Blog Full

Torpaq vergisinin məbləği Vergi Məcəlləsinin 14-cü fəslinin müddəaları ilə tənzimlənir. Bəs bu verginin məbləği hesablanarkən kimlərə güzəşt edilir? Suala iqtisadçı ekspert İsmayıl Bağırov aydınlıq gətirir. 

Vergi Məcəlləsinin 207.2-ci maddəsində qeyd olunub ki, bu Məcəlləsinin 102.1-1 -ci və 102.2-ci maddələrində göstərilən şəxslərin mülkiyyətində olan torpaqlara görə torpaq vergisinin məbləği 10 manat azaldılır:

• Şəhid statusu almış şəxslərin valideynlərinin, dul arvadlarının (ərlərinin) və övladlarının;
• Azərbaycan Respublikasının Vətən Müharibəsi Qəhrəmanlarının;
• Azərbaycan Respublikasının Milli Qəhrəmanlarının;
• Sovet İttifaqı və Sosialist Əməyi Qəhrəmanlarının;
• Müharibə ilə əlaqədar əlilliyi olan şəxslərin;
• Həlak olmuş, yaxud sonralar vəfat etmiş döyüşçülərin dul arvadlarının (ərlərinin) və övladlarının;
• 1941-1945-ci illərdə arxa cəbhədə fədakar əməyinə görə orden və medallar ilə təltif edilmiş şəxslərin;
• Qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada müharibə veteranı adı almış şəxslərin;
• Çernobıl AES-də qəza, mülki və ya hərbi təyinatlı atom obyektlərində radiasiya qəzaları nəticəsində, habelə nüvə qurğularının hər hansı növləri, o cümlədən nüvə silahı və kosmik texnika ilə bağlı olan sınaqlar, təlimlər və başqa işlər nəticəsində şüa xəstəliyinə və şüa yükü ilə əlaqədar xəstəliyə tutulmuş və ya bu xəstəlikləri keçirmiş şəxslərin.

Misal 1

Həlak olmuş döyüşçünün dul arvadının mülkiyyətində Naxçıvan sahərində 3.600 m² həyətyanı sahəsi və şəhərdən kənarda istifadəsində 1.200 m² bağ sahəsi vardır. Bu halda güzəşt hüququ həlak olmuş döyüşçünün dul arvadının mülkiyyətində olan torpağa verildiyi üçün 3.600 m² həyətyanı sahəyə görə hesablanmış 10,8 manat ((3.600 m² : 100 m²) x 0,3 = 10,8 manat) torpaq vergisindən 10 manat güzəşt çıxılaraq 0,8 manat (10,8 – 10 = 0,8 manat) vergi ödənilir. Həmin şəxsin istifadəsində olan 1200 m² bağ sahəsinə hesablanmış 3,6 manat ((1.200 m² : 100 m²) x 0,3 manat = 3,6 manat) vergi məbləğinə güzəşt verilmir və vergi tam məbləğdə bələdiyyə büdcəsinə ödənilir:

Misal 2

Müharibə veteranı olan şəxsin Kəngərli rayonunun Xok kəndində mülkiyyətində olan 1.8 ha bağ sahəsi var. Bu halda vergi güzəşti nəzərə alınmaqla torpaq vergisi aşağıdakı kimi hesablanır:

10.000 m²-ə qədər olan hissə üçün – (10.000 m² : 100 m²) x 0,1 = 10 manat;
10.000 m²-dən yuxarı olan hissə üçün – (8.000 m² : 100 m²) x 0,2 = 16 manat;
(10 manat + 16 manat = 26 manat) – 10 manat (vergi güzəşti) = 16 manat.

Misal 3

Milli Qəhrəmanın istifadəsində olan Abşeron rayonu ərazisində yerləşən bağın sahəsi 3.000 kvadrat metrdir. Onun ödəməli olduğu torpaq vergisinin məbləği aşağıdakı kimi hesablanır:

(3.000 m² : 100 m²) x 0,5 = 15 manat.

Torpağa görə güzəşt fiziki şəxslərin mülkiyyətində olan torpaqlar üzrə tətbiq edildiyindən, bu misalda torpaq Milli Qəhrəmanin istifadəsində olduğu üçün ona 10 manat güzəşt verilmir və hesablanan 15 manat torpaq vergisi tam olaraq ödənilir.

Misal 4

Müharibə əlilinin Bakı şəhərində 1.200 kvadrat metr bağ sahəsi vardır. Onun ödəməli olduğu torpaq vergisinin məbləği aşağıdakı kimi hesablanır:

Hesablanmış torpaq vergisi (1200 m²: 100 m²) x 0,6 manat = 7,20 manat.

Lakin güzəşt məbləği (10 manat) hesablanmış məbləğdən (7,20 manat) çox olduğu üçün müharibə əlili torpaq vergisi ödəməyəcək.

Qeyd edək ki, güzəşt hüququ olan fiziki şəxslərə 10 manat güzəşt onların istifadələrində olan torpaqlara görə deyil, yalnız mülkiyyətlərində olan torpaqlar üçün verilir. Güzəşt hüququ olan fiziki şəxsin bir neçə bələdiyyənin ərazisində torpaq sahələri olduqda, 10 manat məbləğində güzəşt torpaq sahələrinin ölçülərinə mütənasib qaydada müxtəlif bələdiyyələrin ərazilərində hesablanmış vergi məbləğlərindən çıxılır.

Mənbə: vergiler.az

Müəssisəyə 2019-cu ildə səyyar vergi yoxlaması zamanı məcburi dövlət sosial sığorta haqlarının düzgün hesablanmaması ilə əlaqədar maliyyə sanksiyası tətbiq edilib. Həmin dövrdən 5 il keçdiyi halda, qeyd olunan borc məbləği silinə bilərmi?

İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Dövlət Vergi Xidmətindən bildirilib ki, Vergi Məcəlləsinin 85.5-1-ci maddəsinin 2024-cü ilin yanvarın 1-dən qüvvəyə minmiş müddəalarına əsasən, həmin Məcəllənin 85.4-cü və 85.5-ci maddələrində müddətlə bağlı müəyyən edilmiş məhdudiyyətlər məcburi dövlət sosial sığorta, işsizlikdən sığorta və icbari tibbi sığorta haqlarına (bu sığorta haqları ilə bağlı tətbiq edilmiş maliyyə sanksiyaları və hesablanmış faizlər istisna olmaqla), habelə bu Məcəllənin 38.3.9-cu maddəsində nəzərdə tutulmuş hallara münasibətdə tətbiq edilmir.

Belə ki, 2024-cü il yanvarın 1-dən Vergi Məcəlləsinin 85.5-1-ci maddəsində edilmiş dəyişikliklə bu Məcəllənin 85.4-cü və 85.5-ci maddələrində müddətlə bağlı müəyyən edilmiş məhdudiyyətlərin tətbiq olunmasında məcburi dövlət sosial sığorta, işsizlikdən sığorta və icbari tibbi sığorta haqları ilə bağlı tətbiq edilmiş maliyyə sanksiyaları və hesablanmış faizlər istisna olunub.

Buna əsasən, səyyar vergi yoxlaması zamanı məcburi dövlət sosial sığorta haqqı ilə bağlı tətbiq edilmiş maliyyə sanksiyası üzrə borc məbləği səyyar vergi yoxlamasının materiallarına baxılmanın nəticələri üzrə çıxarılmış qərarın tarixindən etibarən 5 il keçdiyi halda silinə bilər. Belə ki, Vergi Məcəlləsinin 85.4-cü maddəsinə əsasən, vergi orqanları vergiyə cəlb edilən hesabat dövrü qurtardıqdan sonra 3 il ərzində vergi ödəyicisinin vergisini, faizləri və maliyyə sanksiyasını hesablamaq və hesablanmış məbləği yenidən hesablamaq, verginin, faizlərin və maliyyə sanksiyalarının hesablanmış (yenidən hesablanmış) məbləğini vergiyə cəlb edilən hesabat dövrü qurtardıqdan sonra (səyyar vergi yoxlaması zamanı əlavə hesablanmış vergilər, faizlər və maliyyə sanksiyaları üzrə səyyar vergi yoxlamasının materiallarına baxılmanın nəticələri üzrə çıxarılmış qərarın tarixindən etibarən) 5 il ərzində tutmaq hüququna malikdirlər.

Əsas: Vergi Məcəlləsinin 85.4-cü və 85.5-1-ci maddələr

Mənbə: vergiler.az

Sadələşdirilmiş verginin ödəyicisi kimi, mikro sahibkarlıq subyekti olmaqla, Bakı şəhərində geyim mallarının pərakəndə satışı ilə məşğulam. 2024-cü ilin 1-ci rübü üzrə hasilatım 10.000 manat olub. Fəaliyyətimlə bağlı xərclərim və sosial yüküm çox olduğundan qazancım xərclərimi ödəmir. Bilmək istərdim, Vergi Məcəlləsində bu fəaliyyətlə bağlı hər hansı vergi güzəşti nəzərdə tutulubmu?

İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Dövlət Vergi Xidmətindən bildirilib ki, Vergi Məcəlləsinin 2024-cü il yanvarın 1-dən qüvvəyə minmiş müddəalarına əsasən, sadələşdirilmiş verginin ödəyicisi kimi fəaliyyət göstərən mikro sahibkarlıq subyekti olan fiziki şəxslər tərəfindən özlərinə görə ödədikləri rüblük məcburi dövlət sosial sığorta haqqı məbləğinin 25 faizi 2024-cü il 1 yanvar tarixindən 3 il müddətinə vergi ödəyicisinin rüb ərzində hesablanmış sadələşdirilmiş vergi öhdəliyindən (həmin öhdəliklərin məbləğindən çox olmamaqla) çıxılır.

Buna əsasən, 2024-cü ilin 1-ci rübü üzrə tərəfinizdən hesablanmış rüblük məcburi dövlət sosial sığorta haqqının 25 faizi rüb ərzində hesablanmış sadələşdirilmiş vergi öhdəliyindən çıxılmaqla yerdə qalan məbləğ dövlət büdcəsinə ödənilir:

86,25 x 25% x 3 = 64,69 manat;
(10.000 x 2%) – 64,69 = 135,31 manat.

Əsas: Vergi Məcəlləsinin 221.1-1-ci maddəsi

Mənbə: vergiler.az

Əmək Məcəlləsində işçiyə arayışların, xasiyyətnamənin verilməsi və onların başqa yerlərə göndərilməsi şərtləri müəyyənləşdirilib. Mövzunu əmək qanunvericiliyi üzrə ekspert Nüsrət Xəlilov şərh edir.

İşçilərə arayışların, xasiyyətnamələrin verilməsi Əmək Məcəlləsinin 88-ci maddəsi ilə tənzimlənir:

1. İşəgötürən işçinin müraciəti əsasında ona vəzifəsi (peşəsi), müvafiq dövr ərzində qazancı barədə arayış, arxiv məlumatları, şəxsi sənədlərinin təsdiq edilmiş surətlərini, habelə onun peşəkarlıq, işgüzarlıq səviyyəsini və digər şəxsi xüsusiyyətlərini xarakterizə edən xasiyyətnamə verməyə borcludur.

2. İşəgötürən işçinin şəxsiyyəti və ya onun əmək fəaliyyəti barədə məlumatları başqa işəgötürənə və ya müvafiq hakimiyyət orqanlarına, habelə digər yerlərə yalnız onların yazılı sorğusu və işçinin razılığı ilə göndərə bilər. İşçi haqqında tərtib edilmiş xasiyyətnamənin, zəmanətin, işçinin şəxsi sənədlərinin, onların surətlərinin və digər sənədlərin məzmunu ilə onu tanış etmədən işəgötürən tərəfindən başqa yerə göndərilməsi yolverilməzdir. Müsbət məzmunlu xasiyyətnamə ilə, zəmanətlə işçi tanış edilmədən onların başqa yerə göndərilməsinə yol verilir. Bu halda işəgötürən həmin sənədlərin hara göndərildiyi barədə işçiyə məlumat verməlidir.

Göründüyü kimi, işəgötürən işçinin tələbi ilə qeyd edilən arayış və xasiyyətnamənin verilməsinə borcludur. Əmək Məcəlləsində bunun hansı müddətə verilməsi ilə bağlı müddəaya rast gəlinməsə də qeyd olunan sənədlərin verilməsinin məcburiliyi vurğulanıb. Eyni zamanda, işçinin razılığı olmadan tərtib edilmiş xasiyyətnamənin və digər sənədlərin başqa yerə göndərilməsi qadağandır.

Təcrübədə işçi ilə işəgötürən arasında müəyyən narazılığın yaranmasına səbəb olan məqamlardan biri də verilmiş xasiyyətnamələrin məzmunu ilə bağlıdır. Adətən, işçi fəaliyyətinə dair xasiyyətnaməni işdən çıxdığı vaxt başqa işəgötürənin tələbi ilə ona təqdim etmək üçün əldə edir. Xasiyyətnamə işəgötürən tərəfindən işçinin çalışdığı müddətdə göstərdiyi fəaliyyətə uyğun şəkildə yazılmalıdır. Buraya müsbət və ya mənfi mənada yanlış məlumatların daxil edilməsi yolverilməzdir.

Misal

Çalışdığı müddətdə bir neçə dəfə ciddi səhvlərə yol vermis işçi işəgötürənə xasiyyətnamə verilməsi ilə bağlı müraciət edib. İşəgötürən işçinin çalışdığı müddətdə əldə etdiyi uğur və uğursuzluqları ehtiva edən, davranış bacarıqlarını əks etdirən xasiyyətnaməni işçiyə təqdim edib. İşçi isə həmin xasiyyətnamə ilə razılaşmayaraq özü haqqında müsbət fikirlərlə dolu məlumatları əks etdirən xasiyyətnaməni imzalamasını istəyib. Əlbəttə, işçinin bu tələbi qanuni deyil. Çünki əmək qanunverciliyində işçinin tələbi ilə ona xasiyyətnamə verilməsi öz əksini tapıb. Lakin bu xasiyyətnaməni işəgötürən verməli olduğu üçün məzmunu da onun tərəfindən müəyyən edilməlidir. Əgər xasiyyətnamə reallığı əks etdirməyib işçinin karyera inkişafının qarşısını almaq məqsədilə yanlış məlumatları ehtiva edirsə, bu halda işçi bunun qərəzli olduğunu məhkəmə vasitəsilə sübuta yetirməli və əldən çıxmış faydanın tələbi ilə bağlı iddia qaldırmalıdır.

Mənbə: vergiler.az