Öz işini qurmaq çoxunun arzusudur. Bəs rəsmi şirkət açmaq üçün nə lazımdır, biznes qeydiyyatdan necə keçirilir?
Şirkət qeydiyyatı necə aparılır – qısa icmal
Qeydiyyat üçün biznes sahibi “ASAN İmza” alır, açmaq istədiyi şirkətin adını, hüquqi ünvanı, direktoru, nizamnamə kapitalını müəyyən edir. Qeydiyyat zamanı tələb olunan məlumatlar elə də çox deyil. Vergi orqanı 2-3 gün ərzində müraciətə baxır, uyğunsuzluq yoxdursa şirkəti qeydiyyatdan keçirir. Qeydiyyat haqqında bildiriş, qeydiyyat sənədləri Dövlət Vergi Xidmətinin elektron informasiya sistemində şirkət üçün açılmış elektron kabinetə göndərilir. Uyğunsuzluq olduqda isə, səbəbi bildirilməklə imtina verilir. Problem aradan qaldırıldıqdan sonra müraciət baxılır və qeydiyyat aparılır.
Deyəsən bu icmal çox qısa oldu, gəlin bütün prosesi başdan, addım addım sadalayaq.
Addım 1. Şirkət üçün təşkilati – hüquqi forman müəyyən edilməsi
Şirkət açmaq üçün lazım olan ilk addım təşkilati- hüquqi formanın seçilməsidir. Çünki qeydiyyat prosesinin mürəkkəbliyi və ilkin xərclər bundan asılıdır.
Azərbaycanda şirkət açmaq istyən yerli və xarici investorlar müxtəlif təşkilati- hüquqi formalardan istifadə edə bilər, məsələn, məsələn Açıq Səhmdar Cəmiyyəti (ASC) və Qapalı Səhmdar Cəmiyyəti (QSC) , Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət (MMC) və sair. Sahibkarlar daha çox MMC-yə müraciət edirlər, çünki o:
- təşkilati-hüquqi forma kimi daha çevikdir;
- təsisçilərin (payçıların) məsuliyyəti məhduddur;
- nizamnamə kapitalının aşağı həddinə tələb, demək olar ki, yoxdur;
- hüquqi uyğunluq (compliance) baxımından tələblər kifayət qədər sadədir.
Addım 2. Şirkətin adı – o necə olmalıdır?
- ad şirkəti tanıdan, fəaliyyətini əks etdirən olmalı, müəssisənin imicini yaradaraq uğuruna təsir göstərməlidir;
- asan yadda qalmalı, təkrar deyil, unikal olmalıdır (DVX-nin reyestrində adın unikallığının yoxlanılması mümkündür);
- heç bir məna yükü daşımayan yaxud beynəlxalq bazarda problem yarada bilən adlardan istifadə etməyin;
- şirkətin təşkilati-hüquqi forması (MMC, ASC) adın sonunda ayrıca göstərilir.
Həmçinin, şirkətin fəaliyyəti üçün yer seçin – hüquqi ünvan haqqında məlumatlar şirkətin qeydiyyat ərizəsində qeyd edilir və dövlət reyestrinə daxil edilir.
Addım 3. Şirkət yaratmaq üçün nə lazımdır?
İstənilən hüquqi şəxs, o cümlədən kommersiya şirkəti onun təsis edilməsi və nizamnaməsinin hazırlanması yolu ilə yaradılır. Qeyd etdiyimiz kimi sahibkarlar təşkilati-hüquqi forma kimi daha çox Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyəti (MMC) seçir. MMC-nin yaradılması AR Mülki Məcəlləsinin 87-ci maddəsində müəyyən edilmiş ardıcıllıqla aparılır:
- təsis yığıncağı keçirilir;
- cəmiyyətin yaradılması haqqında qərarın qəbul edilir;
- nizamnamə hazırlanır;
- nizamnamə kapitalı ödənilir (nizamnamədə kapitalının müəyyən müddətə ödənilməsi nəzərdə tutulmadıqda).
MMC bir təsisçi ilə də yaradıla bilər. Bu halda cəmiyyətin yaradılması haqqında qərar qəbul edilir. Təsisçilər yaxud təssiçi nizamnamədə müəyyən edilmiş səlahiyyətlərə malik direktoru təyin edir.
Addım 4. Şirkətin qeydiyyatı sənədlərinin təqdim edilməsi
Şirkət açmaq üçün lazım olan təsis sənədləri artıq hazırdır, rəsmi qeydiyyat üçün müraciət etmək olar. Azərbaycanda şirkət qeydiyyatı üçün sənədlər Dövlət Vergi Xidməti orqanlarına onlayn və ya şəxsən təqdim edilə bilər. Qeydiyyat ərizəsinin tərtib edilməsi üçün müəyyən məlumatlar lazım olacaq. Bunun üçün aşağıdakı sənədlər hazırlanmalıdır:
- fiziki şəxslər üçün şəxsiyyət vəsiqəsinin (və ya pasportun) surətləri, hüquqi şəxslər üçün isə təsis sənədləri;
- cəmiyyətin nizamnaməsi;
- təsis müqaviləsi və ya yeganə təsisçinin şirkət yaradılması barədə qərarı;
- şirkətin hüquqi ünvanı haqqında məlumat;
- dövlət rüsumunun ödənilməsini təsdiq edən qəbz.
Addım 5. Əcnəbilərin iştirakı ilə şirkət açmaq üçün nə lazımdır?
Respublika qanunvericiliyi əcnəbilər və vətəndaşlığı olmayan şəxslərə yerli vətəndaşlarla eyni kommersiya hüquqları müəyyən edir. Əsas tələb miqrasiya sənədlərinin (məsələn, müvəqqəti yaşamaq üçün icazə, iş icazəsi) qaydada olmasıdır. Yuxarıda qeyd edilən qeydiyyat sənədləri ilə yanaşı:
- təsisçi xarici hüquqi şəxs olduqda, onun qeydiyyatını təsdiq edən sənədlər lazım gələcək ;
- konsul leqallaşdırılması, Azərbaycan dilinə tərcümə və notariat qaydasında təsdiq tələb oluna bilər.
Həm yerli, həm də əcnəbi vətəndaşlar üçün şirkət qeydiyyatı “Hüquqi şəxslərin dövlət qeydiyyatı və dövlət reyestri haqqında” Qanun və digər normativ hüquqi aktlarla tənzimlənir.
Sənədlərin düzgün təqdim edilməsi qeydiyyatı asanlaşdırar. Bu işdə sizə Accounting.Az konsaltinq şirkəti kömək edər.
Addım 6. Qeydiyyat sənədlərinin alınması
Qeydiyyat prosesi uğurla başa çatdıqdan sonra şirkətə dövlət qeydiyyatı haqqında şəhadətnamə və VÖEN verilir. Şirkətin hüquqi mövcudluğunu təsdiqləyən bu sənədlər bank hesabının açılması və Azərbaycanda biznes fəaliyyəti üçün əsasdır.
Addım 7. Şirkət açmaq üçün daha nə lazımdır?
- Şirkətin möhürü olmalıdır, qeydiyyat sənədlərini təqdim etməklə onu hazırlatmaq olar.
- Bank hesabı açın, nağdsız hesablaşmalar üçün bu zəruridir;
- Əgər fəaliyyət göstərdiyiniz məkan sizə məxsus deyilsə, icarə müqaviləsi bağlayın;
- Mühasibat uçotunu qurun, bunun üçün autsorsinqə də müraciət etmək olar;
“Şirkət açmaq üçün nə lazımdı?” sualına cavab axtaranlara daha 2 tövsiyyə
- Bəzən hazır şirkət almaq da olar, məsələn dövlət tenderində iştirak zamanı şirkətin bazarda həmin istiqamət üzrə müəyyən qədər təcrübəsi tələb olunur. Bu halda yeni qeydiyyatdan keçmiş şirkətlə tenderi udmaq mübahisəlidir.
- Sənədləşmə işlərinə başlamazdan öncə biznes plan tərtib edin. Biznes planda Azərbaycanda şirkət açmaq üçün rüsumlar və digər ilkin xərcləri, gələcək biznesiniz haqqında bütün məlumatları (marketinq, rəqəmlər, xərclər, investisiyanın geri qayıtması müddəti və sair) qeyd edin. Bu sizi hərtərəfli əsaslandırılmış qərarlar qəbul etməyə kömək edər.
Şirkət açmaq üçün sənədlərin toplanmasında və büdcə planının hazırlanmasında kömək edə bilərik!
