Blog Full

Azərbaycanda biznesə başlamaq üçün, bütün digər ölkələrdə olduğu kimi, işlək ideya və investisiya lazımdır. Seçilmiş fəaliyyət, az maliyyə qoyuluşu tələb etsə belə (məsələn, xidmət yaxud vasitəçilik sektoru), biznesin qeydiyyatı üçün müəyyən xərclər lazımdır. Azərbaycanda şirkət yaratmaq istəyən yerli və xarici investorlar hüquqi forma kimi Məhdud Məsuliyyəti Cəmiyyətə (MMC) daha çox üstünlük verir. Bu məqalə 2026-ci ildə MMC açmaq üçün rüsum və xərclərin tərkibi, qeydiyyat və ondan sonra optimal büdcə planını necə hazırlamaq haqqındadır.

MMC açmaq üçün xərclərin tərkibi

Plan qurmadan məqsədə çatmaq üçün lazımi qərarlar vermək çətindir. Azərbaycanda məhdud məsuliyyətli cəmiyyət açaraq kommersiya fəaliyyəti ilə məşğul olmaq üçün bir sıra xərcləri öncədən planlamaq lazımdır. Onları şərti olaraq aşağıdakı kimi qruplaşdıra bilərik:

• qeydiyyatla bağlı birbaşa xərclər;
• ilkin təşkilati xərclər;
• ilkin fəaliyyət xərcləri (start xərcləri);
• digər xərclər.

Bu xərclər müvafiq qaydada əks etdirən büdcə planı ehtiyacların ödənilməsi üçün kifayət qədər maliyyə resurslarının olub-olmadığını görməyə imkan yaradır.

Azərbaycanda MMC qeydiyyatı ilə bağlı birbaşa xərclər

Bu qrupa aid olan xərclərə aşağıdakıları aid etmək olar:

• qeydiyyat üzrə dövlət rüsumu;
• sənədlərin hazırlanması üzrə xərclər;
• notariat xərcləri;
• hüquqi ünvanla bağlı xərclər.

Bunlar Azərbaycanda MMC-nin yaradılması zamanı çəkilən əsas xərcləri xarakterizə edir.

Dövlət rüsumu

Qeydiyyat zamanı ilk xərc maddəsi hüquqi şəxslərin dövlət qeydiyyatı üçün “Dövlət rüsumu haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununun 20-ci maddəsi müəyyən edilmiş dövlət rüsumudur. 2026-cı ildə MMC açmaq üçün dövlət rüsumu dəyişməyib, 2025-ci ildə olduğu kimidir:

• bankların, birjaların, sığortaçıların, sığorta birlik və brokerlərinin qeydiyyatı – 300 manat;
• xarici hüquqi şəxslərin nümayəndəliklərinin və filiallarının qeydiyyatı – 300 manat;
• kənd təsərrüfatı sahəsində fəaliyyəti həyata keçirən hüquqi şəxslər üçün – 5 manat;
• digər hüquqi şəxslərin, o cümlədən MMC qeydiyyatı üçün – 15 manat.

Bu xərcləri “sıfıra” endirmək olar, belə ki, həmin qanunun 20-1.3 maddəsinə görə hüquqi şəxslərin elektron dövlət qeydiyyatı rüsumsuz aparılır.

MMC qeydiyyatı ilə bağlı sənədlərin hazırlanması xərcləri

MMC açmaq üçün sənədləri özünüz pulsuz hazırlaya bilrsiniz. Əgər təsisçilər sənədləşmə haqqında əsas anlayışlara malik Azərbaycan vətəndaşlarıdırsa, bütün lazımi sənədləri cəmi 3-4 saat ərzində xərcsiz hazırlamaq və elektron sistemə daxil etmək olar. 2026-cı ildə hüquqi şəxslərin qeydiyyatı üzrə sənədlərin tərkibi əvvəlki illərdə olduğu kimi “Hüquqi şəxslərin dövlət qeydiyyatı və dövlət reyestri haqqında” Qanunla müəyyən edilir.

Sənədləri özü hazırlamaq istəməyənlər, bu sahədə ixtisaslaşmış konsaltinq şirkətlərindən ödənişli şirkət qeydiyyatı xidmətləri sifariş edə bilər. Bu xüsusilə xarici investisiyalı MMC-lər üçün aktualdır. Bu sahədə ixtisaslaşmış şirkətlərin təklif etdiyi qiymətlərə bir sıra amillər təsir edr:

• fəaliyyətin xüsusiyyətləri;
• təsisçilər arasında əcnəbilərin olması, əgər onlar yoxdursa, dəyəri aşağı olacaq;
• təsisçilərin sayı – təsisçilər nə qədər çox olsa, bir o qədər çox sənəd doldurulmalıdır, yəni qiymət daha yüksək olacaqdır.

MMC-nin nizamnamə kapitalının məbləği onun nizamnaməsində qeyd olunur. MMC-nin nizamnaməsi hazırlanan sənədlər arasında mühüm yer tutur. Mövcud qannvericilikdə minimum nizamnamə kapıtalına tələb yoxdur, amma nizamnamədə elan edilmiş məbləğin ödənişinə hazır olmaq lazımdır. Belə ki, nizamnamədə başqa hal nəzərdə tutulmayıbsa, cəmiyyət dövlət qeydiyyatına alınanadək təsisçilər nizamnamə kapitalını tamamilə ödəməyə borcludurlar.

 Notariat və hüquqi ünvanla bağlı xərclər

MMC qeydiyyatı ilə bağlı ərizənin notarial qaydada təsdiq olunma xərcləri hər imza üçün 3 manat müəyyən edilmişdir, yəni təsisçi nə qədər çoxdursa xərc də bir o qədər artacaq. Bundan başqa xarici dildə yazılmış sənədləri azərbaycan dilinə tərcüməsinin təsdiqi, qanuni təmsilçinin etibarnaməsinin, habelə digər müəyyən hallarda da notarial qaydada təsdiq tələb oluna bilər. Bu zaman rüsum “Dövlət rüsumu haqqında” AR  Qanunu ilə tənzimlənir.

Əgər sizin mülkiyyətinzidə ofis üçün bina varsa, deməli xərc olmayacaq. Əksinə, əmlak icarəyə götürüləcəksə, bu da əlavə xərc deməkdir.

İlkin təşkilati xərclər

MMC açmaq üçün qeydiyyatla bağlı xərclərlə yanaşı ilkin təşkilatı xərclərə də ehtiyac var. Bunlar MMC qeydiyyatdan keçdikdən dərhal sonra yaranan xərclər:

Vergi və digər dövlət orqanlarının elektron informasiya sistemləri üçün elektron imzanın alınması (18 manat), bank hesabının açılması (müxtəlif banklar üçün fərqlidir) bu sırasındadır. Bu qrupa aid olan Möhür və ştampın alınması, Mühasibat proqramlarının sifarişi üzrə xərclər icraçı şirkətlərlə bağlanmış müqavilələrlə müəyyən edilir.

Konkret biznes fəaliyyətinə görə lisenziya və icazələr almaq zərurəti də yarana bilər. Bu zaman mümükün xərcləri buradan öyrənmək olar.

Kassa aparatını da unutmayaq – ticarət və xidmət sektorunda fəaliyyət zamanı ona da ehtiyac yarana bilər. Orta qiyməti 400-500 manat, aylıq xidmət haqqı 15-20 manat aralığındadır.

Start xərcləri və digərləri

MMC qeydiyyatından sonra biznesin faktiki fəaliyyətə başlaması məqsədi ilə bir sıra ilkin fəaliyyət xərcləri lazımdır. Buraya ofis və avadanlıq, rabitə, reklam və marketinq xərclərini aid etmək olar.

MMC açmaq və fəaliyyət göstərmək üçün işçilərə əmək haqqı vermək, sosial ödənişləri həyata keçirmək, vergi və məcburi ödənişləri dövlət büdcəsinə köçürmək, gözlənilməz xərclər üçün ehtiyat fondu da yaratmaq lazım gələcək.

MMC açmaq üçün ümumi büdcə planı

Aşağıdakı cədvəldə MMC-nin qeydiyyatı və ilkin fəaliyyəti üçün büdcə planının xərc maddələri sadə şəkildə əks etdirilib:

MMC açmaq istəyərkən bu xərcləri araşdarıb, optimal qiumətləri cədvələ daxil edərək, mümkün əsas xərcləri qabaqcadan müəyyən etmək olar.

Vergi ödəyicisi olan hüquqi şəxs xarici şirkətlərə məxsus sosial şəbəkələrdə reklam üçün pul ödədikdə hansı vergi tutulur? Bu vergini necə bəyan etmək lazımdır?

İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Dövlət Vergi Xidmətindən bildirilib ki, Azərbaycan Respublikasında daimi nümayəndəliyi olmayan qeyri-rezidentin Azərbaycan mənbəyindən əldə etdiyi gəlirlərindən verginin tutulması Vergi Məcəlləsinin 125-ci maddəsi ilə, Azərbaycan mənbəyindən gəlirin əhatə dairəsi isə Vergi Məcəlləsinin 13.2.16-cı maddəsi ilə tənzimlənir.

Buna əsasən, Azərbaycan Respublikasında daimi nümayəndəliyi olmayan qeyri-rezident sosial media platformaları tərəfindən elektron ticarət qaydasında göstərilən reklam xidmətlərinə görə əldə etdikləri gəlirlərdən ödəmə mənbəyində vergi tutulmur. Bununla yanaşı, Azərbaycan Respublikasında daimi nümayəndəliyi olmayan qeyri-rezident sosial media platformaları tərəfindən rezident şəxslərə reklam xidmətlərinin göstərilməsi 18 faiz dərəcə ilə ƏDV-yə cəlb edilir.

Vergi Məcəlləsinin 168.1.5-ci maddəsinin müddəalarına əsasən, reklam xidmətlərinin göstərilməsi zamanı ƏDV-nin məqsədləri üçün işlərin görüldüyü və ya xidmətlərin göstərildiyi yer işlərin və ya xidmətlərin alıcısının yerləşdiyi və ya qeydiyyatda olduğu yer hesab olunur.

Nəzərə çatdırılıb ki, vergi agenti ƏDV-nin məqsədləri üçün qeydiyyatdan keçmişdirsə, vergi əməliyyatın aparıldığı ay üçün ƏDV-nin bəyannaməsi verilərkən ödənilir. Hesablanmış verginin ödənilməsini təsdiq edən ödəmə sənədi bu Məcəllənin 175-ci maddəsinin müddəalarına uyğun olaraq vergi agentinə ƏDV-nin məbləğini əvəzləşdirmək hüququnu verən elektron qaimə-fakturadır. Vergi agenti ƏDV-nin məqsədləri üçün qeydiyyatdan keçməmişdirsə, o, hesablanmış vergini bu maddəyə uyğun olaraq qeyri-rezidentə ödəmə verildikdən sonra 7 gün ərzində ödəməyə və növbəti ayın 20-dək müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən edilmiş formada ƏDV bəyannaməsini verməyə borcludur.

Vergi Məcəlləsinə uyğun olaraq, vergi agentinin qeyri-rezidentə ödənilməli olan məbləğ ƏDV-nin hesablanması üzrə əməliyyatları vergi agentinin ƏDV-nin məqsədləri üçün qeydiyyata alınmasına görə müəyyənləşdirilən vergi tutulan əməliyyatlarına aid edilmir. Vergi agenti qeyri-rezidentə ödənilməli olan məbləğə ƏDV-ni hesablayaraq büdcəyə ödədikdə, ödəniş sənədlərində vergini qeyri-rezidentdə ödədiyi məbləğdən hesabladığı barədə müvafiq qeyd aparmalıdır.

Əsas: Vergi Məcəlləsinin 13-cü, 125-ci, 168-ci, 169-cu maddələri

Mənbə: vergiler.az

Sahibkarlar üçün daha əlverişli biznes mühitinin formalaşdırılması və vergi inzibatçılığının sadələşdirilməsi ölkədə həyata keçirilən vergi siyasətinin əsas prioritetlərindəndir. Bu istiqamətdə aparılan islahatlar çərçivəsində 2026-cı ildən etibarən vergi nəzarətində beynəlxalq təcrübədə geniş tətbiq olunan üfüqi monitorinq mexanizminin tətbiqi və paralel olaraq elektron audit tədbirinin ləğvi nəzərdə tutulur. Yeni yanaşma orta və iri vergi ödəyiciləri ilə vergi orqanları arasında şəffaf və qarşılıqlı etimada əsaslanan əməkdaşlıq mexanizminin qurulmasına imkan yaradacaq. Bununla da vergi ödəyicilərinin hüquqlarının daha geniş təmin olunması hədəflənir.

Üfüqi monitorinq modelinin tətbiqi üçün vergi ödəyicisinin orta və ya iri sahibkar statusuna malik olması, avtomatlaşdırılmış uçot sistemindən istifadə etməsi və daxili nəzarət sisteminin qurulması əsas şərtlər sırasında yer alır. Bu model çərçivəsində vergi ödəyicisinin əsas öhdəliklərinə vergi risklərinin əvvəlcədən vergi orqanına açıqlanması, daxili nəzarət və hesabatlılıq mexanizmlərinin təmin edilməsi daxildir.

Nəzarət və məsuliyyət mexanizmlərinə gəldikdə, üfüqi monitorinq iştirakçıları üzrə səyyar vergi yoxlamalarının aparılması yalnız istisna hallarda mümkün olacaq. Vergi ödəyicisi tərəfindən risklər əvvəlcədən açıqlanarsa, maliyyə sanksiyası tətbiq edilməyəcək. Açıqlanmayan risklərin vergi orqanı tərəfindən aşkar edilməsi hallarında isə 25 faiz məbləğində maliyyə sanksiyasının tətbiqi nəzərdə tutulur.

Yeni model vergi ödəyiciləri üçün bir sıra üstünlüklər yaradacaq. Belə ki, vergi yoxlamalarının sayının azalması inzibati yükün yüngülləşməsinə, əvvəlcədən məsləhətləşmə mexanizmi vasitəsilə vergi risklərinin minimuma endirilməsinə imkan verəcək. Eyni zamanda, vergi orqanları ilə qarşılıqlı etimadın möhkəmlənməsi, şəffaflığın artması, sahibkarların maliyyə intizamının və korporativ idarəetmə səviyyəsinin yüksəlməsi gözlənilir.

Bununla yanaşı, üfüqi monitorinq iştirakçılarına əsas vəsaitlər üzrə amortizasiyanın azalan qalıq və ya düz xətt metodu ilə hesablanması seçiminin verilməsi nəzərdə tutulur.

Görülən tədbirlər nəticəsində vergi intizamının yüksəlməsi, vergi inzibatçılığının səmərəliliyinin artması, uzunmüddətli dövrdə büdcə gəlirlərinin daha sabit və dayanıqlı formalaşması, eləcə də vergi ödəyiciləri ilə dövlət arasında etimada əsaslanan müasir vergi idarəetmə modelinin formalaşması gözlənilir.

Mənbə: vergiler.az

Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətin qeydiyyatı niyə vacibdir?

Azərbaycanda Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətin (MMC) dövlət qeydiyyatı “Hüquqi şəxslərin dövlət qeydiyyatı və dövlət reyestri haqqında” Qanunu ilə müəyyən edilmiş normalar çərçivəsində aparılır. Qanunda həm yerli, həm də xarici investisiyalı məhdud məsuliyyətli cəmiyyətin qeydiyyatı prosedurları şərh olunub.

2026-cı ildə Azərbaycanda MMC qeydiyyatının ümumi prinsipləri əvvəlki illərdən elə də fərqlənmir. Qeydiyyat qanunvericiliyə uyğun hazırlanmış sənədlər əsasında AR İqtisadiyyat Nazirliyi yaninda Dövlət Vergi Xidməti vasitəsi aparılır və hüquqi şəxsin yaranması rəsmiləşdirilir. Bu, həm də MMC-nin vergi uçotuna alınması hesab olunur.

Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətin hüquqi şəxs kimi rəsmiləşdirilməsi onun kommersiya fəaliyyətini qanuni şəkildə aparması üçün əsas şərtdir. Qeydiyyat olmadan yerli yaxud xarici investisiyalı MMC-lər:

• bank hesabı aça bilmir;
• vergi uçotuna daxil ola bilmir;
• qanuni əməliyyatlar aparmaq üçün müqavilə bağlaya bilmir.

Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətin qeydiyyatı həm də:

• hüquqi müdafiə;
• rəsmi fəaliyyət;
• şəffaflıq deməkdir.

Beləliklə, MMC-nin dövlət qeydiyyatı  bir-birini tamamlayan iki prosesin – MMC-nin yaradılması və onun hüquqi status qazanması prosesinin tamamlanmasıdır.

MMC-nin yaradılması istiqamətində atılan ilk adddımlar hansılardır?

Mülki Məcəllədə “məhdud məsuliyyəti cəmiyyət” anlayışı 87-ci maddədə şərh olunur. Bu maddə, həmçinin məhdud məsuliyyətli cəmiyyətin yaradılması üçün vacib olan addımları müəyyən edir.

MMC bir yaxud bir neçə təsisçi (yerli yaxud xarici) ilə yaradıla bilər, onların öhdəlikləri nizamnamə kapitalındakı payla məhdudlaşır. Həmçinin cəmiyyət üçün unikal ad seçməli və hüquqi adın mövcud qanunvericiliyə uyğunluğu yoxlanılmalıdır.

Qeydiyyat üçün bir təsisçi və  bir direktor da kifayət edə bilər, habelə təsisçi həm də direktor ola bilər.  Direktorun səlahiyyətləri nizamnamədə göstərilir.

Azərbaycanda MMC yaradılması və qeydiyyatı prosesi kifayət qədər şəffafdır, amma sənədlərin toplanması, müəyyən detallara əməl etmək müəyyən təcrübə və vaxt tələb edir. Bu işi daha tez və keyfiyyətli həll etmək üçün Bakıda konsaltinq şirkətlərinə müraciət etmək olar.

Sənədlərin hazırlanması

Cəmiyyətin yaradılması üçün aşağıdakı addımlar atılır:

• təsis yığıncağının keçirilir;
• müqavilə bağlanılır (bir-neçə təsisçi olduqda), yaxud;
• təsis qərarın qəbul edilir (cəmiyyət bir şəxs tərəfindən yaradıldıqda);
• nizamnamə hazırlanır;
• nizamnamə kapitalı ödənilir (nizamnamədə başqa hal nəzərdə tutulmayıbsa);

Yuxarıdakı prosedurların nəticəsi kimi MMC-nin qeydiyyatı üçün toplanmış sənədlərə əlavə olaraq:

• təsisçilər haqqında məlumatları;
• hüquqi ünvan təsdiq sənədi;
• sahibkarın şəxsiyyətini təsdiq edən sənəd;
• xarici investorlar olduqda konsul leqallaşdırılması;
• müəyyən səndələrin notariat təsdiqini də hazırlamaq lazım gələcək.

Saytımızda Azərbaycanda şirkət qeydiyyatı haqqında daha çox məlumat tapmaq olar.

Azərbaycanda MMC qeydiyyatı üçün necə müraciət etmək olar?

Məhdud məsuliyyətli cəmiyyətin qeydiyyatı üçün toplanmış sənədlər Dövlət Vergi Xidmətinə aşağıdakı üsullardan birini seçməklə təqdim edilir:

• onlayn, elektron formada;
• şəxsən, qeydiyyat qurumuna getməklə;
• rəsmi, poçt şöbələri vasitəsi ilə.

Kommersiya qurumları, bir qayda olaraq, daha çox elektron formada qeydiyyata üstünlük verirlər – bu daha rahatdır, daha operativdir və rüsum yoxdur.

Xarici investisiyalı məhdud məsuliyyətli cəmiyyətin elektron dövlət qeydiyyatı 2 gündən, yerli investisiyalı məhdud məsuliyyətli cəmiyyətin elektron dövlət qeydiyyatı sürətli elektron dövlət qeydiyyatı zamanı dərhal, adi elektron dövlət qeydiyyatı zamanı isə 1 gündən gec olmayaraq həyata keçirilir.

MMC-nin elektron qeydiyyatı necə aparılır?

Yerli investisiyalı məhdud məsuliyyətli cəmiyyətin elektron qeydiyyatı zamanı DVX-nin internet informasiya sistemində elektron ərizə tərtib edilir. Bu ərizəyə işçilərlə, o cümlədən respublika ərazisində daimi yaşamaq icazəsi olan əcnəbi  və  vətəndaşlığı olmayan işçilərlə ilk dəfə bağlanılan əmək müqaviləsinin məlumatları da əlavə olunur.

Xarici investisiyalı məhdud məsuliyyətli cəmiyyətin təsisçisi xarici hüquqi şəxs olduqda elektron qeydiyyat ərizəsinə işçilərlə bağlanmış əmək müqaviləsinin məlumatları ilə yanaşı hüquqi şəxsin qeydiyyatını təsdiq edən sənədlər də əlavə olunmalıdr. Tələb olunduğu hallarda leqallaşma və notariat qaydada təsdiq prosedurları da həyata keçirilir.

Real vaxt rejimində ərizənin məlumatları əsasında sistemdə hazırlanmış elektron nizamnamə elə tanış olduqdan sonra, o, gücləndirilmiş elektron imza ilə təsdiq edir.

Məhdud məsuliyyətli cəmiyyətin qeydiyyatını təsdiq edən sənədlər, o cümlədən VÖEN onun elektron kabinetinə göndərilir.

Yerli investisiyalı MMC-nin adi və sürətli qeydiyyatı zamanı bütün prosedurlar “Hüquqi şəxslərin dövlət qeydiyyatı və dövlət reyestri haqqında” AR qanunun 5-2 maddəsi ilə, xarici investisiyalı MMC-nin qeydiyyatı üzrə prosedurlar isə 7-2 maddəsi ilə tənzimlənir.

Qeydiyyatdan sonra hansı addımlar atılmalıdır?

Yerli yaxud xarici investisiyalı MMC qeydiyyatı baş tutduqdan sonra şəffaf və risksiz biznes fəaliyyətinə başlamaq üçün bir sıra prosedurları da həyata keçirmək lazımdır, məsələn:

• maliyyə əməliyyatlarının və nağdsız ödənişlərin aparılması üçün üçün bank hesabının açılması;
• lazım gələrsə konkret biznes fəaliyyətinə görə lisenziya və icazələrin alınması;
• mühasibat uçotunun qurulması – Azərbaycan qanunvericiliyinə görə bu məcburidir.