Blog Full

İşəgötürənlər tərəfindən işçilərin bədbəxt hadisə və peşə xəstəliyindən müdafiəsi.

Məlum olduğu kimi işəgötürən tərəfindən işçilər və istehsalat təcrübəsi keçən təcrübəçilər istehsalatda bədbəxt hadisələr və peşə xəstəlikləri nəticəsində peşə əmək qabiliyyətinin itirilməsi hallarından icbari sığorta etdirilməlidir. Bununla əlaqədar olaraq qanunvericilik sərt sanksiyalar və öhdəliklər müəyyən etmişdir.

Belə ki, bu sığorta növünün həyata keçirilməməsi halında fiziki şəxslər beş yüz manat məbləğində, vəzifəli şəxslər min beş yüz manat məbləğində, hüquqi şəxslər beş min manat məbləğində cərimə edilir.

Qeyd edilən sığorta növünün təmin edilməsi ilə yanaşı işəgötürənlər tərəfindən qanunvericiliyin müəyyən etdiyi vəzifə öhdəliklərinə də riayət edilməsi mütləq hesab edilir. Həmin vəzifələrə aid edilir:

• icbari sığorta müqaviləsi ilə müəyyən edilmiş məbləğdə, qaydada və müddətlərdə sığorta haqqını sığortaçıya ödəmək – göstərilən sığorta müqaviləsi üzrə hər bir işçi ilə bağlanmış əmək müqaviləsinə uyğun olaraq sığorta təminatı nəzərdə tutulduğu üçün sığorta təminatının da əmək müqaviləsi ilə eyni müddətdə davam etməsi mütləqdir. Bununla əlaqədar olaraq, işəgötürən sığorta müqaviləsində hər bir işçi ilə bağlı əlavələr etdikdə, həmin əlavələrə uyğun olaraq sığorta haqqını vaxtında ödəmək öhdəliyi daşıyır.
• sığorta olunanların kateqoriyalarında və peşə riski dərəcəsində dəyişikliklər edildikdə, onların kateqoriyalarında dəyişikliklərin edildiyi andan 10 iş günü müddətində sığortaçını bu barədə məlumatlandırmaq. Bu o deməkdir ki, işçinin əmək vəzifələrində hər hansı dəyişiklik baş verirsə, bu onun daşıdığı riskə də təsir etdiyi üçün sığorta müqaviləsində həmin düzəlişlərin göstərilməsi mütləqdir. Bu səbəbdən də işəgötürən tərəfindən göstərilən müddətdə sığorta şirkətinə məlumat verilməlidir.
• sığorta hadisələrinin baş verməsinin qarşısının alınması sahəsində tədbirlər həyata keçirmək, habelə qanunvericiliyə uyğun olaraq təhlükəsiz əmək şəraitini təmin etmək;
• Dövlət Əmək Müfəttişliyi və digər səlahiyyətli qurumlarla birlikdə müəyyən edilmiş qaydada sığorta hadisələrinin araşdırılmasını təmin etmək;
• sığorta hadisəsinin baş verməsi tarixindən 3 iş günü ərzində sığortaçıya bu barədə məlumat vermək. Bu o deməkdir ki, istehsalatda baş verən bədbəxt hadisə və ya işçinin peşə xəstəliyi tutması nəticəsində işçi əmək qabiliyyətini itirirsə, bu barədə dərhal sığorta şirkətinə məlumat verilməlidir.
• sığorta haqqının hesablanmasına və ödənilməsinə, sığorta ödənişinin təyin edilməsinə əsas verən, icbari sığortanın həyata keçirilməsi üçün zəruri olan və əldə edilməsi özündən asılı olan digər sənədləri sığortaçıya təqdim etmək;
• qanunvericiliklə müəyyən edilmiş müddətdə və qaydada sığorta olunanın ilkin tibbi müayinədən və vaxtaşırı icbari tibbi müayinədən keçirilməsini təmin etmək. Bəzi ixtisas və peşələr mövcuddur ki, işçi həmin vəzifələrin icrasına başlamazdan əvvəl mütləq müayinə olunmalıdır. Bunu təmin etmək isə müvafiq olaraq işəgötürənin öhdəliyindədir.
• yenidən təşkil olunması, ləğv edilməsi və ya fəaliyyətinə xitam verilməsi barədə sığortaçıya dərhal məlumat vermək;
• sığorta hadisələrinin baş verməsinin qarşısının alınması və onların araşdırılmasının nəticələri üzrə müvafiq səlahiyyətli orqanın qərarlarını və göstərişlərini yerinə yetirmək;
• İşçilərə və ya təcrübəçilərə onların hüquq və vəzifələrini, habelə icbari sığortanın şərtləri və qaydalarını izah etmək;
• sığorta haqlarının hesablanmasının və köçürülməsinin düzgün uçotunu aparmaq, sığorta ödənişi üçün əsas olan sənədlərin qorunub saxlanmasını təmin etmək, sığortaçıya sığorta müqaviləsində müəyyən edilmiş qaydada məlumat təqdim etmək;
• sığorta hadisəsindən irəli gələn itkilərin azaldılması üçün tədbirlər görmək.

Onu da qeyd edək ki, sığorta etdirmək vəzifəsi daşıyan işəgötürən həmin vəzifəni yerinə yetirmədikdə və ya icbari sığorta müqaviləsini qanunvericiliklə nəzərdə tutulmuş şərtlərlə müqayisədə işçinin və ya təcrübəçinin vəziyyətini pisləşdirən şərtlərlə bağladıqda, sığorta hadisəsinin baş verdiyi halda qanunvericiliyə uyğun olaraq xeyrinə sığorta müqaviləsi bağlanmalı şəxslər qarşısında azı qanunvericiliklə müəyyən edilmiş sığorta təminatı həcmində öhdəlik daşıyır. Bu o deməkdir ki, işəgötürən işçi ilə bağlı müvafiq sığorta müqaviləsini bağlamadığı halda belə istehsalatda baş verəcək bədbəxt hadisə və ya peşə xəstəliyi ilə əlaqədar azı sığorta şirkətinin öhdəliyi həcmində öhdəlik daşıyacaqdır.

Müəllif: Praktiki hüquqşünas / Şəhriyar Həbilov

İşsizlikdən sığorta ödənişi (ödənilməsi şərtləri və məbləği)

“A” MMC 1 yanvar 2023 -cü il tarixində fəaliyyətə başlayıb. Yanvar ayında 300.000 manatlıq mal təqdim edib və bu malın 160.000 manatlıq hissəsi geri qaytarılıb. “A” MMC məcburi qaydada ƏDV qeydiyyatına dayanmalıdırmı? 2023-cü il ərzində bundan başqa heç bir əməliyyatı olmasa, “A” MMC mikro, yoxsa kiçik sahibkarlıq subyekti sayılmalıdır?

Dövlət Vergi Xidmətindən bildirilib ki, sahibkarlıq fəaliyyəti göstərən və ardıcıl 12 aylıq dövrün istənilən ayında (aylarında) vergi tutulan əməliyyatlarının həcmi 200.000 manatdan artıq olan şəxslər, o cümlədən bu Məcəllənin 218.1-ci maddəsi ilə müəyyən edilmiş hüquqdan istifadə etməyən ictimai iaşə fəaliyyəti ilə məşğul olan şəxslər (bu Məcəllənin 218.4.1-ci, 218.4.2-ci və 218.4.3-cü maddələrində göstərilənlər istisna olmaqla) bu Məcəllənin 157.3.1-ci maddəsində göstərilən tarixdən 10 gün ərzində ƏDV-nin məqsədləri üçün qeydiyyata dair ərizə verməyə borcludur.

Bir əqd və ya müqavilə üzrə əməliyyatın ümumi dəyəri 200.000 manatdan artıq olduqda, bu əməliyyat ƏDV tutulan əməliyyat sayılır və həmin əməliyyatı həyata keçirən şəxs bu əməliyyatın aparıldığı günədək ƏDV-nin məqsədləri üçün qeydiyyata dair ərizə verməyə borcludur.

Sorğunuzda qeyd olunan vergi ödəyicisinin bir əqd və ya müqavilə üzrə əməliyyatının ümumi dəyəri 200.000 manatdan artıq olduqda, həmin əməliyyatın aparıldığı günədək ƏDV-nin məqsədləri üçün qeydiyyata dair ərizə verməyə borcludur. Digər halda vergi tutulan əməliyyatlarının həcmi 200.000 manatdan artıq olmadığı halda ƏDV-nin məqsədləri üçün qeydiyyata dair ərizə vermək öhdəliyi yaranmır.

Sahibkarlıq subyektlərinin bölgüsü isə Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2018-ci il 21 dekabr tarixli 556 nömrəli Qərarı ilə təsdiq edilmiş “Mikro, kiçik, orta və iri sahibkarlıq subyektlərinin bölgüsü Meyarları” ilə tənzimlənir.

Həmin qərarın “Qeydlər” bölməsinin 2-ci hissəsinə əsasən sahibkarların mikro, kiçik, orta və ya iri sahibkar kimi müəyyənləşdirilməsi üçün “işçilərin orta siyahı sayı” və “illik gəlir” meyar göstəricilərindən daha yüksək olanı əsas götürülür.

Buna əsasən əvvəlki illərdə fəaliyyəti olan vergi ödəyicisinin mikro, kiçik, orta və iri sahibkarlıq subyektlərinə aid edilməsi onun hər bir hesabat ilinin yekunlarına görə mövcud olan göstəriciləri əsasında müəyyən edilir.

Yeni yaradılan sahibkarlıq subyektlərinin mikro, kiçik, orta və ya iri sahibkarlıq subyektləri kimi müəyyənləşdirilməsi onların dövlət qeydiyyatına və ya vergi uçotuna alındığı tarixdən həmin hesabat ilinin sonunadək olan dövr üzrə artan yekunla gəlir göstəricisi müəyyən edildiyi halda gəlir göstəricisi əsasında, gəlir göstəricisi müəyyən edilmədiyi halda isə işçi sayı əsas götürülməklə həyata keçirilir. Həmin sahibkarlıq subyektlərinin dövlət qeydiyyatına və ya vergi uçotuna alındığı tarixdən ilk hesabat ilinin sonunadək olan dövrü əhatə edən təqvim ilinin nəticələri üzrə təqdim edilən hesabatlara əsasən gəlir və işçilərin orta siyahı sayı göstəriciləri dəqiqləşdirilir və onlardan daha yüksək olanı əsas götürülməklə vergi ödəyicisinin meyarlar üzrə bölgüsü təkrar müəyyən edilir.

Bunlarla yanaşı, sorğuda göstərilən əməliyyatların xarakteri tam açıqlanmaqla bu əməliyyatlar üzrə müvafiq təsdiqedici sənədlər, tərəflər arasında bağlanmış müqavilələr və digər zəruri sənədlərlə birlikdə vergi ödəyicisinin qeydiyyatda olduğu vergi orqanına təqdim edilməsi tövsiyə olunur.

Əsas: Vergi Məcəlləsinin 155-ci, 157-ci və 218-ci maddələri və Nazirlər Kabinetinin 2018-ci il 21 dekabr tarixli 556 nömrəli Qərarı ilə təsdiq edilmiş “Mikro, kiçik, orta və iri sahibkarlıq subyektlərinin bölgüsü Meyarları”.

Mənbə: vergiler.az

4 may 2023-cü il tarixində Kapital Bank-ın Səhmdarlarının Ümumi Yığıncağı keçirilib. İclasda bir çox məsələlər müzakirə edilib və qəbul edilən qərara əsasən Bankın İdarə Heyətinin sədri, Baş İcraçı direktoru Rövşən Allahverdiyev Müşahidə Şurasının sədri təyin olunub.

İndiyədək bu vəzifəni PAŞA Holding-in Baş İcraçı direktoru Cəlal Qasımov icra edirdi. O, bundan sonra fəaliyyətini Müşahidə Şurasının üzvi kimi davam etdirəcək. Rövşən Allahverdiyev 2013-cü ildən Kapital Bank-ın İdarə Heyətinə rəhbərlik edib.

Digər qərara əsasən Kapital Bank-ın İdarə Heyəti sədrinin birinci müavini Fərid Hüseynov, Bankın İdarə Heyətinin sədri təyin edilib. Fərid Hüseynov 2015-ci ildən Kapital Bank-ın İdarə Heyətinin üzvüdür.

Qeyd edək ki, Kapital Bank-ın səhmlərinin 99,87%-i PAŞA Holding-ə, 0,13%-i isə fiziki şəxslərə aiddir. Bankın birinci dərəcəli kapitalı 600 milyon manatdır. Hazırda Kapital Bank Azərbaycanda ən böyük xidmət şəbəkəsinə malik maliyyə qurumudur.

Növbəti güzəştlərdən biri də işğaldan azad edilmiş ərazilərdə işlərə cəlb edilən əcnəbi mütəxəssislərlə bağlıdır. Belə ki, onlara əmək miqrasiyası kvotası üçün 5 illik hədd tətbiq edilməyəcək. Bu barədə suallara əmək qanunvericiliyi üzrə ekspert Nüsrət Xəlilov aydınlıq gətirir.

Miqrasiya Məcəlləsinin 51.5-ci maddəsinə əsasən, iş icazəsinin verilməsi müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən təsdiq edilən əmək miqrasiyası kvotası çərçivəsində həyata keçirilir. Bu maddəyə edilmiş əlavəyə əsasən, Azərbaycan Respublikasının işğaldan azad edilmiş ərazilərində əmək fəaliyyətinə cəlb edilənlərə 2023-cü il yanvarın 1-dən 2028-ci il yanvarın 1-dək əmək miqrasiyası kvotası tətbiq edilməyəcək.

“Əmək miqrasiyası kvotasının müəyyən edilməsi Qaydası”nın təsdiq edilməsi barədə Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2016-cı il 14 mart tarixli 124 nömrəli qərarına əsasən, əmək miqrasiyası kvotası təqvim ili ərzində Azərbaycan Respublikası ərazisində haqqı ödənilən əmək fəaliyyəti ilə məşğul olmaları nəzərdə tutulan əcnəbilərin sayının son həddidir və yerli əmək ehtiyatlarından səmərəli istifadə edilməsi və əmək miqrasiyası proseslərinin tənzimlənməsi sahəsindəki işlərin səmərəliliyinin artırılması məqsədi ilə tətbiq edilir.

“Əmək miqrasiyası kvotasının müəyyən edilməsi Qaydası”nın təsdiq edilməsi
barədə Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2016-cı il 14
mart tarixli 124 nömrəli qərarına əsasən, əmək miqrasiyası kvotası təqvim
ili ərzində Azərbaycan Respublikası ərazisində haqqı ödənilən əmək fəaliyyəti
ilə məşğul olmaları nəzərdə tutulan əcnəbilərin sayının son həddidir

Kvota daxili əmək bazarının vəziyyəti, işçi qüvvəsinə tələbat, iş yerinin tələblərinə cavab verən peşə hazırlığına və ixtisasa malik olan Azərbaycan Respublikası vətəndaşının iddia etmədiyi boş iş yerlərinin mövcudluğu, Azərbaycan Respublikası Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin tabeliyində Dövlət Məşğulluq Agentliyinin, işəgötürənlərin işçi qüvvəsinə olan ehtiyaclarını yerli əmək ehtiyatları hesabına təmin etmək imkanı, habelə yüksək ixtisaslı əcnəbi mütəxəssislərin cəlb edilməsi zəruriliyi nəzərə alınmaqla müəyyən edilir.

Əcnəbilərə Azərbaycan Respublikası ərazisində haqqı ödənilən əmək fəaliyyəti ilə məşğul olmaq üçün iş icazələrinin verilməsi hər təqvim ili üzrə müəyyən edilmiş kvota çərçivəsində həyata keçirilir. Təqvim ili ərzində verilən və müddəti uzadılan iş icazələrindən qüvvədə olanlarının sayı kvotadan artıq olmamalıdır.

Edilmiş dəyişikliyə əsasən, işğaldan azad edilmiş ərazilərdə işlərə cəlb edilən əcnəbi mütəxəssislərə əmək miqrasiyası kvotası 5 il müddətinə tətbiq edilməyəcək.

9 dekabr 2022-ci il tarixli Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Miqrasiya Məcəlləsininin 69-cu maddəsinə yeni 69.1-1 maddəsi əlavə edilib.

Edilmiş dəyişikliyə əsasən, işğaldan azad edilmiş
ərazilərdə işlərə cəlb edilən əcnəbi mütəxəssislərə əmək
miqrasiyası kvotası 5 il müddətinə tətbiq edilməyəcək

Əlavəyə qədər iş icazəsinin müddətinin hər dəfə 1 ildən çox olmamaq şərti ilə uzadıla bilməsi nəzərdə tutulmuşdu. Əlavə edilmiş 69.1-1 bəndinə əsasən, Azərbaycan Respublikasının işğaldan azad edilmiş ərazilərində əmək fəaliyyətinə cəlb edilənlərə münasibətdə iş icazəsinin müddəti hər dəfə 2 ildən çox olmamaq şərtilə uzadıla bilər. Bu bənd üzrə də güzəştin 2023-cü il yanvarın 1-dən 2028-ci il yanvarın 1-dək edilməsi nəzərdə tutulur.

Nüsrət Xəlilov: “Əmək qanunvericiliyi: testlər və praktik məsələlər toplusu” kitabı.

Mənbə: vergiler.az

Hansı halda müəssisənin nizamnamə fonduna qoyulan əsas vəsaitlər ƏDV-yə cəlb olunur?