Blog Full

Mən vergi orqanında uçota alınmışam. Lakin indiyə qədər heç bir fəaliyyətim olmayıb. Bilmək istəyirəm ki, belə olan halda mənə cərimə tətbiq edilə bilərmi?

İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Dövlət Vergi Xidmətindən bildirilib ki, vergi ödəyicisinin hesabat dövründə sahibkarlıq fəaliyyəti və ya digər vergi tutulan əməliyyatı olmadığı halda, o, vergi orqanına vergi hesabatının əvəzinə hesabatın təqdim olunması üçün müəyyən edilmiş müddətdən gec olmayaraq, “Vergi, məcburi dövlət sosial sığorta və işsizlikdən sığorta haqları üzrə öhdəliklərin yaranmaması haqqında arayış” təqdim etməlidir.

Vergi Məcəlləsinə əsasən, 01.01.2023-cü il tarixdən etibarən yalnız hesabat dövrü üzrə vergi tutulan və ya vergidən azad edilən əməliyyatlar aparan, habelə vergitutma obyektləri olan vergi ödəyicisi tərəfindən vergi hesabatının əsas olmadan müəyyən edilmiş müddətdə təqdim olunmamasına görə vergi ödəyicisinə vergi orqanının rəhbərinin (onun müavininin) qərarına əsasən 40 manat məbləğində maliyyə sanksiyası tətbiq edilir.

Hesabat dövründə sahibkarlıq fəaliyyəti və ya digər vergi tutulan əməliyyatı olmayan vergi ödəyicilərinə vergi hesabatının əsas olmadan müəyyən edilmiş müddətdə təqdim olunmamasına görə maliyyə sanksiyası tətbiq edilmir.

Əsas: Vergi Məcəlləsinin 16.2-ci və 57.1-ci maddələri

Mənbə: vergilər.az

“Dövlət rüsumları haqqında” Qanuna dəyişiklik edilib. Dəyişikliklər Prezident İlham Əliyevin təsdiqlədiyi “Dövlət rüsumu haqqında” Qanuna dəyişiklikdə əksini tapıb.

Qanunda aşağıdakı dəyişikliklər edilib:

• Rüsumsuz ticarət mağazasının yaradılmasına icazənin verilməsi – 100 manat;
• Su elektrik stansiyaları və bio kütlədən alınan qaz və ya digər yanacaq növü vasitəsilə elektrik və istilik enerjisi istehsal edən elektrik stansiyalarında elektrik enerjisinin istehsalı üzrə 500 kilovatdan, digər hallar üzrə isə 150 kilovatdan çox elektrik enerjisinin istehsalına icazənin verilməsi – 150 manat;
• Elektrik enerjisinin ötürülməsinə icazənin verilməsi – 150 manat;
• Elektrik enerjisinin paylanmasına icazənin verilməsi – 150 manat;
• Elektrik enerjisinin ixrac və idxal edilməsinə icazənin verilməsi 150 manat;
• Sənaye parkının, sənaye məhəlləsinin və aqroparkın rezidentinin qeydiyyat şəhadətnaməsinin verilməsi – 70 manat;
• Texnologiyalar parkının qeydiyyat şəhadətnaməsinin verilməsi – 70 manat;
• Texnoloji biznes inkubatorunun qeydiyyat şəhadətnaməsinin verilməsi – 70 manat;
• “İxrac nəzarəti haqqında” qanuna əsasən ixrac nəzarətinə düşən malların (işlərin, xidmətlərin, əqli fəaliyyətin nəticələrinin) ixracı, təkrar ixracı, idxalı, təkrar idxalı və tranziti üçün icazənin verilməsi – 100 manat;
• İxrac məqsədli neft-qaz fəaliyyətinə xüsusi iqtisadi rejimin tətbiqi haqqında şəhadətnamənin verilməsi – 100 manat;
• Qazın istehsalına və təbii qazın emalına icazənin verilməsi – 200 manat;
• Qazın nəqli üçün icazənin verilməsi – 150 manat;
• Qazın paylanmasına icazənin verilməsi – 50 manat;
• Yeraltı qaz anbarlarının işlənməsi, tikilməsi və istismarına icazənin verilməsi 150 manat;
• Sənaye qaz qurğusunun istismarına icazənin verilməsi – 100 manat;
• Neft və qaz yataqlarının kəşfiyyatına icazənin verilməsi – 150 manat;
• Neft və qaz yataqlarının işlənməsinə və hasilatına icazənin verilməsi – 150 manat;
• Neft və neft məhsullarının boru kəmərləri vasitəsilə nəqlinə icazənin verilməsi – 150 manat.

Mənbə: vergiler.az

2025-ci ilin yanvar ayında dövlət büdcəsinin gəlir və xərclərinin icrasında yüksək göstəricilər qeydə alınıb.

Maliyyə Nazirliyinin məlumatına görə, yanvar ayında dövlət büdcəsinin gəlirləri 4 049,2 min manat təşkil edib ki, gəlirlərin icrası aylıq proqnozdan 89,1 min manat və ya 2,25 faiz çox olub.

Gəlirlərdə İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Dövlət Vergi Xidmətinin xətti ilə daxilolmalar 2 259 282,5 min manat, Dövlət Gömrük Xidmətindən 487 139,2 min manat, Əmlak Məsələləri Dövlət Xidmətindən 3 335,8 min manat, Dövlət Neft Fondundan transfert isə 1 206,8 min manat təşkil edib.

Dövlət büdcəsindən maliyyələşən təşkilatların ödənişli xidmətlərindən daxilolmalar 57 317,9 min manata, sair daxilolmalar isə 35 363,6 min manata bərabər olub.

Büdcə gəlirlərindəki dinamikaya uyğun olaraq, xəzinədarlıq orqanları tərəfindən bütün xərc sifarişlərinin tam həcmdə və vaxtında icrası təmin olunub. Belə ki, yanvar ayında dövlət büdcəsinin xərcləri 2 339 594,2 min manat təşkil edib ki, bu da aylıq proqnozdan 12 487,1 min manat və ya 0,54 faiz çoxdur.

Beləliklə, cari ilin yanvar ayında rəsmi iş günlərinin sayının 18 olmasına baxmayaraq, büdcə xərcləri üzrə son illərin ən yüksək icra məbləği qeydə alınıb.

Mənbə: vergiler.az

Vergi Məcəlləsinin 85.6.2-ci maddəsinə əsasən, vergi borcunu birdəfəyə ödədiyi təqdirdə vergi ödəyicisinin iflasa uğramaq təhlükəsi olduqda və ya vergi ödəyicisinin vergi borcunu birdəfəyə ödəmə qabiliyyəti olmadıqda vergi öhdəliklərinin yerinə yetirilməsi müddətləri bu Məcəllə ilə müəyyən edilmiş müddətdən daha gec müddətə dəyişdirilə bilər. Bəs bu necə tənzimlənir? Suala “Business Service Center” şirkətinin maliyyə-mühasibatlıq işləri üzrə mütəxəssisi Ziya Həmidli aydınlıq gətirir. 

Məcəlləyə uyğun olaraq Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabineti “Vergi ödəyicisinin vergi borcunu ödəmə qabiliyyətinin müəyyənləşdirilməsi Qaydası”nı 2024-cü il 3 sentyabr tarixli 381 nömrəli Qərarı ilə təsdiq edib. Bu qayda vergi öhdəliklərinin yerinə yetirilmə müddətinin uzadılmasına dair müraciət edən ödəyicilərin ödəmə qabiliyyətinin qiymətləndirilməsi ilə bağlı konkret prosedurları müəyyən edir.

Qaydanın 2.6-cı bəndində göstərilib ki, vergi ödəyicisinin vergi borcu bu Qaydanın 2.4-cü və 2.5-ci bəndlərinə əsasən müəyyənləşdirilən sərbəst vəsaitinin 1,3 mislindən artıq olarsa, bu hal vergi ödəyicisinin vergi borcunu birdəfəyə ödəmə qabiliyyətinin olmaması kimi qiymətləndirilir və vergi öhdəliyinin yerinə yetirilməsi müddəti vergi orqanının qərarı ilə vergi ödəyicisinin seçimindən asılı olaraq Vergi Məcəlləsinin 85.10.1-85.10.3-cü maddələrində göstərilən qaydada uzadılır.

Sərbəst vəsaitlərin məbləği mənfəət (gəlir) və sadələşdirilmiş vergi ödəyicilərinin orta aylıq gəlir və xərclərinə müvafiq olaraq hesablanır.

Orta aylıq gəlir və xərclərin hesablanması

Qaydaların 2.1.1-ci bəndinə əsasən, gəlir (mənfəət) vergisi ödəyicisinin əvvəlki hesabat ili üzrə seçdiyi uçot metoduna uyğun olaraq təqdim etdiyi və kameral vergi yoxlaması keçirilmiş gəlir (mənfəət) vergisi bəyannaməsi üzrə ümumi gəlirlər və cəmi xərclər (amortizasiya xərcləri istisna olmaqla) kimi əks olunan məbləğlər 12-yə (vergi ödəyicisi əvvəlki hesabat ilində tam fəaliyyət göstərmədiyi halda fəaliyyət göstərdiyi ayların sayına) bölünməklə orta aylıq gəlir və xərcləri müəyyənləşdirilir.

Əgər ödəyici tam hesabat dövrü ərzində fəaliyyət göstərməyibsə, bu rəqəmlər fəaliyyət aylarının sayına bölünür.

Misal 1

“BB” MMC əvvəlki hesabat ili üzrə 240.000 manat ümumi gəlir və 180.000 manat cəmi xərclər göstərib.

Orta aylıq gəlir: 240000 : 12 = 20000 manat;
Orta aylıq xərc: 180000 : 12 = 15000 manat.

Qaydaların 2.1.2-ci bəndinə əsasən, sadələşdirilmiş vergi ödəyicisinin əvvəlki hesabat rübü üzrə təqdim etdiyi və kameral vergi yoxlaması keçirilmiş sadələşdirilmiş vergi bəyannaməsinə əsasən satışdankənar gəlirlər də daxil olmaqla təqdim edilmiş mallara (işlərə, xidmətə) görə əldə edilmiş hasilatın həcmi və vergi ödəyicisinin təqdim etdiyi xərc sənədləri əsasında müəyyən edilmiş xərcləri 3-ə bölünməklə orta aylıq gəlir və xərcləri müəyyənləşdirilir.

Misal 2

Vergi ödəyicisi sadələşdirilmiş vergi ödəyicisi olaraq əvvəlki rüb üzrə 60.000 manat gəlir və 45.000 manat xərc göstərib.

Orta aylıq gəlir: 60000 : 3 = 20000 manat;
Orta aylıq xərc: 45000 : 3 = 15000 manat.

Qaydaların 2.1.3-cü bəndində isə göstərilib ki, hesabat dövründə yeni fəaliyyətə başlayan vergi ödəyicisinin orta aylıq gəlir və xərcləri faktiki fəaliyyət göstəricilərinə əsasən hesablanmaqla fəaliyyət göstərdiyi ayların sayına bölünərək orta aylıq gəlir və xərcləri müəyyənləşdirilir. Burada ödəyici təqdim etdiyi məlumatları təsdiq edən sənədləri (elektron qaimə-fakturalar, xərc sənədləri və s.) bəyannaməyə əlavə etməlidir.

Misal 3

Yeni yaradılan bir müəssisə ilk 2 ay ərzində 20.000 manat gəlir və 10.000 manat xərc əldə edib.

Orta aylıq gəlir: 20000 : 2 = 10000 manat;
Orta aylıq xərc: 10000 : 2 = 5000 manat.

Sərbəst vəsaitin müəyyənləşdirilməsi

Qərarın 2.4-cü bəndinə əsasən, vergi ödəyicisinin sərbəst vəsaiti aşağıdakı qaydada müəyyən edilir:

1. Orta aylıq gəlirdən orta aylıq xərc çıxılır;

2. Üzərinə ödəyicinin kassasında və ya bank hesablarındakı qalıq vəsaitlər əlavə olunur.

Misal 4

Vergi ödəyicisinin orta aylıq gəliri 15.000 manat, orta aylıq xərcləri 10.000 manat, bank hesabında qalıq vəsaitin məbləği isə 25.000 manatdır. Onun sərbəst vəsaitlərini hesablayaq:

Sərbəst vəsait:

15000 – 10000 + 25000 = 30000 manat.

Vergi borcunun ödəmə qabiliyyətinin qiymətləndirilməsi

Qaydanın 2.6-cı bəndinə əsasən, vergi ödəyicisinin vergi borcu bu Qaydanın 2.4-cü və 2.5-ci bəndlərinə əsasən müəyyənləşdirilən sərbəst vəsaitinin 1,3 mislindən artıq olarsa, bu hal vergi ödəyicisinin vergi borcunu birdəfəyə ödəmə qabiliyyətinin olmaması kimi qiymətləndirilir və vergi öhdəliyinin yerinə yetirilməsi müddəti vergi orqanının qərarı ilə vergi ödəyicisinin seçimindən asılı olaraq Vergi Məcəlləsinin 85.10.1-85.10.3-cü maddələrində göstərilən qaydada uzadılır.

Başqa sözlə, əgər vergi borcunun məbləği vergi ödəyicisinin sərbəst vəsaitinin 1.3 mislindən artıqdırsa, bu hal ödəmə qabiliyyətsizliyi kimi qəbul edilir.

Misal 5

Vergi ödəyicisinin sərbəst vəsaitlərini həcmi 50.000 manat, vergi borcu 70.000 manatdır.

50000 × 1.3 = 65000 manat

Vergi vergi ödəyicisinin vergi borcu (70.000 manat) 65.000 manatdan çox olduğu üçün bu müəssisə borcunu birdəfəyə ödəyə bilməz. Bu halda ödəmə müddəti uzadılır.

Xüsusi halların nəzərə alınması

Qaydanın 2.7-ci bəndinə əsasən, dövlət tərəfindən dəstəklənən layihələr, xüsusilə işğaldan azad edilmiş ərazilərin bərpası ilə bağlı işlər görən ödəyicilərin ƏDV borcu yarandıqda, bu vəziyyət də ödəmə qabiliyyətsizliyi kimi qiymətləndirilir.

Mənbə: vergiler.az