hissəsi isə vergiyə cəlb olunacaq:

13.000 – 10.000 = 3.000 manat;
3.000 x 14% = 420 manat.

Beləliklə, həmin şəxsin iş yerindən aldığı 13.000 manat məbləğində maddi yardıma görə 420 manat vergi öhdəliyi formalaşacaq.

Misal 4: Əgər işçinin səhhətində problem yaranarsa və onu müalicə etmək üçün xarici ölkəyə aparmağa ehtiyac olarsa, o zaman Vergi Məcəlləsinin 102.1.3.1-ci maddəsinə əsasən, ona verilən müalicə haqqı üçün birdəfəlik maddi yardımın 50.000 manata qədər olan hissəsi vergidən azad edilir. Fərz edək ki, müəssisədə çalışan işçiyə Almaniyada cərrahiyyə əməliyyatı olmaq üçün iş yerindən 45.000 manat məbləğində birdəfəlik maddi yardım edilib. Bu halda, maddi yardım məbləği 50.000 manatdan aşağı olduğu üçün vergi öhdəliyi formalaşmayacaq.

Vergi Məcəlləsinin 102.1.3.2-ci maddəsində hədiyyə, maddi yardım və miras vergi ödəyicisinin ailə üzvlərindən alındığı halda, onun tam dəyərinin, həmin Məcəllənin 102.1.3.3-cü maddəsində qeyd edildiyi kimi, şəhid olmuş şəxslərin ailə üzvlərinin əldə etdiyi maddi yardımın 20.000 manatadək olan hissəsinin, 102.1.3.4-cü maddəsində Azərbaycan Respublikasının azadlığı, suverenliyi və ərazi bütövlüyü uğrunda aparılan hərbi əməliyyatlar nəticəsində əlilliyi müəyyən edilmiş hərbi qulluqçuların və mülki şəxslərin əldə etdiyi maddi yardımın 20.000 manatadək olan hissəsinin vergidən azad edildiyi qeyd olunub.

Maddi yardım almış mülki şəxslərə bu güzəşt o halda verilir ki, müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi orqan (qurum) tərəfindən şəxsin hərbi əməliyyatlar nəticəsində əlilliyinin müəyyən olunduğunu təsdiq edən arayış təqdim edilmiş olsun.

Yekun olaraq qeyd etmək istərdik ki, hər hansı bir maddi yardım və müalicə haqqı ilə bağlı vergi tələbləri verilən məbləğlərin və kömək növünün xarakterinə, həmçinin mövcud vergi qanunvericiliyinə əsaslanır. Dövlət və ya işəgötürən tərəfindən verilən maddi yardımların vergiyə cəlb edilib-edilməməsi müəyyən qaydalara əsasən təyin olunur. Bu qaydalar zamanla dəyişə bilər. Ona görə də ən son qanunvericilik aktlarını nəzərdən keçirmək vacibdir.

Mənbə: vergiler.az

Dayandırılmış sahibkarlıq fəaliyyətimin 07.01.2025-ci il tarixindən avtomatik olaraq aktivləşəcəyi haqqında mənə məktub gəlib. Mən isə fəaliyyətimin aktivləşməsini istəmirəm. Bunun üçün hansı sənədlərlə və hara müraciət etməliyəm?

İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Dövlət Vergi Xidmətindən bildirilib ki, vergi ödəyicilərinin vergi uçotundan çıxarılması və fəaliyyətinin müvəqqəti dayandırılması prosedurları fərqlidir.

Belə ki, fəaliyyətini müvəqqəti dayandırmaq istəyən vergi ödəyicisi “Vergi ödəyicisinin, onun filialının, nümayəndəliyinin və ya digər təsərrüfat subyektinin (obyektinin) fəaliyyətinin və digər vergi tutulan əməliyyatlarının dayandırılması haqqında arayış”ı təqdim etməlidir. Arayışda sahibkarlıq fəaliyyətinin və ya digər vergi tutulan əməliyyatların dayandırılmasının müddəti göstərilməlidir. Qeyd olunan müddət bitdikdə, fəaliyyətin dayandırılması barədə yenidən müraciət edilmədikdə isə fəaliyyətin dayandırılması haqda müraciətdə göstərilən son tarixdən sonrakı gündən etibarən vergi ödəyicisinin fəaliyyəti aktivləşir və müvafiq bəyannamələrin vergi orqanına təqdim olunması üzrə öhdəlik yaranır.

Fiziki şəxsin ləğv edilməsi ilə əlaqədar yerinə yetirilməli olan prosedurlar barədə ətraflı məlumatı internet səhifəmizin müvafiq bölməsindən (https://www.taxes.gov.az/az/page/fiziki-sexsin-legv-edilmesi-ile-elaqedar-yerine-yetirilmeli-olan-prosedurlar) əldə edə bilərsiniz.

Sorğuya cavab olaraq isə bildiririk ki, gücləndirilmiş elektron imza (o cümlədən Asan İmza) olduqda İnternet Vergi İdarəsi portalı üzərindən fiziki şəxsin fəaliyyətinin onlayn rejimdə ləğvi mümkündür.

Mənbə: vergiler.az