Blog Full

2024-cü ildən Vergi Məcəlləsinin bazar qiymətləri ilə bağlı məsələləri özündə ehtiva edən 14-cü maddəsinin iki bəndində dəyişiklik edilib. Yeniliyi iqtisadçı ekspert Anar Bayramov şərh edir. 

Dəyişiklik nəticəsində Vergi Məcəlləsinin 14.3.6-cı maddəsindən “alınmasına” sözü çıxarılıb. Dəyişikliyə qədər isə həmin maddəyə əsasən, vergi ödəyicisi tərəfindən vergi nəzarəti tədbiri zamanı malların (işlərin, xidmətlərin) təqdim olunmasına (alınmasına) dair sənədlər təqdim edilmədikdə (mövcud olmadıqda) bazar qiyməti tətbiq edilə bilirdi. Ancaq dəyişiklikdən sonra yalnız malların (işlərin, xidmətlərin) təqdim olunmasına dair sənədlər təqdim edilmədikdə (mövcud olmadıqda) bazar qiyməti tətbiq ediləcək.

Misal 1: Vergi orqanının keçirdiyi operativ vergi nəzarəti tədbirləri nəticəsində məlum olub ki, vergi ödəyicisinin təqdim etdiyi 30.000 manatlıq tikinti materiallarının alınmasına dair sənədlər mövcud deyil. Son dəyişikliyədək bu halda həmin tikinti mallarının dəyərini müəyyənləşdirmək üçün bazar qiymətinin müəyyən olunması prosedurları həyata keçirilirdi. Yeni dəyişiklikdən sonra artıq vergi orqanı belə hallarda bazar qiyməti tətbiq etməyəcək.

Bazar qiyməti ilə bağlı digər dəyişiklik Vergi Məcəlləsinin 14.6.6-cı maddəsinə edilib. Dəyişikliyə əsasən, 14.6.5-ci maddədə “aşağıdakı hallarda” sözləri “alınmış malların (işlərin, xidmətlərin) faktiki alış dəyərinin əsassız artırılması aşkar edildiyi halda” sözləri və həmin maddənin sonunda iki nöqtə (:) işarəsi nöqtə (.) işarəsi ilə əvəz edilib. Həmçinin, 14.6.5.1-ci və 14.6.5.2-ci maddələr ləğv edilib. Dəyişikliyədək Vergi Məcəlləsinin 14.6.5.2-ci maddəsinə əsasən, malgöndərəni (iş görəni, xidmət göstərəni) müəyyənləşdirmək mümkün olmadıqda bazar qiyməti tətbiq edilirdi.

Misal 2: Vergi orqanı keçirdiyi nəzarət tədbirləri nəticəsində vergi ödəyicisinin xərclərin uçotunu aparmadığını müəyyən edib. Xərclərin uçotu aparılmadıqda əksər hallarda rəsmiləşdirmə də aparılmır və beləliklə, malgöndərəni (iş görəni, xidmət göstərəni) müəyyənləşdirmək mümkün olmur. Son dəyişikliyədək vergi orqanı malların alış qiymətini müəyyənləşdirmək üçün bazar qiyməti tətbiq edə bilirdi. Amma yeni dəyişiklikdən sonra bazar qiymətinin tətbiq olunmasına ehtiyac yaranmayacaq.

İndi isə hər iki dəyişikliyin səbəblərini izah edən məsələlərə aydınlıq gətirək. Vergi Məcəlləsinin 108.1-ci maddəsinə edilmiş əlavəyə əsasən, gəlirdən çıxılan xərclər qanunla müəyyən edilmiş qaydada rəsmiləşdirilməlidir. Qanunla müəyyən edilmiş qaydada rəsmiləşdirilməyən xərclərin gəlirdən çıxılmasına yol verilmir. Qeyd edək ki, yeni dəyişikliklərdən sonra vergi ödəyicisinin xərcini təsdiq edən sənədlər olmazsa, bu zaman vergi orqanı tərəfindən hər hansı bazar qiyməti tətbiq edilməyəcək.

Misal 3: Vergi orqanı 2024-cü ildə həyata keçirdiyi operativ vergi nəzarəti tədbirləri zamanı müəyyən edib ki, vergi ödəyicinin təqdim etdiyi 30.000 manatlıq ərzaq məhsullarının xərcini təsdiq edən sənədlər yoxdur. Son dəyişiklikdən sonra vergi orqanının həmin əməliyyat üzrə bazar qiyməti tətbiq etməsinə ehtiyac olmayacaq. Çünki Vergi Məcəlləsinin 108.1-ci maddəsində edilmiş dəyişiklik nəticəsində qanunla müəyyən olunan qaydada rəsmiləşdirilməyən xərclər artıq tanınmır. Vergi Məcəlləsində dəyişikliklərin təsdiqi ilə bağlı sənədin keçid müddəasında qeyd edilir ki, 2024-ci ildə həmin növ xərclərin 50 faizdən çox olmayaraq rentabellik nəzərdə tutulsa da, 1 yanvar 2025-ci ildən sonra ümumiyyətlə gəlirdən çıxılmasına icazə verilməyəcək.

Mənbə: vergiler.az

Vergi Məcəlləsində edilmiş son dəyişikliklərdən biri də təmir xərcləri ilə bağlı olan məsələlərdir. Yeniliyi sərbəst auditor Altay Cəfərov şərh edir. 

Əvvəlcə 01.01.2024-cü il tarixədək Məcəllənin tələbi ilə tanış olaq:

Vergi Məcəlləsinin 115.6-1-ci maddəsi: “İcarəçinin balansında uçota alınmayan əsas vəsaitlərin təmirinə çəkilən və icarə haqqı ilə əvəzləşdirilməyən, yaxud icarəyə verən tərəfindən əvəzi ödənilməyən xərclər icarəçi tərəfindən kapitallaşdırılaraq təmir edilən əsas vəsaitin aid olduğu kateqoriya üzrə bu Məcəllənin 114.3-cü maddəsində müəyyən edilmiş dərəcə ilə amortizasiya olunur. Təqvim ilinin sonuna bu maddə ilə müəyyən edilmiş qaydada hər bir kateqoriya üzrə kapitallaşdırılmış təmir xərclərinin məbləği 500 manatdan az olduqda, həmin məbləğ gəlirdən çıxılır”.

Buna sadə bir misal gətirək:

Misal 1: “AA” MMC əməliyyat icarəsi ilə ofis icarəyə götürüb və 2022-ci ilin dekabrında ofisin təmirinə 10.000 manat xərcləyib. Bu halda 2023-cü ildə cəmiyyət 10.000 manatı kapitallaşdırılmış təmir xərcləri kimi uçota alacaq və illik 7% amortizasiya hesablayacaq. Nəticə etibarilə 2023-cü ildə kapitallaşdırılmış təmir xərclərinin amortizasiyası kimi 700 manat silinəcək:

10000 x 7% = 700 manat.

Bu hesabla 01.01.2024-cü ilə qalıq dəyəri 9.300 manat olacaq:

10000 – 700 = 9300 manat.

Dəyişiklik olmasaydı, hər il qalıq dəyərindən 7% amortizasiya edilərək silinəcəkdi.

İndi isə 115.6-1-ci maddə üzrə 01.01.2024-cü il tarixdən hansı dəyişikliyin edildiyinə nəzər yetirək:

Vergi Məcəlləsinin qüvvədə olan 115.6-1-ci maddəsinə əsasən, icarəçinin balansında uçota alınmayan əsas vəsaitlərin təmirinə çəkilən və icarə haqqı ilə əvəzləşdirilməyən, yaxud icarəyə verən tərəfindən əvəzi ödənilməyən xərclər bağlanmış müqavilə müddəti ərzində, lakin 5 ildən az olmayaraq, illər üzrə mütənasib məbləğlərdə amortizasiya olunmaqla gəlirdən çıxılır. İcarəyə götürülmüş əsas vəsaitlərin təmirinə çəkilən xərclər hər il üzrə ayrıca kapitallaşdırılır və bu maddə ilə müəyyən edilmiş qaydada amortizasiya olunur.

Dəyişikliyi sadə misallar üzərində nəzərdən keçirək:

Misal 2: “AA” MMC əməliyyat icarəsi ilə 2023-cü ilin noyabr ayında 10 il müddətinə ofis icarəyə götürüb və həmin ilin dekabrında ofisin təmirinə 5.000 manat xərcləyib. Odur ki, 2024-cü ildə MMC 5.000 manatlıq kapitallaşdırlmış təmir xərcləri kimi uçota alacaq. Şirkət hər il 500 manat təmir xərcləri kimi amortizasiya edəcək və xərcə salacaq:

5.000 :10 il = 500 manat.

Misal 3: “AA” MMC əməliyyat icarəsi ilə 2023-cü ilin noyabr ayında 3 il müddətinə ofis icarəyə götürüb və həmin ilin dekabrında ofisin təmirinə 5.000 manat xərcləyib. Bu halda, 2024-cü ildə şirkət 5.000 manatlıq kapitallaşdırlmış təmir xərcləri kimi uçota alacaq. MMC hər il 1.000 manat təmir xərcləri kimi amortizasiya edəcək və xərcə salacaq:

5000 : 5 il = 1000 manat.

Bəs belə olan halda, 3 ildən sonra qalan (5.000- 1.000 x 3) = 2.000 manatın aqibəti necə olacaq?

Göründüyü kimi, yeni dəyişikliyə görə, təmir xərcləri ən azı 5 il ərzində nəzərə alınmaqla amortizasiya olunmalıdır. Misalımızda müqavilənin müddəti 3 il olduğundan yerdə qalan 2 ilin təmir xəcləri olan 2.000 manat xalis mənfəət hesabına silinəcək.

Misal 4: Misal 1-in davamı kimi, nəzərə alaq ki, “AA” MMC əməliyyat icarəsi ilə 2022-ci ilin noyabr ayında 5 il müddətinə ofis icarəyə götürüb və həmin ilin dekabrında ofisin təmirinə 10.000 manat xərcləyib. Odur ki, 2023-cü ildə şirkət 10.000 manatlıq kapitallaşdırılmış təmir xərcləri kimi uçota alacaq, illik 7% amortizasiya hesablayacaq. Nəticə etibarilə 2023-cü ildə kapitallaşdırılmış təmir xərclərinin amortizasiyası kimi 10.000,00 * 7% = 700,00 manat silinəcək:

10000 x 7% = 700 manat.

01.01.2024-cü ilə qalıq dəyəri 9.300 manat olacaq:

10000 – 700 = 9300 manat.

Bəs bu ildən əvvəlki qayda üzrə kapitallaşdırılmış təmir xərclərinin aqibəti necə olacaq?

Şirkətin icarə müqaviləsi 6 il olduğundan artıq 01.01.2024-cü ilə müqavilənin yerdə qalan müddəti 5 il olacaq. Belə olan halda, kapitallaşdırılmış təmir xərcləri kimi qalmış 9.300 manat 5 il müddətinə amortizasiya ediləcək:

9300 : 5 il = 1860 manat.

Beləliklə, hər ilə 1.860 manat amortizasiya ediləcək və xərcə salınacaq.

Mənbə: vergiler.az

Ölkənin birinci bankı Kapital Bank nağd kredit almaq istəyən müştərilər üçün sərfəli fürsətlər yaradır. Belə ki, bankdan ilk dəfə gündəlik təlabat krediti əldə edənlər hər 2000 AZN üçün 51 manatdan başlayaraq aylıq ödəniş edəcəklər. İllik 10.9 %-dan başlayan şərtlərlə maksimum 50 000 manatadək təqdim edilən kredit 59 ayadək müddətə verilir.

Kampaniyadan rəsmi gəliri olan hər kəs faydalana bilər. Bunun üçün həm onlayn müraciət edə, həm də sizə ən yaxın filiala yaxınlaşa bilərsiniz. Onlayn götürülən kreditlərdə nağdlaşdırma komissiyası tətbiq edilmir.

Ətraflı məlumat üçün: https://kbl.az/frfr

Ölkənin birinci bankı olan Kapital Bank PAŞA Holding-ə daxildir və Azərbaycanda ən böyük filial şəbəkəsi, 117 filialı və 52 şöbəsi ilə müştərilərin xidmətindədir. Bankın məhsul və xidmətləri barədə daha ətraflı məlumat almaq üçün https://kapitalbank.az saytına, 196 Sorğu Mərkəzinə və ya Bankın müxtəlif sosial şəbəkələrdə olan səhifələrinə müraciət edə bilərsiniz. Nağd pul krediti sifarişi üçün— https://kbl.az/prgtk, Birbank kartı sifarişi üçün — https://kbl.az/prcrc.

Naxçıvan Muxtar Respublikasının Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin tabeliyində Sosial Xidmətlər Agentliyi 2023-cü il üzrə maliyyə hesabatlarının auditi üçün kotirovka sorğusu elan edib.

Sorğuda iştirak haqqı 13 manatdır.

İddiaçılar təkliflərini martın 15-nə qədər dövlət satınalmalarının vahid internet portalı vasitəsilə təqdim edə bilərlər.

Sorğunun nəticəsi martın 15-də, saat 16:00-da portalda açıqlanacaq.

Mənbə: report.az