Blog Full

Əmək müqaviləsinin işçi tərəfindən ləğv edilməsi ilə yanaşı, qanunvericiliklə işəgötürənə də belə səlahiyyət verilib. Bəs hansı hallarda işçinin əmək müqaviləsinə xitam verilməsi qadağandır? Suala insan resursları üzrə mütəxəssis Kəmalə Yusifova aydınlıq gətirir.

Əmək Məcəlləsinin 70-ci maddəsinə əsasən, əmək müqaviləsi işəgötürən tərəfindən aşağıdakı əsaslarla ləğv edilə bilər:

a) müəssisə ləğv edildikdə;
b) işçilərin sayı və ya ştatları ixtisar olunduqda;
c) peşəkarlıq səviyyəsinin, ixtisasının (peşəsinin) kifayət dərəcədə olmadığına görə işçinin tutduğu vəzifəyə uyğun gəlmədiyi barədə səlahiyyətli orqan tərəfindən müvafiq qərar qəbul edildikdə;
ç) işçi öz əmək funksiyasını və ya əmək müqaviləsi üzrə öhdəliklərini yerinə yetirmədikdə, yaxud bu Məcəllənin 72-ci maddəsində sadalanan digər hallarda əmək vəzifələrini kobud şəkildə pozduqda;
d) sınaq müddəti ərzində işçi özünü doğrultmadıqda;
e) dövlət büdcəsindən maliyyələşən müəssisənin işçisi çalışmanın yaş həddinə çatdıqda.

Əmək Məcəlləsinin 79-cu maddəsində isə əmək müqaviləsinin ləğv olunması qadağan edilən işçilərin siyahısı yer alıb:

• hamilə, habelə üç yaşınadək uşağı olan qadınların, üç yaşınadək uşağını təkbaşına böyüdən kişilərin;
• yeganə qazanc yeri işlədiyi müəssisə olub məktəb yaşınadək uşağını təkbaşına böyüdən işçilərin;
• əmək qabiliyyətini müvəqqəti itirən işçilərin;
• işçinin şəkərli diabetlə və ya dağınıq sklerozla xəstə olması səbəbinə görə;
• həmkarlar ittifaqları təşkilatının və ya hər hansı siyasi partiyanın üzvü olması motivinə görə;
• öhdəsində 18 yaşınadək əlilliyi müəyyən edilmiş və ya orqanizmin funksiyalarının 81-100 faiz pozulmasına görə əlilliyi müəyyən edilmiş ailə üzvü olan işçilərin;
• məzuniyyətdə, ezamiyyətdə olduğu vaxtda, habelə kollektiv danışıqlarda iştirak etdiyi müddət ərzində işçilərin bu Məcəllənin 70-ci maddəsi ilə müəyyən edilmiş əsaslarla əmək müqaviləsinin ləğv olunması qadağandır.

Bu maddənin birinci hissəsində nəzərdə tutulan müddəalar Əmək Məcəllənin 70-ci maddəsinin “a” bəndi – müəssisə ləğv edildikdə və 73-cü maddəsi ilə xitam verilən hallara şamil edilmir.

Əmək Məcəlləsinin 79-cü maddəsinin 3-cü bəndinə əsasən, müəssisənin ləğv edilməsi halları istisna olmaqla, müddətindən asılı olmayaraq, reabilitasiya müəssisəsində və digər reabilitasiya subyektlərində müalicə keçən əlilliyi olan şəxslərlə, həmçinin “Əlilliyi olan şəxslərin hüquqları haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 24.1-ci maddəsində göstərilən işçi ilə bağlanılmış əmək müqaviləsinin işəgötürən tərəfindən ləğv edilməsinə yol verilmir.

Həmin Məcəllənin 255-ci maddəsinə görə, peşəkarlıq səviyyəsinin, ixtisasının (peşəsinin) kifayət dərəcədə olmadığı üçün tutduğu vəzifəyə uyğun gəlmədiyinə görə, bu Məcəllənin 70-ci maddəsinin “c” bəndinə əsasən, yaşı 18-dən az olan işçinin əmək müqaviləsi ləğv edilə bilməz.

Mənbə: vergiler.az

İnkişaf etmiş, rəqabətqabiliyyətli və qabaqcıl təcrübələrin tətbiq olunduğu vergi sistemi iqtisadi rifahın təmin olunmasında fəal iştirak edir. Sabit fiskal artım, biznes fəaliyyəti üçün güzəştlər və stimullaşdırıcı mühit iqtisadi aktivliyin təmin edilməsinə, bu isə öz növbəsində dayanıqlı inkişafa təkan verir. Lakin vergi sisteminin effektivliyi yalnız fiskal göstəricilərlə məhdudlaşmır. Vergi orqanları tərəfindən göstərilən xidmətlərin əlçatanlığı, rahatlığı və əlverişliliyi də böyük əhəmiyyət kəsb edir.

Vergi ödəyicilərinə xidmət keyfiyyətinin yüksəldilməsi

Azərbaycanda vergi ödəyicilərinə xidmət işinin yüksək səviyyədə təşkili diqqət mərkəzindədir. Bu il 25 illiyini qeyd edən vergi sisteminin müxtəlif inkişaf mərhələlərində xidmət işinin müasir mexanizmlər əsasında təşkilinə xüsusi önəm verilib. Azərbaycanda səmərəli vergi xidmətlərinin təşkili üçün vahid standartlar qəbul edilib və vergi ödəyicilərinə təqdim edilən xidmətlərin standartları qabaqcıl təcrübələrlə uzlaşdırılıb.

Səmərəli vergi xidmətlərinin təşkili üçün vahid standartlar qəbul edilib və vergi ödəyicilərinə təqdim edilən xidmətlərin standartları qabaqcıl təcrübələrlə uzlaşdırılıb

Vergi sistemində xidmət sahəsinin təkmilləşdirilməsi elektronlaşmanın genişləndirilməsi ilə səciyyələnir. 2007-ci ildən ölkəmizdə elektron bəyannamə sistemi tətbiq edilib. Bu məqsədlə 2007-ci ildə İnternet Vergi İdarəsi istifadəyə verilib və bəyannamələrin elektron variantda göndərilməsinə başlanılıb. 2008-ci ildən tətbiq edilən ƏDV-nin vahid depozit hesabı ƏDV-nin hərəkəti və əvəzləşdirilməsi, ƏDV üzrə dövlət büdcəsinə ödənişlə bağlı vergi ödəyicilərinin bütün əməliyyatlarına vergi orqanları tərəfindən səmərəli nəzarət edilməsinə imkan yaradıb. 2011-ci ildən fiziki şəxslərin, 2012-ci ildən isə hüquqi şəxslərin İnternet Vergi İdarəsi vasitəsilə qeydiyyatına başlanıb. E-qeydiyyat sistemi ölkədə sahibkarlığın inkişaf etdirilməsi, əlverişli biznes mühitinin formalaşdırılması və biznesə başlama prosedurlarının sadələşdirilməsi məqsədilə tətbiq olunub və sahibkarlıq fəaliyyəti subyektlərinin qeydiyyatının “bir pəncərə” prinsipinin davamı olaraq həyata keçirildiyi mühüm layihələrdən biri hesab edilir. Sahibkarlıq subyektlərinin böyük əksəriyyətini təşkil edən fiziki şəxslər üçün elektron qeydiyyat imkanlarının yaradılması bu sahədə böyük dəyişikliklərə səbəb olub. Həmin dövrdən başlayaraq sahibkarlıq subyektlərinin dövlət qeydiyyatı prosesində onlayn qeydiyyatın payı sürətlə artmağa başlayıb. 2012-ci ildən vergi və rüsumların internet üzərindən ödənilməsi üçün texniki imkanlar yaradılıb. Vergi ödəyicilərinin vergi öhdəliklərini yerinə yetirməsi üçün onların düzgün və vaxtında məlumatlandırılması çox vacibdir. Bu baxımdan illər keçdikcə İnternet Vergi İdarəsinin imkanları da genişləndirilib. Burada elektron vergi xidmətlərindən yararlanmaqla yanaşı, vergi sistemində baş verən ən son yenilikləri izləmək və şəxsi uçot sistemindəki əməliyyatlar barədə məlumatlar əldə etmək mümkündür. Vergi sistemində tətbiq edilən elektron xidmətlərdən biri olan elektron qaimə-fakturanın tətbiqi isə qaimə-faktura ilə rəsmiləşdirilməli olan əməliyyatın pərakəndə satış kimi rəsmiləşdirilməsi faktlarının qarşısının alınmasına və vergidən yayınma hallarının azalmasına xidmət edən effektiv mexanizmdir. Ümumiyyətlə, son illər vergi sistemində innovativ əsaslarla vergi nəzarəti mexanizminin formalaşması dövriyyələrin şəffaf izlənilməsinə imkan yaradıb. Vergilərin könüllü ödənilməsi sisteminin inkişaf etdirilməsi, sahibkarlığın inkişafı və əlverişli biznes mühitinin formalaşdırılması məqsədilə 2007-ci ildən regionlarda, xüsusən, ayrıca vergi orqanı olmayan iri şəhər və rayonlarda vergi ödəyicilərinə xidmət mərkəzləri yaradılıb. İndi onların sayı 60-dan çoxdur və burada vergi ödəyicilərinə xidmətlər göstərilir. Vergi ödəyiciləri üçün yaradılan xidmət mərkəzləri və elektron xidmətlər sayəsində vergi ödəyiciləri əməliyyatları asanlıqla həyata keçirə bilirlər ki, bu da onların vergi öhdəliklərinə riayət etmələrini asanlaşdırır. Hazırda İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Dövlət Vergi Xidməti tərəfindən 70-dən çox elektron xidmət göstərilir.

İllər keçdikcə İnternet Vergi İdarəsinin imkanları da genişləndirilib

Rəqəmsal vergi inzibatçılığına keçid

Azərbaycanın vergi sistemində rəqəmsal alətlərin tətbiqi son illər daha da genişlənib və müasir çağırışlara cavab verən rəqəmsal vergi inzibatçılığı formalaşıb. Bu transformasiya elektron xidmətlərin genişləndirilməsi və rəqəmsal həllərin geniş tətbiqi mexanizmləri vasitəsilə reallaşdırılır. Bu müasir inkişaf mərhələsi xidmət keyfiyyətinin və vergi ödəyicilərinin rahatlığının yüksəldilməsi üçün yeni imkanların yaradılması ilə vergi ödəyicilərinin vaxt itkisinin aradan qaldırılması, biznes prosedurlarının sadələşdirilməsi və vergi əməliyyatlarının səmərəliliyinin artırılması ilə səciyyələnir. Son illər innovasiyaların aktiv tətbiqi ilə vergi sistemində yeni rəqəmsal layihələr reallaşdırılır. Vahid bəyannamənin hazırlanması, avtomatlaşdırılmış formada doldurulmasını və vergi ödəyicisinə təqdim olunmasını həyata keçirən elektron sistemin yaradılması, əməkdaşların təlim ehtiyaclarının fasiləsiz təmin edilməsinə, təlim siyasətinin icrası zamanı meydana çıxa biləcək risklərin qarşısının alınmasına, habelə əməkdaşların illik təlim qrafikləri və iştirak etdikləri təlimlər barədə məlumatların ümumiləşdirilməsinə imkan yaradan “Fərdi İnkişaf Portalı” sistemi, müxtəlif hesabatların və infoqrafikaların formalaşdırılmasına imkan yaradan “TAXESBI” hesabatlılıq sistemi bu baxımdan əhəmiyyətli layihələrdir. Süni intellekt və maşın öyrənməsi alqoritmlərinin tətbiqi üzrə sistem (DeepSage) onlayn-kassa, e-qaimə və digər müvafiq məlumatların emal olunması üçün müxtəlif tipli süni intellekt və maşın öyrənməsi alqoritmlərini özündə ehtiva edir. Qeyd olunan alqoritmlər, əsasən, malların kateqoriyaya bölünməsi, məlumatlarda anomaliyaların və uyğunsuzluqların müəyyən edilməsi üçün istifadə olunur. “CRS Reporting (Common Reporting Standard)” sistemi müvafiq servis vasitəsilə daxil olan şəxslərin kimliyinin identifikasiya edilməsi üçün istifadə olunur. “Təqib və izləmə” (“Track and Trace”) sistemi ölkə ərazisində istehsal olunan və ölkəyə idxal edilən alkoqollu içkilər və tütün məmulatları kateqoriyasına aid olan malların izlənilməsi və onlara nəzarətin təşkil edilməsinə imkan verir. Daxilolmaların şəxsi hesab vərəqələrinə işlənilməsi fəaliyyətinin daha səmərəli və qısa zamanda icrasını təmin etmək üçün isə “Robotics” borc modulu sistemi tətbiq edilir.

Rəqəmsal alətlərin tətbiqi son illər daha da genişlənib və müasir çağırışlara cavab verən rəqəmsal vergi inzibatçılığı formalaşıb

Vergi sistemində xidmət sahəsinin əhəmiyyəti vergi ödəyicilərinin vergi prosesinə olan münasibətini yaxşılaşdırmaq, vergi öhdəliklərini düzgün və vaxtında yerinə yetirmələrini təmin etmək və nəticədə vergi gəlirlərinin artmasına kömək etmək baxımından çox vacibdir. Effektiv xidmətlər vergi mədəniyyətini yüksəldir, vergi ödəyicilərinin hüquqlarını qoruyur və vergi idarəçiliyinin şəffaflığını artırır.

Mənbə: vergiler.az

Akademik Cahangir Abdullayev adına Elmi-Tədqiqat Kardiologiya İnstitutu 2024-cü il üzrə maliyyə hesabatlarının auditi üçün kotirovka sorğusu elan edib.

Sorğuda iştirak haqqı 51 manatdır.

İddiaçılar təkliflərini fevralın 21-nə qədər İnstitutun yerləşdiyi Bakı şəhəri, Nərimanov rayonu, Fətəli xan Xoyski prospekti, 85 ünvanına təqdim edə bilərlər.

Təkliflərə fevralın 21-də, saat 17:00-da qeyd olunan ünvanda baxılacaq.

Ötən il bu sorğunun qalibi “Azəruçot” MMC olub. Şirkətə 9 min manat ödənilib.

Mənbə: report.az

Xəbər verdiyimiz kimi, Vergi Məcəlləsində 2025-ci il yanvarın 1-dən qüvvəyə minmiş bir sıra yeni tələblər yer alıb, eləcə də redaktə tipli dəyişikliklər edilib. İqtisadçı ekspert Anar Bayramov həmin dəyişiklikləri şərh edir. 

Vergi Məcəlləsinin 16.1.4-1-ci maddəsində edilmiş dəyişikliyə əsasən, həmin Məcəllənin 14-1.9-cu maddəsində nəzərdə tutulan müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi orqan (qurum) tərəfindən müəyyən olunmuş qaydalarda nəzərdə tutulmuş sənədləri ilə yanaşı, məlumatları da vergi orqanının tələbi ilə təqdim etmək vergi ödəyicinin vəzifəsidir.

Qeyd edək ki, Vergi Məcəlləsinin 14-1.9-cu maddəsi transfer qiymətlərinin müəyyən olunmasını tənzimləyir. Vergilər Nazirliyinin Kollegiyasının 27 yanvar 2017-ci il tarixli, 1717050000006200 nömrəli qərarı ilə transfer qiymətlərinin müəyyən edilməsi və tətbiqi qaydaları müəyyən edilib. Həmin qaydalarda vergi ödəyici tərəfindən, sənədlərlə yanaşı, məlumatların da təqdim edilməsi nəzərdə tutulub. Amma Vergi Məcəlləsinin 16.1.4-1-ci maddəsində sırf sənədlər qeyd edildiyi üçün “məlumatlar” sözünün də əlavə olunmasına ehtiyac yaranmışdı.

Digər redaktə tipli dəyişiklik transmilli şirkərlər qrupu ilə bağlıdır. Azərbaycan Respublikası İqtisadiyyat Nazirliyinin Kollegiyasının 28 aprel 2020-ci il tarixli, 1 nömrəli qərarı ilə “Transmilli şirkətlər qrupuna daxil olan Azərbaycan Respublikasının rezidenti olan müəssisənin hesabatının vergi orqanına təqdim edilməsi müddəti, forması və qaydası” təsdiq edilib. Həmin qaydalara əsasən, Azərbaycan Respublikasının rezidenti olan və transmilli şirkətlər qrupuna daxil olan əsas müəssisə, müvəkkil müəssisə və ya qrupdaxili müəssisə hesabat verilən ilin 30 iyun tarixinədək bu qaydaya əlavə edilən bildirişi (2 nömrəli əlavəni) elektron ərizə vasitəsilə vergi orqanlarına təqdim etməlidir:

• əsas müəssisə və ya müvəkkil müəssisə olub-olmaması barədə;
• əsas müəssisə və ya müvəkkil müəssisə olmadığı halda, müvafiq hesabatı verməli olan müəssisənin təyin edilməsi və rezidentliyi barədə;
• transmilli şirkətlər qrupunun maliyyə ili barədə.

Bu səbəbdən də Vergi Məcəlləsinin 16.9-cu maddəsinə “…hesabatı”ından sonra “və bildirişi” sözləri əlavə edilib.

Qeyd olunan maddə ilə bağlı digər dəyişikliyə əsasən, 16.9-cu maddənin birinci cümləsində “…Respublikasının rezidenti olan müəssisə” sözləri “…Respublikasında vergi uçotuna alınmış vergi ödəyicisi” sözləri ilə əvəz edilib. Bu dəyişikliyin məqsədi Vergi Məcəlləsinin 13.2.5-ci maddəsinin tələbləri və 16.9-cu maddədəki rezident anlayışlarına fərqli yanaşma tətbiq edilməsinin aradan qaldırılmasıdır. Dəyişikliyə qədər Vergi Məcəlləsinin 16.9-cu maddəsində qeyd olunan “…Respublikasının rezidenti olan müəssisə” sözləri transmilli şirkətlər qrupu uzrə xarici ölkələrin rezidentlərinin Azarbaycan Respublikasındakı filial və nümayəndəliklərini əhatə etmirdi.

Vergi Məcəlləsinin 16.9-cu maddəsinə “Azərbaycan Respublikasında vergi uçotuna alınmış vergi ödəyicisi” ifadəsi əlavə edilməklə xarici ölkələrin və daimi rezidentlərin Azərbaycan Respublikasındakı filial nümayəndəlikləri maddənin əhatə dairəsinə daxil olunub.

Beləliklə, hər iki dəyişiklik nəzərə alınmaqla Vergi Məcəlləsinin 16.9-cu maddəsi aşağıdakı kimi olub: “Transmilli şirkətlər qrupunun maliyyə ilində məcmu gəliri 750 milyon avronun manat ekvivalentindən çox olduqda, Azərbaycan Respublikasının tərəfdar çıxdığı beynəlxalq müqavilələr çərçivəsində digər dövlətlərin səlahiyyətli orqanları ilə avtomatlaşdırılmış məlumat mübadiləsinin həyata keçirilməsi məqsədilə transmilli şirkətlər qrupuna daxil olan və Azərbaycan Respublikasında vergi uçotuna alınmış vergi ödəyicisi müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi orqan (qurum) tərəfindən təsdiq edilmiş müddətdə, formada və qaydada hesabatı və bildirişi vergi orqanına təqdim edir. Bu maddə ilə müəyyən edilmiş hesabatın verilməsini şərtləndirən məbləğ həddi transmilli qrupun maliyyə hesabatları əsasında müəyyən edilir”.

Mənbə: vergiler.az