Blog Full

Mövzunu iqtisadçı ekspert Anar Bayramov şərh edir.

Elektron sənəd formasında bağlanılan əmək müqaviləsi ilə bağlı proseslər ənənəvi qaydada aparılsa da, imzalanma prosesi fərqlidir. Ona görə də həmin prosesin ardıcıllığını mərhələli şəkildə və detallı izah etmək lazımdır.

1) ƏMAS altsistemindəki “Onlayn əmək müqaviləsi” bölməsində “Onlayn əmək müqaviləsi yarat” düyməsini sıxmaq lazımdır və ya ƏMAS altsisteminin ana səhifəsindəki “Onlayn əmək müqaviləsi yarat” bölməsinə daxil olmaqla sürətli keçid etmək mümkündür.

2) İşəgötürən ənənəvi qaydada elektron sənəd formasında bağlanan əmək müqaviləsi üçün müvafiq ştatı seçməlidir və açılan pəncərədə işə qəbul edilən şəxsə məxsus olan FİN kodu, şəxsiyyət vəsiqəsinin seriyası və nömrəsini qeyd etməlidir.

3) İşə qəbul ediləcək şəxslə bağlı proses ənənəvi qaydada həyata keçirildikdən sonra elektron əmək müqaviləsinin qeydiyyatı davam etdirilir. Qeyd edək ki, işəgötürən işə qəbul edilən namizədlə bağlı əlaqə vasitələrinin – e-mail və telefon nömrəsinin düzgün qeyd edilməsinə xüsusi diqqət yetirməlidir. Çünki yeni dəyişiklikliyə əsasən, xitam haqqında məlumatlar işəgötürən tərəfindən işçinin elektron poçtuna və SMS-lə telefon nömrəsinə göndərilməlidir.

Bundan ǝlavə, Əmək Məcəlləsində edilən son dəyişikliklərdə ƏMAS altsisteminin iş rejimi ilə bağlı yeniliklər var. Misal üçün, işəgötürən iş vaxtının cəmlənmiş uçotunu tətbiq edirsə, bu zaman müvafiq bölmədə məlumat verməlidir.

4) İşəgötürən elektron sənəd formasında bağlanacaq əmək müqaviləsini imzaladıqdan sonra sənəd “İcrada olan onlayn əmək müqavilələri” bölməsinə daxil edilir. İşəgötürən həmin bölməyə daxil olaraq “Təsdiqǝ göndər” düyməsini sıxmaqla sənədi qarşı tərəfə göndərməlidir.

5) Elektron sənədin üzərində “Təsdiqə göndər” düyməsini sıxdıqda xüsusi pəncərə açılır. Açılan pəncərədə göndəriləcək şəxsin məlumatları avtomatik olaraq qeyd edilsə də, işəgötürən istəsə, “Qeyd” bölməsində sənədi imzalayacaq şəxslə bağlı əlavə məlumatlar daxil edə bilər. Elektron sənəd formasında bağlanılacaq əmək müqaviləsinin qarşı tərəfə təsdiq üçün göndərilməsi zamanı işəgötürənin sənədi elekton imza ilə imzalamasına ehtiyac yoxdur.

6) Elektron sənəd formasında bağlanılan sənəd qarşı tərəfə təsdiqə göndərildikdən sonra “İcrada olan onlayn əmək müqavilələri” bölməsində ǝks olunmur, “Onlayn əmək müqaviləsi” reyestrinin “Vətəndaşa təsdiq üçün göndərilən onlayn əmək müqaviləsi” altbölməsinə yerləşdirilir. Həmin sənədlə bağlı üç məlumat qeyd edilsə də, işəgötürənə onların yalnız birindən istifadə imkanı yaradılır.

– “Əməliyyat sonlanıb və ya başqa istifadəçidədir” qeydinin məqsədi həmin sənədin qarşı tərəfə göndərildiyini və ya prosesin başa çatdığını bildirməkdir. Yəni bu qeyd sadəcə informasiya xarakteri daşıyır.

– “Vətəndaşa göndərilən sənədin geri qaytarılması” bölməsi daha praktiki keçid üçün nəzərdə tutulub. İşəgötürən elektron sənəd formasında bağlanılacaq əmək müqaviləsini qarşı tərəfə göndərsə də sonradan hər hansı dəqiqləşdirmə etmək istəyə bilər. Bu zaman həmin bölməni seçdikdə sənədin əvvəlki, yəni “İcrada olan onlayn əmək müqavilələri” bölməsinə qaytarılması haqqında informasiya çıxır.

İşəgötürən “İcra et” düyməsini sıxdıqda elektron sənəd təsdiqdən geri qaytarılır. İşəgötürən elektron sənədi ləğv və ya düzəliş edə bilər, onun həmin sənəd üzərində hər hansı düzəlişə ehtiyac görməməsi də mümkündür. Bu halda, əmək müqaviləsinin bağlanılması ilə bağlı prosesi icra edib elektron sənədi qeydiyyata almalıdır. Elektron sənǝd qeydiyyata alındıqdan sonra yenidən qarşı tərəf üçün təsdiqə göndərilməlidir. Əks halda, “Bildirişi yüklə” düyməsi aktiv olmayacaq. Çünki elektron sənəd formasında bağlanılan əmək müqaviləsinin hər iki tərəfdən imzalanması həyata keçirilməyib.

Mənbə: vergiler.az

Hesablama Palatasında Dövlət Auditi İnformasiya Sisteminin (DAİS) qurulmasına başlanılıb.

Bu, Palatanın 2026–2030-cu illəri əhatə edən Strateji Planında əsas prioritet istiqamətlərdən biri kimi müəyyən edilib.

Yeni sistemin yaradılması dövlət auditinin rəqəmsallaşdırılmasını, audit proseslərinin avtomatlaşdırılmasını, eləcə də audit keyfiyyətinin və operativliyin artırılmasını hədəfləyir.

DAİS vasitəsilə audit proseslərinin vahid platforma üzərindən idarə olunması, məlumatların emalı və təhlil imkanlarının genişləndirilməsi nəzərdə tutulur.

DAİS digər dövlət qurumlarının informasiya sistemləri ilə inteqrasiyanın yaradılmasına, həmçinin data analitika alətlərindən və süni intellekt imkanlarından istifadənin mərhələli şəkildə genişləndirilməsinə şərait yaradacaq.

Strateji sənəddə vurğulanıb ki, DAİS-in tam tətbiqi auditlərin əhatə dairəsinin artırılmasına, tövsiyələrin icrasına nəzarətin gücləndirilməsinə, eləcə də şəffaflıq və hesabatlılığın daha da yüksəldilməsinə xidmət edəcək.

Mənbə: report.az

2026-cı ildə Azərbaycanda orta pensiya məbləğinin 543 manatdan 590 manata çatacağı proqnozlaşdırılır.

Bu barədə Dövlət Sosial Müdafiə Fondunun (DSMF) sədri Zəka Mirzəyev 2025-ci ilin yekunlarına həsr olunmuş mətbuat konfransında açıqlama verib. Onun sözlərinə görə, bu il yaşa görə pensiya məbləğinin hazırkı 578 manatdan 630 manatadək artacağı gözlənilir: “Ötən il Azərbaycanda əmək pensiyaçılarının ümumi sayı 1 milyon 98 min 651 nəfər olub. İl ərzində pensiya ödənişlərinə 7,1 milyard manat vəsait xərclənib ki, bu da əhaliyə yönəldilən ümumi sosial ödəniş xərclərinin 97,6%-dən çoxunu təşkil edib. 2025-ci ildə orta aylıq pensiya 2024-cü illə müqayisədə 9,3% artaraq 543 manata, yaşa görə pensiya isə 9,1% artaraq 578 manata çatıb”.

Z.Mirzəyev bildirib ki, 2026-cı ildə DSMF-nin xərclərinin 8 milyard 483 milyon manat, gəlirlərinin isə 8 milyard 323 milyon manat olacağı proqnozlaşdırılır. Xərclərin 8 milyard manatı pensiyaların ödənilməsinə yönəldiləcək. Eyni zamanda bu il dövlət büdcəsindən DSFM-yə 1,7 milyard manat transfert edilməsi gözlənilir.

Mənbə: vergiler.az

Öz işini qurmaq çoxunun arzusudur. Bəs rəsmi şirkət açmaq üçün nə lazımdır, biznes qeydiyyatdan necə keçirilir?

Şirkət qeydiyyatı necə aparılır – qısa icmal

Qeydiyyat üçün biznes sahibi “ASAN İmza” alır, açmaq istədiyi şirkətin adını, hüquqi ünvanı, direktoru, nizamnamə kapitalını müəyyən edir. Qeydiyyat zamanı tələb olunan məlumatlar elə də çox deyil. Vergi orqanı 2-3 gün ərzində müraciətə baxır, uyğunsuzluq yoxdursa şirkəti qeydiyyatdan keçirir. Qeydiyyat haqqında bildiriş, qeydiyyat sənədləri Dövlət Vergi Xidmətinin elektron informasiya sistemində şirkət üçün açılmış elektron kabinetə göndərilir. Uyğunsuzluq olduqda isə, səbəbi bildirilməklə imtina verilir. Problem aradan qaldırıldıqdan sonra müraciət baxılır və qeydiyyat aparılır.

Deyəsən bu icmal çox qısa oldu, gəlin bütün prosesi başdan, addım addım sadalayaq.

Addım 1. Şirkət üçün təşkilati – hüquqi formanın müəyyən edilməsi

Şirkət açmaq üçün lazım olan ilk addım təşkilati- hüquqi formanın seçilməsidir. Çünki  qeydiyyat prosesinin mürəkkəbliyi və ilkin xərclər bundan asılıdır.

Azərbaycanda şirkət açmaq istyən yerli və xarici investorlar müxtəlif təşkilati- hüquqi formalardan istifadə edə bilər, məsələn, məsələn Açıq Səhmdar Cəmiyyəti (ASC) və Qapalı Səhmdar Cəmiyyəti (QSC) , Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət (MMC) və sair. Sahibkarlar daha çox MMC-yə müraciət edirlər, çünki o:

• təşkilati-hüquqi forma kimi daha çevikdir;
• təsisçilərin (payçıların) məsuliyyəti məhduddur;
• nizamnamə kapitalının aşağı həddinə tələb, demək olar ki, yoxdur;
• hüquqi uyğunluq (compliance) baxımından tələblər kifayət qədər sadədir.

Addım 2. Şirkətin adı – o necə olmalıdır?

• ad şirkəti tanıdan, fəaliyyətini əks etdirən olmalı, müəssisənin imicini yaradaraq uğuruna təsir göstərməlidir;
• asan yadda qalmalı, təkrar deyil, unikal olmalıdır (DVX-nin reyestrində adın unikallığının yoxlanılması mümkündür);
• heç bir məna yükü daşımayan yaxud beynəlxalq bazarda problem yarada bilən adlardan istifadə etməyin;
• şirkətin təşkilati-hüquqi forması (MMC, ASC) adın sonunda ayrıca göstərilir.

Həmçinin, şirkətin fəaliyyəti üçün yer seçin – hüquqi ünvan haqqında məlumatlar şirkətin qeydiyyat ərizəsində qeyd edilir və dövlət reyestrinə daxil edilir.

Addım 3. Şirkət yaratmaq üçün nə lazımdır?

İstənilən hüquqi şəxs, o cümlədən kommersiya şirkəti onun təsis edilməsi və nizamnaməsinin hazırlanması yolu ilə yaradılır. Qeyd etdiyimiz kimi sahibkarlar təşkilati-hüquqi forma kimi daha çox Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyəti (MMC) seçir. MMC-nin yaradılması AR Mülki Məcəlləsinin 87-ci maddəsində müəyyən edilmiş ardıcıllıqla aparılır:

• təsis yığıncağı keçirilir;
• cəmiyyətin yaradılması haqqında qərarın qəbul edilir;
• nizamnamə hazırlanır;
• nizamnamə kapitalı ödənilir (nizamnamədə kapitalının müəyyən müddətə ödənilməsi nəzərdə tutulmadıqda).

MMC bir təsisçi ilə də yaradıla bilər. Bu halda cəmiyyətin yaradılması haqqında qərar qəbul edilir. Təsisçilər yaxud təssiçi nizamnamədə müəyyən edilmiş səlahiyyətlərə malik direktoru təyin edir.

Addım 4. Şirkətin qeydiyyatı sənədlərinin təqdim edilməsi

Şirkət açmaq üçün lazım olan təsis sənədləri artıq hazırdır, rəsmi qeydiyyat üçün müraciət etmək olar. Azərbaycanda şirkət qeydiyyatı üçün sənədlər Dövlət Vergi Xidməti orqanlarına onlayn və ya şəxsən təqdim edilə bilər. Qeydiyyat ərizəsinin tərtib edilməsi üçün müəyyən məlumatlar lazım olacaq. Bunun üçün aşağıdakı sənədlər hazırlanmalıdır:

• fiziki şəxslər üçün şəxsiyyət vəsiqəsinin (və ya pasportun) surətləri, hüquqi şəxslər üçün isə təsis sənədləri;
• cəmiyyətin nizamnaməsi;
• təsis müqaviləsi və ya yeganə təsisçinin şirkət yaradılması barədə qərarı;
• şirkətin hüquqi ünvanı haqqında məlumat;
• dövlət rüsumunun ödənilməsini təsdiq edən qəbz.

Addım 5. Əcnəbilərin iştirakı ilə şirkət açmaq üçün nə lazımdır?

Respublika qanunvericiliyi əcnəbilər və vətəndaşlığı olmayan şəxslərə yerli vətəndaşlarla eyni kommersiya hüquqları müəyyən edir. Əsas tələb miqrasiya sənədlərinin (məsələn, müvəqqəti yaşamaq üçün icazə, iş icazəsi) qaydada olmasıdır. Yuxarıda qeyd edilən qeydiyyat sənədləri ilə yanaşı:

• təsisçi xarici hüquqi şəxs olduqda, onun qeydiyyatını təsdiq edən sənədlər lazım gələcək ;
• konsul leqallaşdırılması, Azərbaycan dilinə tərcümə və notariat qaydasında təsdiq tələb oluna bilər.

Həm yerli, həm də əcnəbi vətəndaşlar üçün şirkət qeydiyyatı “Hüquqi şəxslərin dövlət qeydiyyatı və dövlət reyestri haqqında” Qanun və digər normativ hüquqi aktlarla tənzimlənir.

Addım 6. Qeydiyyat sənədlərinin alınması

Qeydiyyat prosesi uğurla başa çatdıqdan sonra şirkətə dövlət qeydiyyatı haqqında şəhadətnamə və VÖEN verilir. Şirkətin hüquqi mövcudluğunu təsdiqləyən bu sənədlər bank hesabının açılması və Azərbaycanda biznes fəaliyyəti üçün əsasdır.

Addım 7. Şirkət açmaq üçün daha nə lazımdır?

• Şirkətin möhürü olmalıdır, qeydiyyat sənədlərini təqdim etməklə onu hazırlatmaq olar.
• Bank hesabı açın, nağdsız hesablaşmalar üçün bu zəruridir;
• Əgər fəaliyyət göstərdiyiniz məkan sizə məxsus deyilsə, icarə müqaviləsi bağlayın;
• Mühasibat uçotunu qurun, bunun üçün autsorsinqə də müraciət etmək olar;

“Şirkət açmaq üçün nə lazımdı?” sualına cavab axtaranlara daha 2 tövsiyyə

• Bəzən hazır şirkət almaq da olar, məsələn dövlət tenderində iştirak zamanı şirkətin bazarda həmin istiqamət üzrə müəyyən qədər təcrübəsi tələb olunur. Bu halda yeni qeydiyyatdan keçmiş şirkətlə tenderi udmaq mübahisəlidir.
• Sənədləşmə işlərinə başlamazdan öncə biznes plan tərtib edin. Biznes planda Azərbaycanda şirkət açmaq üçün rüsumlar və digər ilkin xərcləri, gələcək biznesiniz haqqında bütün məlumatları (marketinq, rəqəmlər, xərclər, investisiyanın geri qayıtması müddəti və sair) qeyd edin. Bu sizi hərtərəfli əsaslandırılmış qərarlar qəbul etməyə kömək edər.