Blog Full

Ölkənin maliyyə qurumları arasında ən böyük işəgötürənlərdən biri olan Kapital Bank üçüncü dəfə ardıcıl olaraq beynəlxalq “Mükəmməl iş yeri” (Great Place to Work) sertifikatını qazanaraq, işçi məmnuniyyəti və iş mühiti standartlarının qorunması istiqamətində davamlı uğurlarını bir daha təsdiqlədi. Bu nailiyyət Kapital Bank-ı ölkəmizdə üçüncü dəfə belə uğura imza atan ilk və yeganə yerli şirkət edir, həmçinin onun davamlı inkişaf edən təşkilati mədəniyyətini və insan yönümlü yanaşmasını nümayiş etdirir.

Qeyd edək ki, “Great Place to Work” beynəlxalq tədqiqat və konsaltinq şirkəti 60-dan çox ölkədə fəaliyyət göstərir və şirkətlərin işçiləri tərəfindən qiymətləndirilməsini aparır. Sertifikat yalnız yüksək nəticə göstərən şirkətlərə təqdim olunur və şirkətlərdə iş mühiti, motivasiya, inkişaf imkanları və daxili kommunikasiya keyfiyyətlərini qiymətləndirir.

Kapital Bank-ın İdarə Heyətinin üzvü, İnsan kapitalı və Təşkilati inkişaf üzrə Baş inzibatçısı Fərqanə Məmmədova vurğulayıb ki, bu uğurun arxasında bankla əməkdaşlar arasındakı qarşılıqlı etimad və dəstək dayanır. “Artıq üçüncü ildir ki, Kapital Bank beynəlxalq “Mükəmməl iş yeri” sertifikatına layiq görülür. Bu, bizim üçün sadəcə bir mükafat deyil, 6 minə yaxın əməkdaşımızın səmimi rəyidir. Bizim üçün əsas olan əməkdaşların özlərini dəyərli hiss etməsi, inkişaf və rifah üçün real imkanlara sahib olmasıdır. 20-dən çox kriteriya üzrə yüksək nəticə qazanmağımız isə bu yanaşmanın beynəlxalq səviyyədə təsdiqidir”.

Bu uğur Kapital Bank-ın işçi məmnuniyyətinə verdiyi önəmin və insan yönümlü təşkilati mədəniyyətinin təsdiqi olmaqla yanaşı, onun ölkədə və beynəlxalq səviyyədə lider mövqeyini möhkəmləndirir. Bank bundan sonra da əməkdaşlarının inkişafını dəstəkləmək, iş mühitini zənginləşdirmək və güclü komanda ruhunu qorumaq istiqamətində fəaliyyətini davam etdirəcək.

Ölkənin birinci bankı Kapital Bank PAŞA Holding-ə daxildir və Azərbaycanda ən böyük filial şəbəkəsi, 119 filialı və 52 şöbəsi ilə müştərilərin xidmətindədir. Bankın məhsul və xidmətləri barədə daha ətraflı məlumat almaq üçün https://kapitalbank.az saytına, 196 Sorğu Mərkəzinə və ya Bankın müxtəlif sosial şəbəkələrdə olan səhifələrinə müraciət edə bilərsiniz. Nağd pul krediti sifarişi üçün – https://kbl.az/prgtk, Birbank kartı sifarişi üçün – https://kbl.az/prcrc.

Mövzunu “İATM Audit and Consulting” MMC-nin auditoru İlkin Lələyev şərh edir. 

Audit xidməti zamanı ünvanlanan suallardan, təcrübədən deyə bilərik ki, biznes mühitində auditorlar haqqında bir sıra yanlış fikirlər mövcuddur. Aşağıda 3 doğru bilinən yanlış barədə məlumat vermək doğru izahını çatdırmaq istərdim.

1. Auditorlar maliyyə hesabatları hazırlayır, ona rəy verir

Audit yoxlaması üçün müraciət edən bəzi sahibkarlıq subyektlərində maliyyə hesabatlarının hazırlanmadığının şahidi oluruq. Sahibkar düşünür ki, auditor gəlib bu hesabatları hazırlayacaq, sonra onu yoxlayaraq rəy verəcək. Ancaq bilmək lazımdır ki, auditor şirkətin maliyyə hesabatlarının Beynəlxalq Audit Standartlarına (BAS) uyğun tərtib edildiyini yoxlayaraq rəy verən şəxsdir. Ona görə də kənar audit xidməti üçün müraciət edən şirkətdə maliyyə hesabatları hazır olmalıdır ki, auditor bu hesabatları BAS-a uyğun yoxlasın, rəy versin. Adətən, auditor təşkilatları sahibkarlıq subyektlərinə maliyyə hesabatlarının hazırlanması xidmətinin göstərilməsini təklif edirlər. Bu zaman diqqət edilməli məqam budur ki, maliyyə hesabatlarının hazırlanması xidmətini göstərən auditor təşkilatı və ya sərbəst auditor özünün hazırladığı həmin hesabatın yoxlanması və ona rəy verilməsi xidmətini göstərə bilməz. Bunun üçün başqa auditor təşkilatına və ya sərbəst auditora müraciət edilməlidir.

2. Auditor bütün səhvləri tapır

Auditor cəlb edən bəzi sahibkarların fikrincə, o, maliyyə əməliyyatlarını A-dan Z-yə yoxlayacaq, bütün səhvlərini aşkarlayacaq. Halbuki 200 nömrəli BAS-a əsasən, auditor əhəmiyyətli səhvlərin aşkarlanması üçün riskəsaslı seçmə üsulu ilə nümunələr götürərək yoxlama aparır. Bu o deməkdir ki, bütün maliyyə əməliyyatlarını yoxlamaq praktiki cəhətdən mümkün olmadığı üçün auditor müəyyən formada yoxlanmalı əməliyyatları seçir, həmin əməliyyatların yoxlanışı əsasında şirkətin maliyyə hesabatlarını dəyərləndirir, rəy verir. Eyni zamanda, 240 nömrəli BAS-a görə, auditorun bütün səhvləri aşkarlamaq məsuliyyəti yoxdur, o, əhəmiyyətli səhvləri müəyyən etməlidir.

3. Auditor ancaq maliyyə hesabatlarını yoxlayır və rəy verir

“Auditor xidməti haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununa əsasən, təsərrüfat subyektlərində müqavilə əsasında maliyyə-təsərrüfat fəaliyyəti sahəsində yoxlama, ekspertiza, təhlil aparmaq və yazılı rəy vermək, mühasibat uçotu qurmaq, hesabat göstəricilərinin dürüstlüyünü təsdiq etmək və auditorun peşə fəaliyyətinə uyğun olaraq, maliyyə-təsərrüfat münasibətləri sahəsində digər xidmətləri göstərmək auditor xidməti hesab edilir. Yəni auditor təkcə maliyyə hesabatlarını yoxlayıb ona rəy verən şəxs deyil, o, həmçinin, təşkilatla bağladığı müqavilə ilə şirkətdə müxtəlif istiqamətdə yoxlamalar (daxili audit, vergi auditi və s.) apara, mühasibat uçotunu qura, maliyyə hesabatlarını hazırlaya bilər.

Mənbə: vergiler.az

Bu ilin sentyabrın 1-nə ölkə iqtisadiyyatında muzdla çalışan işçilərin sayı 1764,9 min nəfər olub, onlardan 855,3 min nəfəri iqtisadiyyatın dövlət sektorunda, 909,6 min nəfəri isə qeyri-dövlət sektorunda fəaliyyət göstərib.

Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatına görə, yanvar-avqust aylarında ölkə iqtisadiyyatında muzdla çalışan işçilərin orta aylıq nominal əməkhaqqı əvvəlki ilin müvafiq dövrünə nisbətən 9,7 faiz artaraq 1093,8 manat təşkil edib. İqtisadiyyatın mədənçıxarma sənayesi, maliyyə və sığorta fəaliyyəti, informasiya və rabitə, peşə, elmi və texniki fəaliyyət, eləcə də nəqliyyat və anbar təsərrüfatı sahələrində orta aylıq nominal əməkhaqqı daha yüksək olub.

Mənbə: vergiler.az

Təcrübədə rastlaşdığımız hallardan biri də ƏDV ödəyicisi olmayan və sonradan könüllü qaydada ƏDV ödəyicisi kimi qeydiyyata alınan vergi ödəyiciləri tərəfindən ƏDV və mənfəət vergisi bəyannamələrinin təqdim edilməsi dövrləri və tarixləri ilə bağlı məqamlardır. 

Sərbəst auditor Altay Cəfərov nümunələr əsasında həmin halların necə dəqiqləşdirilməsini, hansı bəyannamələrin verilməli olduğunu izah edir.

Misal 1

“AA” MMC 2024-cü ildə sadələşdirilmiş vergi ödəyicisi olub. Şirkət bütün bəyannamələrini vaxtında vergi orqanına təqdim edib. 2025-ci ilin aprel ayında MMC rəhbərliyi 2024-cü ilin aprel ayınıın 1-dən ƏDV ödəyicisi kimi qeydiyyata durmağı qərara alıb. Bundan sonra şirkət ƏDV ödəyicisi kimi uçota alınmaq üçün ərizə verib və vergi orqanları MMC-ni ƏDV ödəyicisi kimi uçota alıb. Nəzərə alaq ki, 2024-cü ilin birinci rübündə şirkətin dövriyyəsi 20.000 manat olub. Həmçinin, 2024-cü ilin aprel-dekabr aylarında da ümumi dövriyyəsi 100.000 manat təşkil edib. 2025-ci ilin yanvar-mart aylarında da 30.000 manat dövriyyəsi olub.

Misal 2

Misal 1-dəki kimi əməliyyatlar baş verib. Sadəcə “AA” MMC 2024-cü ildə sadələşdirilmiş vergi ödəyicisi yox, mənfəət vergisi ödəyicisi olub. Bu hallarda “AA” MMC ƏDV bəyannamələrini necə və hansı dövrdə təqdim etməlidir?

Bunun üçün qanunvericiliyin müvafiq maddələrinə nəzər yetirməliyik. Vergi Məcəlləsinin 157.3.3.-cü maddəsinə əsasən, ƏDV ödəyicilərinin qeydiyyatı bu Məcəllənin 85.4-cü maddəsi ilə müəyyən edilmiş 3 il müddətindən çox olmamaqla, vergi ödəyicisinin qeydiyyat haqqındakı ərizəsində göstərilən tarixdə qüvvəyə minir. Maddədən də aydın olur ki, MMC rəhbərliyinin qərarına əsasən, 01.04.2024-cü ildən ƏDV ödəyicisi kimi qeydiyyata durması üçün ərizə verdiyinə görə, vergi orqanları da qeydiyyat bildirişində qeydiyyat tarixini 01.04.2024-cü il tarixi kimi qeyd edəcək.

Bəs şirkət ƏDV bəyannaməsini necə təqdim edəcək? Vergi Məcəlləsinin 177.5.-ci maddəsində göstərilib ki, qeydiyyat bu Məcəllənin 157.3.3-cü maddəsinə uyğun olaraq keçmiş tarixlə aparıldıqda, vergi ödəyicisi qeydiyyatın qüvvəyə mindiyi tarixdən etibarən vergiyə cəlb edilən əməliyyatlar üzrə ƏDV ödəməlidir və vergi ödəyiciləri üçün müəyyən edilmiş qaydada vergi məbləğlərini əvəzləşdirmək hüququna malikdir. Müvafiq əməliyyatlar vergi ödəyicisi tərəfindən verilən birinci bəyannamədə əks etdirilməlidir. Bu əməliyyatlar bəyannamənin verildiyi ay ərzində baş vermiş əməliyyatlar sayılır. Bu halda, vergi ödəyicisi bəyannamədə əks etdirilmiş əməliyyatlar üçün bu maddənin məqsədləri üçün nəzərdə tutulan elektron qaimə-fakturaları təqdim etmək hüququna malikdir.

Məcəllənin həmin müddəasından aydın olur ki, MMC-nin ƏDV qeydiyyatı 01.04.2024-cü il tarixindən olmasına baxmayaraq, bütün 01.04.2024-31 və 03.2025-ci il tarixində olan dövriyyələr 2025-ci il aprel tarixində baş tutmuş sayılır. Odur ki, hər iki misalımızda MMC 01.04.2024 – 31.03.2025-ci il tarixinə kimi olan 130.000 manat dövriyyəni 2025-ci ilin aprel ayında ƏDV bəyannaməsində yazacaq:

100.000 + 30.000 = 130.000 manat;
130.000 : 1,18 = 110.169,49 manat;
110.169,49 x 18% = 19.830,51 manat.

Yəni, bəyannamədə 110.169,49 manat ƏDV-siz məbləğ və 18% ƏDV – 19.830,51 manat kimi bəyannamədə yazılacaq.

Bəs mənfəət vergisi bəyannaməsi necə təqdim ediləcək?

Birinci misalda MMC 2024-cü ilin birinci rübü üzrə sadələşdirilmiş vergi ödəyicisi kimi qalıb və 400 manat sadələşdirilmiş vergi ödəyəcək:
20.000 x 2% = 400 manat.

Eyni zamanda, MMC 2024-cü ilin 2-ci, 3-cü , 4-cü və 2025-ci ilin 1-cü rübünü də sadələşdirilmiş vergi ödəyicisi olaraq bəyannamələr təqdim edib və vergini ödəyib.

Artıq 01.04.2024-cü ildə MMC mənfəət vergisi ödəyicisi olduğuna görə, əvvəl təqdim etdiyi sadələşdirilmiş bəyannamələri boş olaraq yenidən dəqiqləşdirilmiş bəyannamə kimi təqdim etməlidir. Əks halda, vergi ödəyicisinin bu əməliyyatları ikiqat vergitutma kimi qiymətləndirilir və Vergi Məcəlləsinin tələblərinə ziddir. Ona görə də “AA” MMC 2024-cü il üçün 2.000 manat və 2025-ci ilin birinci rübü üçün 600 manat sadələşdirilmiş vergini geri bərpa edəcək:

100.000 x 2% = 2.000 manat;
30.000 x 2% = 600 manat.

Belə olan halda, şirkət mənfəət vergisi bəyannaməsini təqdim etməlidir.

Vergi Məcəlləsinin 149.4-1-ci maddəsinə əsasən, mənfəət (gəlir) vergisi ödəyicisi olmayan vergi ödəyicisinin ƏDV qeydiyyatı bu Məcəllənin 157.3.3-cü maddəsinə uyğun olaraq keçmiş tarixlə aparıldıqda, vergi ödəyicisi qeydiyyat bildirişinin verildiyi tarixdən etibarən 90 gün müddətində bəyannaməni vergi orqanına təqdim etməyə borcludur.

İkinci misalda MMC əvvəldən mənfəət vergisi ödəyicisidir. 2024-cü ilin mənfəət vergisi bəyannaməsində dövriyyə kimi 120.000 manat yazılaraq təqdim ediləcək.

Bəs bu halda 2025-ci ildə məsələlər necə tənzimlənəcək?

MMC 2025-ci ildə mənfəət vergisi ödəyicisi olaraq bəyannaməni təqdim edəcək. Burada artıq ƏDV məqsədləri üçün dövriyyə 120.000 manat çox, mənfəət vergisi məqsədləri üçün isə 120.000 manat az olacaq. Çünki şirkət 2024-cü ilin mənfəət vergisi bəyannaməsində bir dəfə 120.000 manatı əks etdirib.

Əlbəttə ki, 2025-ci ilin mənfəət bəyannaməsi təqdim ediləndə vergi orqanlarından ƏDV və mənfəət vergisi bəyannamələrində uyğunsuzluqların yaranması ilə bağlı kameral məktublar daxil ola bilər. Burada da sadə bir açıqlama təqdim edilməklə uyğunsuzluqlar aradan qalxmış olacaq.

Birinci misalda isə “AA” MMC 2024-cü ildə sadələşdirilmiş vergi ödəycisi olub. Artıq burada şirkət 01.04.2025-ci il tarixdən ƏDV ödəyicisi kimi ərizə verməsinə baxmayaraq, ƏDV ödəyicisinin qeydiyyat tarixi 01.04.2024-cü il tarixdən olduğuna görə, aprel-dekabr 2024-cü il dövrü üçün mənfəət vergisi bəyannaməsini vergi orqanlarına təqdim etməlidir. Yəni, sadə formada desək, 2024-cü il üçün mənfəət bəyannaməsi verilməlidir. Bunun da müddəti ƏDV ödəyicisi kimi qeydiyyat bildirişi aldıqdan sonra 90 gün müddətində təqdim edilməlidir.

Odur ki, “AA” MMC birinci misaldakı halda 2024-cü ilin mənfəət bəyannaməsində aprel-dekabr aylarının 100.000 manat dövriyyəsini mənfəət bəyannaməsində yazmalıdır. Həmçinin, 2025-ci ilin mənfəət bəyannaməsi təqdim ediləndə vergi orqanlarından ƏDV və mənfəət vergi bəyannamələrində uyğunsuzluqların yaranması ilə bağlı kameral məktublar daxil ola bilər. Burada da sadə bir açıqlama təqdim edilməklə uyğunsuzluqlar aradan qalxmış olacaq.

Mənbə: vergiler.az