Blog Full

Bir şirkət digər şirkətə faizlə borc verir. Şirkətlərin təsisçisi eyni, direktorları isə fərqlidir. Bu halda hüquqi cəhətdən hansısa problem, yaxud qanunsuz bir hərəkət varmı?

İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Dövlət Vergi Xidmətindən bildirilib ki, Vergi Məcəlləsinin 18.1-ci maddəsinə əsasən, vergi məqsədləri üçün qarşılıqlı surətdə asılı olan şəxslər – aralarındakı münasibətlər fəaliyyətlərinin iqtisadi nəticələrinə və ya onların təmsil etdiyi şəxslərin fəaliyyətinə bilavasitə təsir göstərə bilən fiziki şəxslər və ya hüquqi şəxslərdir.

Sorğuda qeyd olunan şəxslər üçüncü şəxsin birbaşa və ya dolayısı ilə nəzarətində olduğunu nəzərə alaraq, bu şəxslər qarşılıqlı sürətdə asılı olan şəxslər sayılır (Vergi Məcəlləsi – 18.2.3). Nəzərə alınmalıdır ki, borc müqavilələri faizlə şərtləndirildiyi halda, Vergi Məcəlləsinin 110.1-ci maddəsinə əsasən, qarşılıqlı surətdə asılı olan şəxslərin bir-birinə ödədikləri faizlərin faktiki məbləği (hesablama metodundan istifadə edildikdə, ödənilməli faizlərin məbləği) faizlərin aid olduğu dövrdə eyni valyuta ilə, oxşar müddətə verilmiş banklararası kredit hərracında olan və ya hərraclar keçirilmədiyi təqdirdə, Azərbaycan Respublikası Mərkəzi Bankının dərc etdiyi banklararası kreditlər üzrə faizlərin orta səviyyəsinin 125 faizindən artıq olmamaqla gəlirdən çıxıla bilər.

Əsas: Vergi Məcəlləsinin 18.1-ci, 18.2.3-cü, 110.1-ci maddələri

Mənbə: vergiler.az

Vergi ödəyicilərinin uçotu ilə bağlı qanuna dəyişiklik edilir.

Bu, Milli Məclisin İqtisadi siyasət, sənaye və sahibkarlıq komitəsinin bu gün keçirilən iclasında müzakirəyə çıxarılan Vergi Məcəlləsinə təklif olunan dəyişiklikdə öz əksini tapıb.

Layihəyə əsasən, vergi orqanlarında uçotda olmayan şəxslərə elektron ticarət qaydasında işlərin və xidmətlərin təqdim edilməsindən gəlir əldə edən internet informasiya ehtiyatı vasitəsilə elektron ticarəti həyata keçirən qeyri-rezidentlər (bu Məcəllənin 19-cu maddəsində nəzərdə tutulan daimi nümayəndəliklər istisna olmaqla) alıcısı Azərbaycan Respublikasında olan iş və xidmətlərin təqdim edilməsindən dövriyyəsi təqvim ili ərzində 10 000 ABŞ dollarının manat ekvivalentini keçdikdən sonra 30 gün müddətində elektron qaydada vergi uçotuna alınmalıdırlar. Bu maddədə qeyd olunan dövriyyəsi 10 000 ABŞ dollarının manat ekvivalentindən aşağı olan qeyri-rezidentin elektron qaydada vergi uçotuna alınması könüllü olaraq həyata keçirilir.

Məsləhət, hüquq, maliyyə, mühasibat, dizayn və mühəndis xidmətlərinin elektron poçt və digər interaktiv ünsiyyət vasitələri ilə göstərilməsi, internet vasitəsilə real vaxt rejimində göstərilən tədris və təlim xidmətləri, habelə elm, təhsil, mədəniyyət, idman və əyləncə tədbirləri üçün biletlərin onlayn sifariş edilməsi xidmətləri bu maddənin məqsədləri üçün elektron ticarət qaydasında təqdim edilən xidmətlərə aid edilmir.

Vergi orqanlarında uçotda olmayan şəxslərə elektron ticarət qaydasında işlərin və xidmətlərin təqdim edilməsindən gəlir əldə edən internet informasiya ehtiyatı vasitəsilə elektron ticarəti həyata keçirən qeyri-rezidentin (bu Məcəllənin 19-cu maddəsində nəzərdə tutulan daimi nümayəndəliklər istisna olmaqla) elektron qaydada vergi uçotuna alınması, yenidən uçota alınması və uçotdan çıxarılması, ƏDV-nin ödəyicisi kimi qeydiyyata alınması, ƏDV bəyannaməsinin təqdim edilməsi və ƏDV-nin ödənilməsi qaydası müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi orqan (qurum) tərəfindən müəyyən edilir.

Mənbə: banker.az

Vergi Məcəlləsinin 102.5-ci maddəsində göstərilib ki, qohumluq dərəcəsindən asılı olmayaraq, himayəsində azı üç nəfər, o cümlədən gündüz təhsil alan 23 yaşınadək şagirdlər və tələbələr olan ər və ya arvaddan birinin vergi tutulmalı aylıq gəliri 50 manat məbləğində azaldılır. Bu qayda uşaqların 18 yaşa, tələbələrin və şagirdlərin 23 yaşa çatdığı ilin sonunadək, habelə uşaqların və himayədəkilərin öldüyü hallarda ölüm ilinin sonunadək saxlanılır. Əgər ər və arvad işləyirsə və 2 uşaq varsa, o halda güzəşt hər iki valideynə tətbiq olunurmu?

İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Dövlət Vergi Xidmətindən bildirilib ki, Vergi Məcəlləsinin 102.5-ci maddəsinə əsasən, himayəsində azı üç nəfər (o cümlədən gündüz təhsil alan 23 yaşınadək şagirdlər və tələbələr daxil olmaqla) olan ər və ya arvaddan birinin vergi tutulmalı aylıq gəliri 50 manat məbləğində azaldılır. Təqaüd, pensiya və işsizlikdən sığorta ödənişi alan şəxslər (uşaqlardan başqa), qanunvericiliyə əsasən tam dövlət təminatında olan şəxslər himayədə olanlara aid edilmirlər.

Əsas: Vergi Məcəlləsinin 102.5, 102.6-cı maddələri

Mənbə: vergiler.az

Bu məqalədə “Ümumi maaş nədir?”, “2026-cı ildə nettdən grossa əməkhaqqı necə hesablanır?” kimi suallara cavab verilir xalis maaşdan hesablama kalkulyatoru təqdim olunur.

Gross əməkhaqqı nədir?

Əməkhaqqının məbləği müəyyən bir işin və ya vəzifənin cəlbediciliyinin əsas göstəricilərindən biridir. İşəgötürənlər iş elanlarında çox vaxt ümumi əməkhaqqını qeyd edirlər. Bu işaxtaran üçün cəlbedici görünsə də, nəzərə almaq lazımdır ki, həmin məbləğdən gəlir vergisi və digər icbari tutulmalar çıxılır.

“Gross” ingiliscə “ümumi məbləğ”, “böyük” və ya “total” sözlərindəndir. Əməkhaqqı baxımından “gross məbləğ” ödənilməli olan icbari tutulmalar (gəlir vergisi, məcburi sığorta məbləğləri) çıxılmazdan əvvəl əlavə ödənişlər, müavinətlər, kompensasiyalar və digər bu kimi ödənişlər nəzərə alınmaqla əməkhaqqı məbləğinə aiddir.

Gross maaşdan tutulmalar çıxıldıqdan sonra qalan məbləğ, yəni işçinin ələ aldığı məbləğ nett əməkhaqqı sayılır.

Ümumi və xalis əməkhaqqı barədə “Gross və Nett əməkhaqqı nədir” adlı məqalədən ətraflı məlumat almaq olar.

Xalis əməkhaqqıdan ümumi maaşı hesablamaq nə vaxt lazım gəlir?

İşçi və işəgötürən arasında əməkhaqqının sabit məbləğdə ödənişi razılaşdırıldıqda, nett əməkhaqqından gross əməkhaqqının hesablanması lazım gəlir. Həmçinin işəgötürən əməkhaqqı üzrə faktiki xərcləri müəyyən etməli, tutulmaları (gəlir vergisi, icbari ödənişlər) hesablamalı və ümumi maaşı əmək müqaviləsində qeyd etməlidir.

Nettdən grossa əməkhaqqının hesablanması daha çox peşəkarların işə cəlb edilməsi, habelə əcnəbi mütəxəssislərlə müqavilənin bağlanması zamnı tətbiq edilir.

Gross əməkhaqqının hesablandığı əsas hallar

• İşəgötürən və işçi arasında “xalis” məbləğ üzrə razılaşma olduqda;
• Vergitutmanı düzgün aparmaq üçün işçinin xalis gəlirini ümumi məbləğə yenidən hesablayaraq müəyyən məbləğdə artırmaq lazım olduqda (indeksləşdirmə, mükafatlandırma və ya bonus hesablanması);
• Əmək müqaviləsinin tərtib edilməsi zamanı ( işçiyə xalis əməkhaqqı verilsə belə, müqavilədə vergidən əvvəlki məbləğ (gross əməkhaqqı) göstərilməlidir);
• Vergi bazasının hesablanması (ümumi məbləğdən tutulan gəlir vergisi və sığorta haqlarının düzgün hesablanması üçün).

2026-cı ildə əməkhaqqı hesablanmasının əsasları

2026-cı ilin əvvəlindən əməkhaqqından tutulmalara tətbiq edilən dəyişikliklər əsasən neft-qaz sahəsində fəaliyyəti olmayan və qeyri-dövlət sektoruna aid edilən vergi ödəyicilərində işləyən fiziki şəxslərə aiddir. Neft-qaz sahəsində fəaliyyəti olan və dövlət sektorunda çalışan işçilər üzrə əməkhaqqı hesablaması 2025-ci ilə nisbətən az dəyişib. Dəyişiklik icbari tibbi sığorta (İTS) ödənişlərinin hesablanması ilə bağlıdır. Belə ki, hesablamalar əməkhaqqı 2500 manatadək və 2500 manatdan çox olan hissələrə bölünməklə iki aralıqda aparılır.

Özəl sektorda 2026-ci ildə əməkhaqqından tutulmalar aşağıdakı kimidir:

• Gəlir vergisi (GV): 2500 manatadək (Gross– 200) × 3%, 2500 – 8000 manat arası 75+ (Gross-2500)* 10%, 8000 manatdan yuxarı olduqda 625 manat + (Gross-8000)*14%;
• Məcburi Dövlət Sosial Sığortası (MDSS): 200 manatadək Gross*3%, 200-8000 manat aralığında (Gross-200)*10%+6, 8000 manatdan yuxarı olduqda (Gross-8000)*10%+786;

• İcbari Tibbi Sığorta (ITS): 2500 manatadək Gross × 2%, 2500 manatdan çox olduqda (Gross-2500)*0,5%+50;
• İşsizlikdən sığorta (İS) = Gross × 0.5%

2026-cı ildə Nett-dən Gross-a əməkhaqqı hesablanmasının əsasları

Əməkhaqqından tutulmlara 2026-cı ilin əvvəlindən tətbiq edilən tutulmalara diqqət etsək, fərqli aralıqlarda onların fərqli olduğunu görə bilərik. Bu nettdən grossa əməkhaqqının hesablanmasına da təsir edir. Hesablamaya təsir edən əsas amil ümumi əməkhaqqının yuxarıda qeyd edilən intervallardan hansına uyğun gəldiyini təxmin etməkdir. Bu hansı düsturun tətbiq ediləcəyini müəyyən etmək üçün vacibdir. Bu intervalların sərhədlərində daha çox vacibdir və hesablamalara daha çox təsir edir.

Gəlin özəl sektor üçün 0-2500 manat intervalı üçün hesablamalara baxaq. Bu bizə nettdən grossa əməkhaqqı hesablanmasının riyazi mahiyətini anlamağa kömək edər. Digər aralıqlar üçün hesablama ardıcıllığı mahiyyətcə oxşardır.

Ümumi maaş 0 – 2500 manat aralığında olduqda hesablamalar  

Bu aralıqda gəlir vergisi 3% təşkil edir, Vergi Məcəlləsinin 102.1.6 -ci maddəsi nəzərə alsaq:

•  GV = (Gross – 200) × 0.03 = 0,03* Gross – 6

Xalis əməkhaqqı (Nett) ümumi əməkhaqqından (Gross) aşağıdakı düsturla hesablanır:

Tutulmalara uyğun dəyərləri bu düsturda yerinə qoyaq:

• NETT = Gross – ((0,03* Gross – 6) + 0.125 * Gross – 14)
• NETT = Gross – (0.155 * Gross – 20)
• NETT =  0.845 * Gross + 20

GROSS = (NETT – 20) / 0.845

Nümunə:

Nett=2132,50  manat,  Gross=(2132,50-20)/0,845 = 2500 manat

Bu hesablamaların mahiyyətini, habelə intervalların sərhədlərinə uyğun ədədləri bilməklə digər intervallar üçündə riyazi hesablamalar aparmaq olar.

Exceldə NETT → GROSS kalkulyatoru

Riyazi hesablamalarla vaxt itirməmək, həmçinin hesablamalar zamanı texniki səhvləri aradan qaldırmaq üçün Exceldə sadə kalkulyatordan istifadə etmək olar. Kalkulyator hər iki kateqoriyalara aid olan işəgötürənlərdə çalışan işçilərin 2026-ildə  əməkhaqqından tutulmaları, habelə nettdən grossa  əməkhaqqını hesablamağa (yaxud əksinə) imkan verir.

Bundan başqa işçinin tam dəyərini də (işçinin işəgötürənə tam olaraq hansı məbləğə başa gəldiyini) bu kalkulyatorda Excelin “Supergross” Excel düsturu vasitəsi ilə hesablamaq olar.