Blog Full

Umico.az-da Birbank Umico, Birbank Umico Premium, Birbank Cashback, Birbank Star kartları ilə edilən ödənişlər müştərilər üçün daha sərfəli oldu. Belə ki, Birbank kartları ilə Umico.az-da birdəfəlik ödəniş edən hər kəs indi bütün alış-verişlərində bol-bol keşbek və ya bonus qazanır.

Bunun üçün Birbank mobil tətbiqində “Umico.az-da alış-veriş: gözəllik, elektronika və.s” adlı kateqoriyanı seçmək kifayətdir. Yalnız birdəfəlik ödənişlərə şamil edilən bu yeniliklə müştərilər hər alış-verişdən 10% və ya 15% bonus qazana biləcəklər. Faizlər müştərilərə fərdi olaraq təyin olunur və bonuslar seçilən kateqoriyanın tələbinə uyğun, keşbek və ya Umico bonusu olaraq hesablanır.

Ətraflı məlumat üçün link: http://www.kbl.az/umctg

Birbank tətbiqində “Umico.az-da alış-veriş: gözəllik, elektronika və.s” bonus kateqoriyasını seçənlər, mart ayı ərzində bayram bazarlıqlarını və ya hədiyyə alış-verişlərini  Birbank kartları ilə Umico.az-dan edərək bonuslar toplayırlar. Toplanan bonusları Umico.az-da alış-verişə, geniş tərəfdaş şəbəkəsində və ya Birbank və m10 tətbiqlərində kommunal, mobil və digər ödənişlər üçün istifadə etmək mümkündür. Balansdakı  bonusları partnyorlarımızda alış-verişlərə də xərcləmək olar.

Növbəti peşəkar mühasib sertifikatı (PMS) imtahanlarının elektron formada keçirilməsi gündəmdədir. Bu barədə Dövlət İmtahan Mərkəzinin PMS imtahanları üzrə aparıcı məsləhətçisi Faiq Abdulla “Vergi və Mühasibatlıq Zirvəsi 2025”-in panel müzakirələrində açıqlama verib: “Biz elektron imtahan formasını hazırlamışıq və yaxın vaxtlarda ictimaiyyətə təqdim etməyi planlaşdırırıq. Ondan öncə isə ACCA ( İmtiyazlı Sertifikatlaşdırılmış Mühasiblər Assosiasiyası) ilə əməkdaşlığımız çərçivəsində onlarla yeni memorandum üzərində işləyirik. PMS-in ACCA tərəfindən F7 və F6 səviyyəsində tanınması istiqamətində bir çox məsələlər artıq razılaşdırılıb. Yaxınlarda bununla bağlı ACCA rəsmiləri ilə memorandumun imzalanması gözlənilir”.

F.Abdulla bildirib ki, PMS sertifikatı alan şəxs ACCA-ya üzv olduqdan sonra həmin sertifikat F7 səviyyəsində tanınacaq. Bu halda onun növbəti 5 ildə PMS sertifikatı imtahanında iştirakına ehtiyac qalmayacaq. Eyni halın vergi tərəfi, yəni F6 səviyyəsində də reallaşması gözlənilir: “Cünki ACCA-nın F7 və ya F6 səviyyəsində sertitikatları PMS imtahanının müvafiq mərhələləri üzrə imtahandan azad edir. Bir məsələni qeyd edək ki, bu cür azadolmalar ixtisaslı mühasiblər, yəni maliyyə və ya iqtisadiyyat üzrə təhsili olan şəxslər üçün nəzərdə tutulur. Digər ixtisasa malik PMS sertifikatı olan şəxslər ACCA F3 modulunda imtahan verməli olacaqlar. F3 sertifikatını aldıqdan sonra onlara da eyni hüquq veriləcək. F3 səviyyəsində olan imtahanlara universitet tələbələrinin də buraxılması nəzərə tutulub. Bunun faydası daha çox Azərbaycan dilində təhsil alan gənclərə toxunacaq. Onlar ana dilində F3 imtahanı verməklə əmək bazarına daxil olmalarını asanlaşdıracaqlar”.

Mühasiblər niyə imtahan edilir?

DİM təmsilçisi müəssisə və təşkilatların əksəriyyətində mühasibat uçotunun səviyyəsinin qənaətbəxş olmadığını qeyd edib. Bunun əsas səbəblərini maliyyə savadlılığının və insan resurslarını idarəetmə sisteminin lazımi keyfiyyətdə olmaması və bu sahəni tənzimləyən qanunvericilik bazasının təkmilləşdirilməsinə ehtiyac duyulduğu ilə əlaqələndirib: “Maliyyə savadlılığının artırılması istiqamətində PMS-in əldə edilməsi üçün keçirilən imtahanlar olduqca əhəmiyyətlidir. İmtahanlar vasitəsilə mühasiblər hansı mövzular üzrə özlərini təkmilləşdirməli olduqlarını müəyyən edir, nəticədə mövcud biliklərini nüfuzlu sertifikatla sübut etmiş olurlar. Bu baxımdan, PMS imtahanları zəruridir”.

Peşəkarlığın ölçülməsinin yolu və effekti

İmtahanların effektivliyinə gəlincə, F.Abdulla bildirib ki, imtahan suallarının lazımi keyfiyyətə çatdırılması üçün bəzi tələblər var: “Bu istiqamətdə hər il təkmilləşdirmə işləri aparırıq. İmtahan suallarının sayına və əhatə etdiyi mövzulara yenidən baxılmasına ehtiyac var. İmtahan suallarının azaldılması ilə bağlı ekspertlərlə birgə təkliflər də hazırlamışıq”.

Paneldə iştirak edən “Good Finance” şirkətinin vergi məsləhətçisi Teymur Əşrəf də PMS imtahanlarının əhəmiyyəti barədə sualları cavablandırıb. Bildirib ki, sertifikatın tətbiqindən sonra Azərbaycan dilində bu sahəyə aid dəyərli ədəbiyyat dərc olunub, eləcə də maliyyə sektoruna canlanma gəlib. Peşəkarlığın bilik, bacarıq, təcrübə, idarəetmə və yanaşmadan asılı olduğunu deyən T.Əşrəf PMS imtahanlarında reallığa uyğun datalar əsasında bəyannamə tərtib edilməsini, uyğunsuzluq məktublarının cavablandırılması kimi tələblərin olmasını təklif edib.

Mənbə: vergiler.az

Yerli rezident olan şirkət kənar işçilərə, məsələn, partnyorlara, başqa ölkələrdə yerləşən nümayəndəlik ofislərinin işçilərinə və s. görə ödənişlər edir. Bu halda, təyyarə biletləri, yemək və buna oxşar digər xərclərin gəlirdən çıxılmasına yol verilən və verilməyən qaydalar necə tənzimlənir?

İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Dövlət Vergi Xidmətindən bildirilib ki, Vergi Məcəlləsinin 108-ci maddəsinin müddəalarına əsasən, Məcəllənin X fəslinə uyğun olaraq, gəlirdən çıxılmayan xərclərdən başqa gəlirin əldə edilməsi ilə bağlı olan bütün xərclər, həmçinin qanunla nəzərdə tutulmuş icbari ödənişlər gəlirdən çıxılır.

Vergi Məcəlləsinin 109.3-cü maddəsinə əsasən, bu Məcəllənin 119.2-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş xərclər istisna olmaqla, işçilərin və onların ailə üzvlərinin sosial xarakterli və əyləncə xərclərinin gəlirdən çıxılmasına yol verilmir.

Nəzərə çatdırılıb ki, Vergi Məcəlləsinin 119.2-ci maddəsində nümayəndəlik xərcləri, işçilərlə bağlı mənzil və yemək xərcləri, eləcə də əmək şəraiti zərərli, ağır olan və yeraltı işlərdə çalışan işçilərə verilən müalicə-profilaktik yeməklər, süd və ona bərabər tutulan digər məhsullar və vasitələrlə bağlı xərclər qeyd olunub. Nümayəndəlik xərclərinin, işçilərin mənzil və yemək xərclərinin, eləcə də əmək şəraiti zərərli, ağır olan və yeraltı işlərdə çalışan işçilərə verilən müalicə-profilaktik yeməklərlə, süd və ona bərabər tutulan digər məhsullar və vasitələrlə bağlı xərclərin vergitutma məqsədləri üçün gəlirdən çıxılması normaları Nazirlər Kabinetinin 2024-cü il 22 noyabr tarixli 492 nömrəli Qərarı ilə təsdiq edilib.

Qaydanın 2.1-ci bəndinə əsasən, işçilərlə bağlı yemək xərcləri, eləcə də əmək şəraiti zərərli, ağır olan və yeraltı işlərdə çalışan işçilərə verilən müalicə-profilaktik yeməklər, süd və ona bərabər tutulan digər məhsullar və vasitələrlə bağlı xərclər norma daxilində vergitutma məqsədləri üçün gəlirdən çıxılan xərclərə aid edilir.

Qaydaya əsasən, vergi ödəyicisi tərəfindən vergi ili ərzində çəkilmiş nümayəndəlik xərclərinin 50 faizi, lakin əldə edilmiş illik gəlirin 1 (bir) faizindən çox olmamaqla, vergitutma məqsədləri üçün gəlirdən çıxılır. Vergi ödəyicisi tərəfindən vergi ili ərzində çəkilən nümayəndəlik xərclərinin gəlirdən çıxılan xərclərə aid edilməsi üçün həmin xərclər nağdsız qaydada çəkilməli, əsaslandırılmalı və Vergi Məcəlləsi ilə müəyyən edilmiş qaydada sənədləşdirilməlidir.

Eyni zamanda, işəgötürən tərəfindən ezamiyyətə göndərilən işçinin ezamiyyə xərclərinin ödənilməsi qaydası Maliyyə Nazirliyinin Kollegiyasının 18 yanvar 2012-cı il tarixli Q-01 nömrəli Qərarı ilə təsdiq edilmiş və Azərbaycan Respublikasının Hüquqi Aktların Dövlət Reyestrinə 30 yanvar 2012-ci il tarixli 15201201180001 nömrə ilə daxil edilmiş “İşçilərin ezamiyyə qaydaları” ilə tənzimlənir. Həmin qaydalara əsasən, nəqliyyat xərclərinə – ezamolunma yerinə getmək və qayıtmaq, ölkədaxili nəqliyyat xərcləri (taksidən istifadə istisna olmaqla, yaşayış məntəqəsindən kənarda yerləşən vağzala, limana (bərəyə), təyyarə meydanına və ölkə ərazisində digər məntəqələrə getmək) daxildir və bu xərclər təqdim edilmiş sənədlər əsasında ödənilir.

Yuxarıda qeyd olunan hallara əsasən, şirkət tərəfindən sahibkarlıq fəaliyyəti ilə bağlı xarici ölkələrə ezamiyyələr zamanı Nazirlər Kabinetinin 25.01.2008-ci il tarixli 14 nömrəli Qərarı ilə müəyyən edilmiş norma daxilində işçilərə ödənilən ezamiyyə xərcləri, habelə işçinin ezamolunma yerinə getmək və qayıtmaq xərclərini təsdiq edən sənədlər əsasında işçiyə ödənilən nəqliyyat xərcləri gəlirdən çıxılan xərclərə aid edilir.

Əlavə olaraq ölkədaxili və xarici ölkələrə ezamiyyə xərclərinin 1 günlük normaları Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2008-ci il 25 yanvar tarixli 14 nömrəli “Ezamiyyə xərclərinin normaları haqqında” Qərarı ilə müəyyən edilib.

Əlavə olaraq bildirilib ki, müraciətdə qaldırılan məsələlərə konkret hal üzrə dəqiq münasibət bildirilməsi üçün aparılan əməliyyat üzrə işin faktiki halları və müvafiq təsdiqedici sənədlərlə birlikdə vergi ödəyicisinin qeydiyyatda olduğu vergi orqanına müraciət edilə bilər.

Mənbə: vergiler.az

2024-cü il yanvarın 1-dən qüvvəyə minmiş dəyişikliklərə əsasən, Vergi Məcəlləsinin 67.14 və 83.9-cu maddələri ləğv edilib. Buna görə də Məcəllənin 83.9-cu maddəsi əsasında hazırlanan Nazirlər Kabinetinin 1 mart 2001-ci il tarixli “Vergi ödəyicisinin əldə etdiyi mənfəəti (gəliri) birbaşa müəyyən etmək mümkün olmadığı hallarda mənfəətin (gəlirin) hesablanması Qaydaları”nın təsdiq edilməsi barədə 55 saylı qərarı da qüvvədən düşüb.

Bəs əvvəlki illərə aid səyyar vergi yoxlamaları zamanı həmin qərara istinad etmək mümkündürmü? Suala Vəkillər Kollegiyasının üzvü, hüquqşünas Sirac Piriyev III Vergi və Mühasibatlıq Zirvəsində panel müzakirələr zamanı aydınlıq gətirib. Onun sözlərinə görə, Nazirlər Kabinetinin şərti rentabellik normasını əks etdirən 55 saylı qərarı 1 yanvar 2024-cü il tarixindən ləğv edilib: “2024-cü ildən sonrakı dövrə aid yoxlamalar zamanı 2024-cü ildən daha əvvəlki dövrlər yoxlanılırsa, həmin dönəmdə Nazirlər Kabinetinin 55 saylı qərarı qüvvədə olduğuna görə, vergi orqanı bu qərarı tətbiq edə bilər. Sadəcə, burada bir məqama diqqət yetirilməlidir ki, vergi orqanı Vergi Məcəlləsinin 67-ci maddəsinin tələblərinə riayət etməklə vergi ödəyicisinin gəlir və ya xərclərini ilk növbədə digər mənbələr hesabına müəyyən etməlidir. Əgər həmin məlumatlar əldə edilməzsə, son zərurət olaraq, şərti rentabellik norması tətbiq edilə bilər. Başqa sözlə, yeni normaların 2024-cü ildən qəbul edilməsinə baxmayaraq, əvvəlki dövrlərə aid səyyar vergi yoxlaması həyata keçirilən zaman Nazirlər Kabinetinin 55 saylı qərarı tətbiq oluna bilər. Amma 2024-cü ildən sonrakı dövrlər yoxlanıldıqda isə Vergi Məcəlləsinin 67.3-1-ci maddəsinə əsasən, xərclərə münasibətdə 50% rentabellik gəlir götürülür. Qanunun keçid müddəalarına əsasən, yalnız 2024-cü il üzrə yenə də 50% şərti rentabellik götürüləcək. 2025-ci il 1 yanvar tarixindən isə yalnız faktiki olaraq gəlir və xərc tələbləri əsasında mənfəət (gəlir) bəyan olunacaq”.

Ötən il Vergi Məcəlləsinə əlavə olunmuş 67.3-1-ci maddəyə əsasən, vergi ödəyicisi tərəfindən vergiyə cəlb edilən gəlirlər rəsmiləşdirilmədikdə, lakin gəlirdən çıxılan xərclərə dair əlaqəli məlumatlar mövcud olduqda vergi tutulan mənfəət (gəlir) 01.01.2024-cü il tarixindən etibarən 50 faiz həcmində rentabellik nəzərə alınmaqla hesablanır:

M = X : 100 x R

Burada:

M – Vergi ödəyicisinin mənfəəti;
X – Vergi ödəyicisinin fəaliyyəti ilə bağlı xərcləri;
R – Şərti rentabellik normasıdır.

Mənbə: vergiler.az